Tuy nhiên, cùng với cơ hội mở rộng thị trường là những yêu cầu ngày càng khắt khe về môi trường, truy xuất nguồn gốc, sở hữu trí tuệ và phát triển bền vững, buộc doanh nghiệp phải chủ động chuyển đổi nếu muốn giữ vững lợi thế cạnh tranh.

_{Đơn hàng khởi sắc, dư địa tăng trưởng còn lớn}

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 35,88 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhiều nhóm hàng như gỗ và sản phẩm gỗ, cà phê, rau quả... tiếp tục duy trì tăng trưởng tích cực, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng tốc xuất khẩu trong nửa cuối năm.

Dù bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động, nhiều doanh nghiệp vẫn lạc quan về triển vọng thị trường. Theo ông Nguyễn Bình Minh, doanh nhân nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu nông sản và cà phê, sau những biến động tại Trung Đông, nhiều nhà nhập khẩu đang có xu hướng đa dạng hóa nguồn cung, tạo cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt ở nhóm nông sản chế biến sâu.

Ông Minh cho rằng Việt Nam đang được nhiều đối tác quốc tế đánh giá là nguồn cung ổn định trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục biến động. Nếu doanh nghiệp chủ động đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường châu Âu, cơ hội mở rộng thị phần sẽ rất lớn.

"Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội tiếp cận các thị trường lớn. Nếu doanh nghiệp sẵn sàng thay đổi, tiếp thu công nghệ sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế thì không chỉ mở rộng được thị trường mà còn xây dựng được chỗ đứng bền vững trong chuỗi cung ứng toàn cầu", ông Minh nhận định.

Ở lĩnh vực chế biến gỗ, ông Nguyễn Quang Vũ, Giám đốc Công ty XNK Hà Quang, cho biết hoạt động xuất khẩu vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định. Bên cạnh các thị trường truyền thống, doanh nghiệp còn nhận thêm nhiều đơn hàng từ các thị trường mới.

Theo ông Vũ, mặc dù chi phí vận tải quốc tế vẫn ở mức cao nhưng không phải là rào cản quá lớn đối với các đơn hàng giá trị cao. Điều quan trọng hơn là doanh nghiệp cần chủ động nguồn nguyên liệu, năng lực sản xuất và kế hoạch giao hàng để đáp ứng nhu cầu tăng mạnh trong mùa mua sắm cuối năm.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp thương mại, ông Nguyễn Tuấn Việt, Tổng Giám đốc Công ty TNHH VietGo, đánh giá nhóm nông sản tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam. Trong đó, cà phê, hạt điều, hồ tiêu cùng nhiều sản phẩm chế biến sâu không chỉ có lợi thế về sản lượng mà còn sở hữu tiềm năng lớn trong việc xây dựng thương hiệu quốc gia và nâng cao giá trị tài sản trí tuệ.

Theo ông Việt, thời gian gần đây lượng khách hàng quốc tế tìm kiếm các sản phẩm cà phê, hồ tiêu và hạt điều của Việt Nam tăng đáng kể. Riêng ngành cà phê, dù kim ngạch xuất khẩu 6 tháng đầu năm giảm khoảng 15% so với cùng kỳ nhưng vẫn đạt 4,58 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực.

_{Tiêu chuẩn xanh trở thành "tấm vé" giữ thị phần}

Nếu như trước đây thuế quan là rào cản lớn nhất đối với hàng hóa xuất khẩu thì hiện nay, các thị trường nhập khẩu lớn đang chuyển mạnh sang kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng. Những yêu cầu về phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc, điều kiện lao động, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững ngày càng trở thành tiêu chí bắt buộc đối với hàng hóa nhập khẩu.

Tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý II/2026 diễn ra ngày 7/7, đại diện các Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài đã đưa ra nhiều khuyến nghị đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Hoa Kỳ, mặc dù xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng trong nhiều ngành hàng, song những tháng cuối năm sẽ chịu tác động từ chính sách thuế quan cũng như các biện pháp phòng vệ thương mại.

Đáng chú ý, Hoa Kỳ đang tăng cường các cuộc điều tra liên quan đến lao động, môi trường, sở hữu trí tuệ, xuất xứ hàng hóa và chuỗi cung ứng. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ về xuất xứ, hệ thống truy xuất nguồn gốc cũng như các tiêu chuẩn phát triển bền vững nếu muốn duy trì thị phần.

Trong khi đó, tại thị trường Hà Lan cũng như nhiều nước thuộc Liên minh châu Âu (EU), thách thức không còn nằm ở thuế nhập khẩu nhờ lợi thế từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU, mà chuyển sang các tiêu chuẩn xanh và yêu cầu phát triển bền vững.

Bài toán mới của nhà xuất khẩu Việt: Giữ tiền trước, giữ đơn hàng sau

Doanh nghiệp xuất khẩu nông sản: Cuộc đua qua nhiều tầng áp lực

Theo bà Võ Thị Ngọc Diệp, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Hà Lan, EU đang mở rộng Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), thúc đẩy thực thi Quy định chống mất rừng (EUDR), đồng thời siết chặt các quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, truy xuất nguồn gốc, kinh tế tuần hoàn, trách nhiệm xã hội và các tiêu chí ESG.

Xu hướng quản lý của EU đang chuyển từ kiểm soát chất lượng sản phẩm sang giám sát toàn bộ chuỗi cung ứng, từ vùng nguyên liệu, phát thải carbon đến điều kiện lao động và trách nhiệm môi trường. Đây không còn là yêu cầu mang tính ngắn hạn mà sẽ trở thành tiêu chuẩn cạnh tranh lâu dài đối với hàng hóa nhập khẩu.

Các chuyên gia nhận định, lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do sẽ tiếp tục mở rộng dư địa cho nông sản Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội trong những tháng cuối năm và những năm tiếp theo, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy đáp ứng đơn hàng sang đáp ứng tiêu chuẩn. Chỉ khi xây dựng được chuỗi sản xuất minh bạch, đáp ứng các yêu cầu về môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, nông sản Việt Nam mới có thể giữ vững thị phần và nâng cao giá trị trên thị trường quốc tế.

Hồng Hương