Các nguyên tắc thỏa thuận có hiệu lực đối với 11 trong số 15 quốc gia, với nước tham gia gần đây nhất là Hàn Quốc vào ngày 1 tháng 2. RCEP có hiệu lực đối với Việt Nam vào ngày 1 tháng 1, cùng với 9 quốc gia khác.

Nhà kinh tế Chua Han Teng của DBS cho biết, trong khi quan hệ đối tác được coi là một thắng lợi lớn đối với Bắc Á, Việt Nam được kỳ vọng sẽ đạt được những lợi ích đáng kể trong ASEAN.

Ông lưu ý rằng Việt Nam có nhiều lợi thế để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài, chẳng hạn như chi phí lao động cạnh tranh, gần Trung Quốc, ổn định chính trị và kế hoạch của chính phủ để phát triển lĩnh vực sản xuất trong những năm tới.

Điều này sẽ được hưởng lợi từ quy tắc xuất xứ hợp lý và duy nhất của RCEP đối với hàng hóa được giao dịch giữa các nền kinh tế thành viên, do đó đã dẫn đến đầu tư trực tiếp nước ngoài ngày càng tăng trong khu vực. Ông Chua nhận xét rằng Việt Nam đứng thứ 3 trong số 6 quốc gia ASEAN nhận được dòng vốn đầu tư ngày càng tăng, so với Trung Quốc.

Nhà kinh tế Chua cho rằng tầm quan trọng ngày càng tăng của Trung Quốc đối với khu vực sẽ có lợi cho Việt Nam, do Việt Nam có tỷ trọng nhập khẩu từ Trung Quốc ngày càng tăng, đạt mức cao 33% vào năm 2021.

Ông Chua nhận định, các sản phẩm của Việt Nam sản xuất từ nguyên liệu đầu vào của Trung Quốc có khả năng làm gia tăng thương mại, đặc biệt là trong lĩnh vực dệt may, da giày và điện tử.

Trong lĩnh vực dệt, may và da giày, Việt Nam đã trở thành lựa chọn thay thế chính cho Trung Quốc, mặc dù Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào quốc gia lớn hơn với hơn 50% nguyên liệu đầu vào, ông Chua nói.

Việt Nam cũng phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc về máy móc và thiết bị vận tải, nhập khẩu từ Trung Quốc trên 40% trong tổng kim ngạch nhập khẩu, tăng 28% so với một thập kỷ trước, trong khi nhập khẩu hàng điện tử của Việt Nam từ Trung Quốc cũng cao nhất với 35%.

Trong khi đó, Trung Quốc nhập khẩu 20% hàng dệt, may và giày dép từ Việt Nam, tăng 3,4% so với năm 2010. Nước này cũng bắt đầu nhập hàng điện tử từ Việt Nam sau khi Trung Quốc tăng mức phụ thuộc hàng điện tử nhập khẩu lên 9% vào năm 2021.

Đối với thuế quan hàng hóa của Việt Nam, chuyên gia Chua tin rằng Việt Nam sẽ nhận được lợi ích vừa phải từ RCEP do độ mở thương mại cao, bất chấp các hiệp định thương mại song phương hiện có và mức thuế đã rất thấp đối với thương mại nội khối RCEP.

Nếu các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận được với nguyên liệu đầu vào rẻ hơn và thích ứng với sự cạnh tranh gia tăng, ông Chua cho rằng việc tham gia RCEP sẽ mang lại cơ hội nâng cao xuất khẩu và tham gia tích cực hơn trong chuỗi giá trị khu vực, mặc dù tỷ lệ các công ty Việt Nam xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài có xu hướng giảm xuống còn 27%.

T.V