Theo báo cáo của công ty nghiên cứu thị trường GfK, năm 2015 chứng kiến khoảng 3.000 cửa hàng di động nhỏ lẻ phải đóng cửa, trước những siêu thị mọc lên như “nấm sau mưa” của những chuỗi bán lẻ lớn.

Sự bành trướng của các “ông lớn”

Theo ông Trần Kinh Doanh - CEO của Thế giới di động, hệ thống này đã có 220 siêu thị mở mới trong năm 2015 với doanh thu xấp xỉ 20.800 tỷ đồng, nâng tổng số siêu thị thuộc hệ thống trên toàn quốc lên 633.

Tương tự là FPT Retail với hai hệ thống bán lẻ là FPT Shop và FPT Retail đạt doanh thu hơn 7.800 tỷ đồng với 260 siêu thị trên toàn quốc. Ngoài ra, các hệ thống khác như: Viễn Thông A cũng có trong tay hơn 200 cửa hàng, Viettel Store đạt con số 300.

Trong kế hoạch năm 2016, Thế giới di động đặt mục tiêu 800 siêu thị trên cả nước, doanh thu 35.000 tỷ đồng, 1.400 tỷ đồng lợi nhuận. Tương tự, FPT Shop cũng đặt kế hoạch năm 2016 mở mới ít nhất 300 của hàng, doanh thu 10.000 tỷ đồng. Kế hoạch của chuỗi Viettel hay Viễn Thông A… cũng là hàng trăm cửa hàng được mở mới trong năm nay.

Với tốc độ tăng trưởng đến chóng mặt của các đại gia bán lẻ, có thể thấy đất sống dành cho các cửa hàng nhỏ lẻ là vô cùng chật chội. Khi mà hệ thống của các “ông lớn” mọc lên trên tất cả các con phố, tại tất cả các tỉnh thành, với rất nhiều những khuyến mãi và liên tục hạ giá, hệ thống bán hàng online phát triển.

Những số liệu thống kê mới đây cho thấy, thị phần bán lẻ điện thoại di động trên thị trường Việt Nam của các cửa hàng nhỏ lẻ đã giảm mạnh từ 45% (năm 2014) xuống còn 25% (năm 2015), dẫn dầu là Thế giới di động với 30% thị phần, còn lại là của các hệ thống bán lẻ lớn khác.

Một báo cáo vào năm 2014 cho biết Việt Nam có khoảng 14.000 - 15.000 cửa hàng di động nhỏ. Như vậy, hiện có khoảng hơn 10.000 cửa hàng di động nhỏ đang cạnh tranh với các “đại gia” trên. Cuộc chiến thị phần này được xem là không cân sức, sức ép mạnh mẽ từ các chuỗi bán lẻ lớn đang tác động rất lớn đến việc kinh doanh của các cửa hàng nhỏ lẻ.

Đại diện một cửa hàng kinh doanh điện thoại di động trên phố Hai Bà Trưng (Hà Nội), cho biết gia đình chị đã có hơn 10 năm kinh doanh mặt hàng này, nhưng đến cuối năm 2015 đã phải đóng cửa, do sức ép từ các hệ thống lớn mở đối diện, lượng khách giảm đi nhiều, không đủ trả tiền thuê mặt bằng.

Nhiều cửa hàng nhỏ lẻ vẫn tồn tại được, nhờ nhóm sản phẩm phụ kiện

Thị trường ngách

Đứng trước sự tác động lớn của các đại gia bán lẻ tới việc kinh doanh, những đơn vị nhỏ lẻ vẫn tin thị trường vẫn còn cửa cho mình.

Cũng theo một chủ cửa hàng kinh doanh điện thoại trên địa bàn Hà Nội, cửa hàng của anh tập trung vào phục vụ nhóm khách hàng trung thành và đánh vào các thị trường ngách - là các sản phẩm di động đến từ các tên tuổi ít danh tiếng, như Mobiistar, Mobell hay Wiko… ngoài ra còn các mẫu di dộng xách tay, đã qua sử dụng. Đây là các nhóm sản phẩm, thị trường mà các “ông lớn” chưa thể chạm tới, như vậy thì các cửa hàng này vẫn có thể sống tốt.

Nhiều đơn vị nhỏ lẻ cho biết họ vẫn tồn tại được nhờ nhóm sản phẩm phụ kiện như: pin thay thế, bao da, bàn phím, loa Bluetooth… với nhiều mẫu mã đa dạng, phong phú.

Chủ của các đơn vị này không xác định cạnh tranh với các “ông lớn”, mà tìm cách sống chung. Tìm hiểu tại một số cửa hàng nhỏ trên địa bàn quận Cầu Giấy, một số người cho rằng sự bành trướng của các “ông lớn” tạo ra thách thức, nhưng cũng là cơ hội cho các cửa hàng nhỏ. Những đơn vị làm việc uy tín, định hướng rõ ràng vẫn có thể tồn tại khỏe mạnh, loại bỏ những đơn vị kinh doanh ăn theo, chất lượng kém.

Theo một đầu mối phân phối các sản phẩm di động và phụ kiện tại Việt Nam, nếu chỉ tập trung ở thị trường ngách, các kênh bán hàng nhỏ lẻ vẫn có thể tồn tại được, nhưng không mang lại được doanh thu cao, nên các kênh này có thể tận dụng ưu thế bán hàng online, rút ngắn khoảng cách đối với khách hàng.

Tuy nhiên, ngay cả khi đã có sự chuyển dịch về đường lối kinh doanh, không có gì bảo đảm được họ sẽ sống khỏe trước sự phát triển mạnh mẽ của các đại gia bán lẻ.

Thùy Linh