Theo ông Trần Duy Khanh, Phó Chủ tịch, Kiêm Tổng Thư kí Hiệp hội Chăn nuôi Gia cầm Việt Nam, trong vòng 10 năm nay, giá gà đã liên tục “lao dốc”, khiến người chăn nuôi gà theo quy mô công nghiệp lỗ nặng, ước tính lỗ 7.000 – 10.000 đồng/kg. Giá bán ra chỉ 25.000 đồng/kg.

Bộ Công Thương cũng vừa có báo cáo về tình hình giá cả tháng 2/2017, cho thấy giá gà trắng và trứng gà tại Đông Nam Bộ đang liên tục giảm. Giá gà trắng các trại tại tỉnh Đồng Nai bán ra còn 15.000 – 16.000 đồng/kg, giảm hơn 10.000 đồng/kg so với cách đây khoảng một tháng, do cung vượt cầu.

Vì sao gà nhập giá rẻ?

Giá thịt gà nhập khẩu về bán sỉ chỉ có 17.000 – 20.000 đồng/kg, khiến giá thịt gà trong nước giảm sâu. Hiện 1kg gà trắng thịt bán ra, người chăn nuôi phải chịu thua lỗ 8.000 – 10.000 đồng.

Giá gà trong nước đang ở mức thấp nhất trong vòng 5 năm trở lại đây, nhưng vẫn không thể cạnh tranh nổi với gà nhập khẩu. Đặc biệt, những ngày gần đây, giá đùi gà Mỹ nhập về tại cảng Việt Nam chỉ 0,3 – 0,4 USD/kg, tương đương 7.000 – 9.000 đồng/kg, càng khiến ngành chăn nuôi gà trong nước lao đao. Trước thực trạng trên, nhiều ý kiến cho rằng chính thịt gà nhập khẩu quá nhiều đang là nguyên nhân trực tiếp ảnh hưởng tới ngành chăn nuôi trong nước, khiến giá gà rớt thê thảm.

Tuy nhiên, trao đổi với Thời báo Kinh Doanh, ông Trần Duy Khanh cho rằng, thực tế giá gà trong nước rớt giá không liên quan tới sản lượng nhập khẩu, bởi nhập nhiều thì cũng chỉ hơn 124.000 tấn/năm, trong khi nhu cầu thị trường trong nước tới 2 – 3 triệu tấn.

Chứng minh cho nhận định của mình, ông Khanh cho biết, gà nhập khẩu chính ngạch, bán tại thị trường Việt Nam thấp nhất cũng phải 0,9 USD/kg. Để sản phẩm được bán trên thị trường, doanh nghiệp (DN) phải chịu từ thuế cho tới toàn bộ phí vận chuyển, lưu kho. Như vậy, sản phẩm bán không dưới 35.000 đồng/kg.

“Nhưng tại sao có giá gà 7.000 – 9.000 đồng/kg như vậy? Tôi cho rằng điều này hoàn toàn phi lý, không chỉ ở Việt Nam mà cả trên thế giới. Vì chi phí sản xuất 1kg gà, riêng tiền thức ăn bình thường đã chiếm 15.000 – 16.000 đồng, chưa kể chi phí thuế, vận chuyển về Việt Nam…”, ông Khanh cho biết.

Theo ông Khanh, loại gà giá rẻ trên là hàng lậu, hay nói cách khác là hàng được lấy ra từ hàng “tạm nhập tái xuất”.

Phân tích vấn đề này, ông Khanh dẫn chứng, theo quy định tạm nhập tái xuất là DN Việt Nam mua hàng của một nước để bán cho một nước khác, có làm thủ tục nhập khẩu hàng hóa vào Việt Nam và làm thủ tục xuất khẩu chính hàng hóa đó ra nước ngoài.

Song hiện nay, mỗi năm tới 2,2 – 3 triệu tấn gà (từ chân, cánh, đùi, nội tạng,…) được DN nhập theo loại hàng “tạm nhập tái xuất”, có hóa đơn nhập về Việt Nam nhưng sau khi nhập về, DN có xuất khẩu hàng này ra nước ngoài hay không lại là chuyện khác.

