Liên quan “sự cố” tại chuỗi quán ăn Món Huế, người sáng lập là ông Huy Nhật mới đây đã xuất hiện trước giới truyền thông ở Tp.HCM và cho biết đang nỗ lực giành lại quyền điều hành công ty TNHH Chế biến Thực phẩm Huy Việt Nam cũng như công ty Món Huế từ các nhà đầu tư ngoại trong một vụ án tranh chấp tại tòa án Hong Kong.

“Nút thắt” quản trị

Trong khi đó, đại diện nhóm nhà đầu tư ngoại (đại diện cho nguồn vốn đầu tư từ Úc, EU, Hong Kong, Malaysia, Singapore, Mỹ), khẳng định đến nay không thể tiếp cận cũng như kiểm soát Huy Việt Nam và họ đang làm việc để giành lại quyền kiểm soát, cũng như giải quyết các vấn đề hiện tại.

Còn đại diện các nhà cung cấp đang có công nợ với Món Huế tiếp tục tỏ ra thất vọng khi Món Huế đang được biến thành công ty vô chủ trước sự tranh chấp giữa nhà đầu tư ngoại với nhà sáng lập. Điều này khiến cho việc thu hồi công nợ hàng chục tỷ đồng của nhà cung cấp trở nên phức tạp hơn.

Vụ việc lùm xùm đã kéo dài từ tháng 10 cho đến nay vẫn chưa ngã ngũ. Chia sẻ ở góc độ pháp lý tại một diễn đàn doanh nghiệp (DN) tại Tp.HCM mới đây với sự quy tụ của đông đảo giới đầu tư tài chính trong nước và quốc tế, ông Đặng Thế Đức, luật sư điều hành Indochine Counsel, nhấn mạnh “nút thắt” quản trị DN là vấn đề lớn trong chuyện này, nhất là với các DN trong lĩnh vực F&B (ngành thực phẩm và dịch vụ ăn uống).

Chẳng hạn, một nhà hàng sẽ làm việc với nhiều nhà cung cấp nhỏ và họ đối mặt nhiều vấn đề liên quan đến tiền nong, tài chính và ở công ty Huy Việt Nam cũng có một vài vấn đề.

Chẳng hạn, với thương hiệu Món Huế thì họ không thể đăng ký nhãn hiệu riêng được vì đây là tên gọi chung. Hoặc ngay như Phở Hùng cũng vậy, khi bị trùng tên với thương hiệu khác và bản thân Phở Hùng lại đang thế chấp.

“Khi thị trường F&B quá nóng, tôi lại thấy ở công ty Huy Việt Nam có nhiều nhà đầu tư tham gia cùng lúc. Đôi khi việc này không phân định rõ dẫn đến những khó khăn trong việc kiểm soát và quản trị DN”, luật sư Đặng Thế Đức lưu ý.

Còn theo bà Nguyễn Thị Quỳnh Anh, Chủ tịch công ty luật InvestPro, với những vụ việc tương tự như Món Huế thì bản chất của vấn đề nằm ở khâu quản lý. Đó là việc tiếp tục sử dụng bộ máy quản lý cũ trước khi các quỹ đầu tư nước ngoài hay các nhà đầu tư cá nhân bỏ tiền ra mua cổ phần.

“Điều quan trọng ở đây, tôi cho rằng cần có những điều kiện nhất định trong hoạt động quản lý hàng ngày của các quỹ đầu tư, chứ không thể giao hoàn toàn cho bộ máy quản lý cũ, bởi đó là một việc vô cùng nguy hiểm”, bà Quỳnh Anh nói.

Rủi ro khó tránh

Theo Chủ tịch InvestPro, không phải bất cứ DN nào làm franchise (nhượng quyền kinh doanh) cũng có ý đồ lành mạnh. Có những DN ban đầu lập ra một thương hiệu với ý đồ bán cổ phần ra cho các nhà đầu tư để thu về một “cục tiền”. Nếu quá tin vào họ thì không khác gì nhà đầu tư tự kết liễu mình.

Từ vụ việc nêu trên, giới chuyên gia cho rằng việc gọi vốn mua bán và sáp nhập (M&A) hay việc thu hút dòng vốn từ các quỹ đầu tư ngoại đối với các DN vừa và nhỏ ở Việt Nam có thể sẽ bị ảnh hưởng không nhỏ.

Một trong những nguyên nhân khiến cho việc thu hút vốn đầu tư vào khu vực tư nhân trở nên khó khăn hơn là vẫn còn những mặt yếu kém về quản lý và nguồn nhân lực của DN Việt Nam.

Khảo sát của công ty Grant Thornton Việt Nam từng chỉ rõ có tới 70% các quỹ đầu tư tư nhân gặp khó khăn trong việc xây dựng đội ngũ nhân lực và quản lý cho phần lớn các công ty trong danh mục đầu tư.

Theo chia sẻ của bà Nguyễn Thị Ngọc Châu, Trưởng phòng cấp cao, Dịch vụ tư vấn DN thuộc công ty Grant Thornton Việt Nam, trong M&A thì DN Việt lo ngại về các mâu thuẫn tiềm ẩn với các nhà đầu tư tiềm năng đối với tầm nhìn và chiến lược của công ty.

Những mối lo ngại của DN Việt trong việc gọi vốn từ các nhà đầu tư ngoại nằm ở sự tham gia quá mức vào việc điều hành công ty, các điều khoản ràng buộc quá hà khắc, mâu thuẫn về tầm nhìn và chiến lược, khó khăn trong việc chia sẻ quyền lực…

Giới chuyên gia nhận định các thương vụ M&A, thu hút các quỹ đầu tư ngoại mua cổ phần đang mang lại cho các DN Việt thêm nguồn lực tài chính và nhiều cơ hội song hành, nhưng đồng thời sẽ khó tránh các rủi ro thường trực về mặt pháp lý, tranh chấp thương mại trong những thương vụ.

Đặc biệt là với những DN vừa và nhỏ khi gọi vốn nhưng chưa có nhiều thông tin, hiểu biết nhất định về M&A hay những hoạt động đầu tư tài chính đơn thuần, nhất là các vấn đề liên quan thủ tục, nguyên tắc, phương pháp định giá, quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, cũng như các tình huống xử lý tài chính, lao động và các vấn đề phát sinh sau khi thực hiện thương vụ.

Điều này đòi hỏi bên cạnh việc nâng tầm kiến thức về thu hút dòng vốn đầu tư, DN cần nhận thức rõ được điểm mạnh, điểm yếu của mình, cũng như cần suy ngẫm thêm về mô hình hợp tác, phát triển sao cho phù hợp và thoả đáng để DN và nhà đầu tư cùng có lợi, chứ không phải loay hoay tranh chấp như Món Huế.

Thế Vinh