Ước tính không dưới 20 tỷ USD đã chảy ra ngoài biên giới nước Nga, trong khoảng thời gian từ 2010 - 2014.
Các tài liệu trong tay phóng viên của tờ Guardian chứa đựng thông tin chi tiết về khoảng 70.000 giao dịch ngân hàng, trong đó có 1.920 giao dịch liên quan đến các doanh nghiệp đặt trụ sở tại Anh và 373 doanh nghiệp ở Mỹ.

Vòi bạch tuộc ngầm

Ước tính không dưới 20 tỷ USD đã chảy ra ngoài biên giới nước Nga trong khoảng thời gian từ 2010 đến 2014 và một phần dừng chân trú ẩn tại các tài khoản ở ngân hàng nước ngoài.

Tất cả đều ít nhiều dính dáng đến một mạng lưới rửa tiền, được gọi là Global Laundroma mà Dự án Tố giác Tham nhũng và Tội phạm có tổ chức (OCCRP) từng lôi ra ánh sáng năm 2014. OCCRP tập hợp nhiều nhà báo điều tra trên thế giới và cũng chính là nguồn cung cấp một số tài liệu cho tờ Guardian.

Một trong những điểm thu hút sự chú ý, trong tiết lộ của tờ Guardian, là việc HSBC đã xử lý 545 triệu USD tiền mặt của Laundromat, chủ yếu thông qua chi nhánh Hồng Kông của tập đoàn này.

Trong khi đó, Royal Bank of Scotland Group (RBS) do chính phủ Anh sở hữu phần lớn, đã xử lý 113 triệu USD. Standard Chartered, UBS Group, Citigroup, Bank of America, Barclays và ING Groep cũng đều ít nhiều liên quan, với số tiền qua tay dao động từ 2 - 37 triệu USD.

Một số người cho rằng con số “thất thoát” thực có thể lên đến 80 tỷ USD. Cho đến nay, danh tính của các bên tham gia vào Laundromat vẫn chưa được truy tìm hết.

Cũng theo Guardian, để chuyển tiền ra khỏi Nga, hai thực thể thường giả vờ cho nhau vay và được bảo lãnh bởi các doanh nghiệp Nga. Khi công ty đi vay không đủ khả năng trả “nợ”, dẫn tới “phá sản”, doanh nghiệp Nga sẽ chuyển tiền vào một tài khoản ở Moldova. Tiền sau đó sẽ được chuyển đến Latvia, một nước thuộc Liên minh châu Âu.

Tính đến nay, số tiền “bẩn” đã đi qua hệ thống tài chính của 96 quốc gia, từ những nước lớn như Mỹ, Anh, Đức, Pháp và Trung Quốc, cho tới các nước nhỏ hơn như Slovenia hay Đài Loan. Hiện nay, mới phát hiện được 21 công ty “trung chuyển”, đa số được đăng ký tại Anh hoặc đảo Síp, một hòn đảo thuộc EU được cho là có quan hệ gần gũi với Nga.

Tại Anh, khoảng 738 triệu USD đã trót lọt chui vào các tài khoản ngân hàng trước khi được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau, như mua lông cừu, kim cương, tranh quý, đóng học phí tại một trong những trường tư thục nổi tiếng nhất… Nhiều bất động sản ở London cũng có gốc gác từ tiền “bẩn”. Tiền ở tài khoản Anh còn được dùng để thuê một ban nhạc Rock sang Nga biểu diễn.

HSBC đã xử lý 545 triệu USD tiền mặt của Laundromat

Từ chiếc răng tới kim cương

Trong khi đó, 63 triệu USD đã vào được Mỹ thông qua cả những ngân hàng uy tín như Citibank hay Bank of America. Sau đó, người ta sử dụng nó trong nhiều hoạt động khác nhau, như nha khoa thẩm mỹ, thuê chuyên gia tư vấn, mua đồng hồ đắt tiền…

Nhờ mạng lưới các “hình nhân thế mạng” chằng chịt mà việc truy tìm chủ sở hữu hoặc người hưởng lợi của những tài khoản tiền nêu trên gặp rất nhiều khó khăn. Thậm chí, một số doanh nghiệp nhập khẩu của Nga vô tình “nhúng chàm” mà không hề hay biết, do “đen đủi” thuê phải công ty logistics có sử dụng Laundromat.

Các nhà chức trách ở Nga, Moldova và Latvia cho biết đang theo dõi kỹ vấn đề rửa tiền sau báo cáo Laundromat năm 2014. Thống đốc Ngân hàng trung ương Nga - ông Elvira Nabiullina, đã dẫn đầu một cuộc “tổng thanh tra” các ngân hàng và đóng cửa gần 100 đơn vị vào năm ngoái.

Tất cả các ngân hàng bị bêu tên trong bài viết của tờ Guardian đều khẳng định mình có chính sách chống rửa tiền nghiêm ngặt, mặc dù không ngân hàng nào chỉ trích tính xác thực của dữ liệu được công bố.

Đại diện HSBC đề nghị tăng cường chia sẻ thông tin giữa khu vực công và tư nhân, bởi “mỗi bên nắm giữ những thông tin quan trọng mà bên kia không có”. Trong khi đó RBS “cam kết chống tội phạm tài chính và rửa tiền” theo các tiêu chuẩn nội bộ, đồng thời đã thiết lập hệ thống theo dõi giao dịch, kịp thời phát hiện dấu hiệu khả nghi.

Hải Châu