“Chúng ta đang bỏ ngỏ câu hỏi này. Tôi nghi rằng loại thịt gà rẻ trên được ‘chui ra’ từ hàng tạm nhập tái xuất. Vì vậy, theo tôi, cơ quan Nhà nước cần công khai minh bạch tất cả hoạt động về danh sách đơn vị tạm nhập tái xuất”, ông Khanh đề xuất.

Ông Khanh nói thêm rằng “hiện tượng chống lưng vẫn diễn ra. Một xe chở hàng tấn lòng thối mà lái xe không biết chủ hàng là ai, thật vô lý. Cũng như hiện nay chỉ hơn mấy chục công ty tạm nhập tái xuất, thừa sức để quản lý trực tiếp nhưng tại sao vẫn diễn ra tình trạng này”.

Về vấn đề gà giá rẻ có phải là hàng tạm nhập tái xuất hay không, trao đổi với Thời báo Kinh Doanh, ông Nguyễn Văn Ngọc, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Gia cầm Đông Nam Bộ, cho rằng vẫn chưa thể khẳng định đây đều là hàng tạm nhập tái xuất.

Tuy nhiên, ông Ngọc cho rằng chỉ bằng cách gian lận thương mại mới có giá gà rẻ như vậy. Theo công thức quy định của Nhà nước, từ thuế, lưu kho, bãi, chi phí chăn nuôi, ít nhất giá gà cũng phải tới 28.000 – 30.000 đồng/kg.

“Đằng này, bán mấy nghìn đồng một kilogram thì chính xác là gian lận thương mại, ai cũng biết chuyện đó nhưng không tìm được bằng chứng cụ thể”, ông Ngọc nói.

Muốn giảm tình trạng cung vượt cầu cần phải đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm từ gà

Bế tắc xuất khẩu

Mặt khác, hiện nay các thị trường Nhật Bản, Mỹ, Hàn Quốc… đang có nhu cầu lớn về thịt gà nhưng khi có đơn hàng, DN chế biến gia cầm của Việt Nam lại lắc đầu, không cung ứng được.

Các chuyên gia lý giải là do quy mô chăn nuôi của Việt Nam nhỏ lẻ, chưa thành vùng nguyên liệu xuất khẩu, mỗi hộ một giống gà. Ngoài ra, không xuất khẩu được còn vì cơ chế quản lý, cách làm, tổ chức sản xuất thiếu hợp lý.

Thậm chí, có đơn hàng xuất khẩu 50 tấn gà sang Mỹ, không DN nào dám nhận vì không gom đủ hàng đúng tiêu chuẩn về an toàn, chất lượng theo yêu cầu.

Đánh giá tiềm năng xuất khẩu gà của Việt Nam, cụ thể là thị trường Nhật Bản, ông Ngọc nhận định, Nhật Bản là thị trường lớn, nhu cầu cao nhưng vấn đề Nhà nước có hỗ trợ DN không. Hiện nay, khó khăn của DN gặp phải là xúc tiến thương mại, chào hàng, tháo gỡ thị trường.

“Một khi thị trường không minh bạch như hiện nay, thịt giá rẻ ồ ạt vào, DN đầu tư thua lỗ, sẽ không bao giờ có thể đẩy mạnh nổi xuất khẩu. Do đó, Nhà nước cần có biện pháp ngăn chặn gian lận thương mại”, ông Ngọc đề xuất.

Cùng với đó, theo các chuyên gia, thời gian tới, để gỡ khó cho ngành chăn nuôi gà nói riêng và chăn nuôi gia cầm nói chung, về phía mình, người chăn nuôi cần bỏ tư tưởng chăn nuôi đám đông. Không thể cứ tăng đàn, đến lúc không bán được lại kêu Nhà nước, kêu người dân mà phải thay đổi nhận thức, tự tìm hiểu thị trường.

Về phía Nhà nước, cần đẩy mạnh và hỗ trợ thông tin về thị trường trong nước cũng như thế giới. Công khai cả nhập khẩu, để người nông dân điều chỉnh. Nhà nước cũng cần hỗ trợ cho các DN thu mua giết mổ, chế biến gia súc, gia cầm vay vốn ngân hàng với lãi suất tốt, đẩy mạnh khâu thương mại, giảm khâu chăn nuôi. Có như vậy ngành chăn nuôi mới phát triển được.

Lê Thúy