Trong dự thảo dài 40 trang, Bộ Tài chính Ấn Độ đề xuất chỉ định một hòa giải viên và thành lập cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và chính phủ tại tòa án theo trình tự rút gọn.

Chiếc phao níu giữ nhà đầu tư ngoại

“Ý tưởng này là nhằm thu hút và thúc đẩy đầu tư nước ngoài, nhưng một vấn đề lớn đối với các nhà đầu tư là việc thực thi hợp đồng và giải quyết tranh chấp nhanh chóng”, nguồn tin cho biết.

Thời gian qua, không ít nhà đầu tư cảm thấy không hài lòng với tính tuân thủ hợp đồng từ phía đối tác Ấn Độ, khi chính quyền một số tiểu bang đơn phương ra quyết định “lật lại” các dự án được phê duyệt, hoặc dọa hủy hợp đồng.

Trên lý thuyết, nhà đầu tư vẫn có thể căn cứ vào các quy định hiện hành trong hệ thống pháp luật để giải quyết tranh chấp, nhưng để người có thẩm quyền ra được quyết định cuối cùng thì có thể phải chờ đợi hàng năm trời.

Trước đây, nhà đầu tư nước ngoài có cơ hội kiện Ấn Độ ra tòa trọng tài quốc tế theo các hiệp định đầu tư song phương (BIT). Tuy nhiên, sau một số trường hợp bị xử bất lợi tại các tòa trọng tài ở nước ngoài, Ấn Độ đã dừng hiệu lực của hầu hết các hiệp định này, khiến nhà đầu tư ngoại còn rất ít điểm tựa để bấu víu khi có tranh chấp.

Ấn Độ hiện đang vướng vào hơn 20 vụ kiện trọng tài ở nước ngoài, trong đó bên khởi kiện là các doanh nghiệp lớn trên thế giới, như Vodafone, Deutsche Telekom hay Nissan Motor Co, liên quan đến truy thu thuế và vi phạm hợp đồng.

Nếu bị xử thua trong những trường hợp này (được đưa ra trước khi hầu hết các BIT dừng hiệu lực), Ấn Độ có thể sẽ phải trả hàng tỷ USD tiền bồi thường thiệt hại.

Được biết, quan điểm của chính phủ Ấn Độ là có thể không cần ký hiệp định đầu tư với các quốc gia khác, nếu đạo luật mới (được thiết kế theo BIT) có thể mang lại niềm tin cho các nhà đầu tư. Tuy nhiên, một đạo luật trong nước không thể thay thế cho BIT, vì phạm vi áp dụng của nó không cho phép các nhà đầu tư đưa vụ việc ra trọng tài quốc tế.

Mặc dù thứ hạng tổng thể của Ấn Độ trong báo cáo của Ngân hàng Thế giới về môi trường kinh doanh toàn cầu đã tăng từ 142 trong năm 2014 lên 63, nhưng xét trên khía cạnh tuân thủ hợp đồng, quốc gia này xếp hạng 163 trong tổng số 190 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Ký được hợp đồng chưa chắc đã “ngon”

Ví dụ mới nhất về tranh chấp hợp đồng là vụ việc xảy ra giữa chính quyền bang Andhra Pradesh ở miền nam Ấn Độ với các công ty năng lượng tái tạo. Bang này đã giảm mua điện từ các công ty năng lượng vì lý do giá cao và yêu cầu đàm phán lại hợp đồng.

Các nhà đầu tư như Goldman Sachs, SoftBank Group (Nhật Bản), GIC Holdings, (Singapore), Cơ quan đầu tư Abu Dhabi và Engie (Pháp) đã đầu tư vào các dự án tái tạo tại bang này.

Dự thảo luật cũng quy định việc thành lập tòa án đầu tư tại các tòa án cấp cao của bang để ưu tiên xử lý nhanh các vụ việc về đầu tư, hoặc theo dõi xem Tòa án Luật Doanh nghiệp Quốc gia (NCLT) có thể xử lý được hay không.

“Chúng tôi chưa đánh giá được những rủi ro của việc xây dựng một dự luật như vậy và liệu nó có gây hại nhiều hơn lợi hay không”, nguồn tin cho hay. Người này cũng nói thêm rằng quá trình lấy ý kiến của các bộ ngành và chuyên gia mới chỉ bắt đầu.

Cuộc họp gần đây nhất vào tháng 12/2019 có sự tham gia của đại diện các bộ Thương mại, Đối ngoại và Tư pháp, cũng như các cơ quan quản lý thị trường chứng khoán và ngân hàng.

Bà Pratibha Jain - Giám đốc công ty luật Nishith Desai Associates chuyên tư vấn cho các nhà đầu tư nước ngoài, hoan nghênh chủ trương của chính phủ.

“Ý tưởng này rất tốt và chính phủ nên xem xét mở rộng phạm vi áp dụng sang cả tranh chấp giữa các nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước, cũng như thực trạng thay đổi chính sách một tùy tiện của cơ quan quản lý, các quyết định của ngân hàng trung ương, hay các vụ án tham nhũng ảnh hưởng đến đầu tư nước ngoài,” bà Jain cho biết thêm.

Hải Châu