Cuối tuần qua, nhằm tận dụng cơ hội ưu đãi thuế quan từ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), một phái đoàn doanh nghiệp (DN) Ba Lan trong ngành hàng thực phẩm đã đến Tp.HCM để gặp gỡ các đối tác Việt có thể nhập khẩu (NK) nguồn hàng sản phẩm thịt của họ như thịt bò, thịt lợn, thịt gà và các loại thịt gia cầm khác cũng như thực phẩm đóng hộp.

Thịt ngoại tự tin “đổ bộ”

Ông Piotr Ziemann, đại diện Chương trình quảng bá thực phẩm của các nước EU, cho biết đang đẩy mạnh việc quảng bá vài nhóm sản phẩm thịt tươi, thịt làm mát hay thịt đông lạnh của EU đến người tiêu dùng (NTD) Việt. Đặc biệt là thuyết phục NTD Việt, các nhà phân phối, những nhà NK Việt Nam không phải lo lắng khi mua các sản phẩm thịt từ EU.

Còn ông Janusz Rodziewicz, Chủ tịch HĐQT chính Liên hiệp những Người giết mổ và Chế biến thịt xông khói của Ba Lan, thì đoán chắc rằng các sản phẩm thịt và chế phẩm từ thịt của Ba Lan sẽ chinh phục được NTD Việt trong thời gian tới. Nhất là với những sản phẩm thịt biết cách gắn kết khéo léo truyền thống nông nghiệp và ẩm thực, cũng như độ an toàn trong sản xuất thực phẩm có chất lượng cao.

Một thống kê gần đây từ Cục Hải quan Tp.HCM cho thấy các DN ở Tp.HCM trong nửa đầu năm nay đã NK 848 tấn các sản phẩm thịt lợn từ Ba Lan với kim ngạch 1,41 triệu USD. Lượng thịt nhập từ nước này gấp gần 4 lần so với NK sản phẩm thịt từ Bỉ hay Hà Lan.

Tổng cộng nguồn thịt lợn NK về Tp.HCM trong 6 tháng đầu 2019 đã lên tới hơn 5.600 tấn, tăng gần 4.800 tấn so cùng kỳ năm trước, đạt kim ngạch hơn 10 triệu USD (tăng gần 8,1 triệu USD so cùng kỳ năm ngoái). Nguồn cung cấp chính là từ Brazil, Mỹ và EU.

Trao đổi với Thời báo Kinh Doanh, bà Nguyễn Thị Mùi, Giám đốc một công ty thực phẩm ở quận 11 (Tp.HCM), cho biết việc ưu đãi thuế quan từ EVFTA là một trong những lý do mà các DN gia tăng NK sản phẩm thịt và thực phẩm từ EU.

NTD Việt rất chuộng thực phẩm ngoại, nhất là từ EU vì có ưu điểm mặc định về độ an toàn. Hơn nữa, độ uy tín trong quan hệ mua bán của các nhà cung cấp thực phẩm của EU cũng là điều mà các nhà NK Việt cảm thấy yên tâm hơn khi lựa chọn đối tác.

Thực tế, việc NK thịt từ EU không phải là mới. Một báo cáo đánh giá từng cho thấy Việt Nam đã liên tục nhập siêu các sản phẩm ngành chăn nuôi từ EU trong giai đoạn 2002 – 2015 với mức thâm hụt tăng lên liên tục (năm 2015, Việt Nam nhập siêu 33,3 triệu USD, cao gấp 39,3 lần so với năm 2005).

“Cuộc chơi” chuyên nghiệp

Theo dự báo, kể từ sau khi EVFTA có hiệu lực, với những ưu đãi thuế quan đối với các sản phẩm từ ngành chăn nuôi, việc nhập siêu sản phẩm thịt từ EU chắc chắn sẽ còn tăng thêm nữa.

Ngoài ra, theo thông tin mới đây, có thể lô thịt lợn giá rẻ (khoảng 1 USD/kg) từ Mỹ với khối lượng lên đến 14.700 tấn có thể tìm đường NK vào Việt Nam sau khi phía Trung Quốc quyết định hủy mua lô hàng này do tác động từ cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Trong khi đó, XK sản phẩm thịt của Việt Nam sang thị trường EU, Mỹ hay những thị trường khác vẫn còn ở mức không đáng kể.

Còn theo đánh giá của chuyên gia Dự án hỗ trợ chính sách thương mại và đầu tư của châu Âu (EU- MUTRAP), do tính chất hàng hóa, các sản phẩm thịt (lợn, bò, gà) NK vào Việt Nam chủ yếu là thịt đông lạnh, cho tới hiện tại chưa tạo ra áp lực cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm thịt nóng (thịt tươi hàng ngày) – nhóm sản phẩm chăn nuôi chính của ngành chăn nuôi trong nước.

Tuy nhiên, trong tương lai, áp lực cạnh tranh sẽ lớn hơn do NTD Việt có xu hướng quan tâm nhiều hơn tới chất lượng an toàn thực phẩm. Trong khi đó, sản phẩm thịt nội địa chưa đáp ứng niềm tin của NTD. Hơn nữa, ở những đô thị lớn như Tp.HCM hay Hà Nội đang gia tăng xu hướng sử dụng các đồ ăn từ thịt chế biến sẵn (xúc xích, lạp xưởng, giăm bông…).

Dù đã được cảnh báo từ vài năm trước, nhưng xem ra khả năng ứng phó với thịt ngoại của ngành chăn nuôi Việt còn khá bị động. Ngay như một số công ty chế biến thực phẩm nội địa vốn sử dụng nguồn nguyên liệu thịt ở trong nước cũng có tư tưởng kinh doanh sản phẩm thịt nhập.

Điều quan trọng hiện nay là ngành chăn nuôi trong nước cần có sự chuẩn bị cho việc cạnh tranh với nguồn thịt NK này và cần xác định chăn nuôi trong tương lai chủ yếu là “cuộc chơi của những nhà chăn nuôi chuyên nghiệp”.

Đặc biệt, cần tìm hiểu các cam kết trong những FTA mà Việt Nam tham gia để xác định nguy cơ cạnh tranh cụ thể đối với các nhóm sản phẩm của mình. Hơn nữa, cần chủ động và nỗ lực khắc phục các hạn chế hiện tại của ngành.

Theo Ts. Võ Trọng Thành, Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT), một trong những thách thức của ngành chăn nuôi Việt Nam trong 10 năm tới chính là cạnh tranh ngày càng tăng. Đó là khi “thế giới ngày càng phẳng bởi các hiệp định thương mại khu vực và thế giới đã và đang xóa dần rào cản thương mại mang tính bảo hộ”.

Thế Vinh