Ngày 4/3, Bộ Tài chính đã công bố báo cáo tình hình thanh toán vốn đầu tư nguồn ngân sách nhà nước (NSNN) 2 tháng đầu năm 2026 với những con số đáng chú ý.

Năm 2026 ghi nhận tổng kế hoạch đầu tư vốn NSNN do Thủ tướng Chính phủ giao là 995.348,05 tỷ đồng, chiếm 92% kế hoạch Quốc hội giao. Nếu tính cả vốn cân đối địa phương giao tăng và vốn các năm trước chuyển sang, tổng nguồn lực đầu tư công năm nay lên tới hơn 1,008 triệu tỷ đồng.

Một điểm nhấn quan trọng trong bức tranh tài chính năm nay là việc thực hiện Nghị quyết của Quốc hội và Quyết định của Thủ tướng. Theo đó, các địa phương chỉ phân bổ 95% số vốn ngân sách địa phương được giao. 5% còn lại (tương đương hơn 32.500 tỷ đồng) đang được tiết kiệm để dành nguồn lực đầu tư cho công trình trọng điểm: tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Dù năm 2026 là năm chuyển tiếp về thể chế với nhiều thách thức, kết quả giải ngân 2 tháng đầu năm đã có những tín hiệu tích cực.

Tính đến ngày 28/2/2026, lượng vốn giải ngân đạt 55.739,8 tỷ đồng (5,6% kế hoạch). So với cùng kỳ năm 2025, dù tỷ lệ phần trăm tương đương, nhưng số vốn thực tế đưa vào nền kinh tế đã tăng hơn 10.900 tỷ đồng.

Tuy nhiên, bức tranh giải ngân vẫn còn sự phân hóa rõ rệt. Cụ thể, có 6 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân trên mức bình quân cả nước. Các "đầu tàu" kinh tế như TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng đều nằm trong nhóm này.

Bên cạnh đó, có tới 29 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương giải ngân dưới mức bình quân. Cá biệt, có 25 bộ, cơ quan tỷ lệ giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân đồng nào.

Về công tác phân bổ, đến nay các đơn vị đã phân bổ chi tiết đạt 96,7% kế hoạch. Số vốn còn lại chưa phân bổ là hơn 32.800 tỷ đồng (chiếm 3,3%), chủ yếu do các đơn vị đang hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Đầu tư công mở rộng, doanh nghiệp cơ khí chờ hình thành “liên minh phụ trợ”

Đầu tư công chuyển mình: Từ dàn trải sang trọng tâm

Bộ Tài chính nhận định, năm 2026 chịu áp lực lớn khi lượng vốn cần giải ngân cao nhất từ trước đến nay. Bên cạnh những khó khăn "truyền thống" như vướng mắc giải phóng mặt bằng, khan hiếm vật liệu, biến động giá cả, năm nay còn phát sinh thêm các rào cản mới.

Cụ thể, nhiều văn bản pháp luật mới có hiệu lực từ 01/01/2026, khiến việc triển khai các cơ chế, chính sách mới gặp lúng túng ban đầu. Bên cạnh đó, kỳ nghỉ Tết năm 2026 diễn ra muộn hơn năm 2025, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công và khối lượng nghiệm thu trong những tháng đầu năm.

Ngoài ra, nhiều dự án ODA vướng quy trình điều chỉnh, gia hạn hoặc chưa hoàn tất thủ tục ký kết hiệp định vay, dẫn đến chưa đủ điều kiện bố trí vốn. Đồng thời, tình trạng cán bộ sợ sai, đùn đẩy trách nhiệm hoặc thiếu nhân sự phụ trách đầu tư công tại cấp xã, phường sau khi sáp nhập cũng làm chậm tiến độ.

Trước thực trạng một số đơn vị phân bổ vốn cho các dự án chưa đủ điều kiện (chưa phê duyệt dự toán, bố trí vượt tổng mức đầu tư...), Bộ Tài chính cho biết đã có văn bản kiểm tra và yêu cầu điều chỉnh ngay để đảm bảo kỷ luật tài chính.

Thanh Hoa