Trong Thông báo 62 ngày 21/12/2015 và Quyết định 99 ngày 2/2/2016 của Liên minh HTX Việt Nam về xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm HTX, các loại sản phẩm thủ công mỹ nghệ làm từ cây lục bình (ngoài Bắc gọi là cây bèo tây) đều lựa chọn làm một đề án thành phần, triển khai tại HTX An Phú, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long.

Ở Vĩnh Long và toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), các sản phẩm thủ công này coi trọng như hàng hóa chủ lực, có tính lan tỏa và có thể triển khai quy mô lớn theo vùng, liên vùng.

Sản phẩm ưu thế vùng sông nước

Mấy năm nay ở ĐBSCL và tỉnh Vĩnh Long, nghề thủ công mỹ nghệ từ cây lục bình phát triển khá mạnh, đầu ra sản phẩm vươn tới nhiều thị trường quốc tế khó tính như châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Các HTX, tổ hợp tác làng nghề đã tận dụng nguồn cây lục bình có sẵn, luôn dồi dào ở khắp các tuyến kênh rạch, hồ đầm, mương nội đồng của vùng sông nước, để làm nguyên liệu sản xuất các mặt hàng mỹ nghệ, vật dụng hàng ngày như đan khung, chậu, thùng đựng đồ, giỏ xách, đĩa đựng trái cây…

Có thể thấy, đây thực sự là nghề tăng thu nhập, xóa đói nghèo cho đông đảo nông dân và thành viên các HTX làng nghề.

Từ hai năm qua, Trung tâm KHCN&MT từng nhiều lần đi khảo sát, tư vấn hỗ trợ các HTX vùng ĐBSCL đổi mới công nghệ thiết bị sản xuất, trong đó có hàng thủ công sản xuất từ cây lục bình.

Theo ôngVũ Quang Phong, Tổng giám đốc Trung tâm KHCN&MT, tính ra mỗi sản phẩm bình quân xuất đi có giá 10 – 15 USD, trong khi tổng chi phí sản xuất rất rẻ, cao nhất chỉ bằng một nửa giá bán. Về mặt xã hội, đề án có thể tạo việc làm cho hàng nghìn lao động lúc nông nhàn, có thể tổ chức sản xuất linh hoạt ngay trong từng gia đình, mức thu nhập mỗi người từ 120 – 150 ngàn đồng/ngày.

Đáng kể nhất, các mặt hàng thủ công mỹ nghệ làm từ cây lục bình rất được thị trường quốc tế đón nhận vì tính thân thiện với môi trường, đặc biệt nhất nó góp phần đắc lực vào cuộc chiến chống biến đổi khí hậu đang “nóng” ở nước ta và vùng đất Tây Nam Bộ.

Qua khảo sát thực tế của Liên minh HTX Việt Nam, tỉnh Vĩnh Long rất chú trọng phát triển HTX làng nghề và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ gắn với du lịch, thể hiện trong Quyết định 837 ngày 20/5/2015 của UBND tỉnh về chiến lược hỗ trợ HTX giai đoạn 2015 – 2020.

Chính sách trên đây của tỉnh là thuận lợi cơ bản để Trung tâm KHCN&MT đề xuất triển khai đề án “Xây dựng, hoàn thiện mô hình HTX kiểu mới gắn với phát triển chuỗi giá trị sản phẩm hàng thủ công mỹ nghệ từ cây lục bình tại Vĩnh Long”.

Tuy nhiên, theo đề án phân tích, nhìn chung các HTX ở tỉnh và ĐBSCL vẫn còn nhỏ quy mô, năng lực tài chính hạn chế, thiết bị công nghệ chậm đổi mới, nên rất yếu thế cạnh tranh.

HTX sản xuất hàng mỹ nghệ từ cây lục bình ở ĐBSCL

Phát huy cao tính hợp tác

Hơn nữa, việc liên kết giữa các HTX còn lỏng lẻo, chưa chủ động, chưa khai thác hết tiềm năng lợi thế của mình trong thương thảo, hợp đồng với các đối tác trong và ngoài nước. Ví như việc cốt yếu đầu tiên phải bảo đảm nguồn nguyên liệu, song hiện nay sự liên kết từ khâu thu gom, vận chuyển thiếu ổn định, không thể đáp ứng kịp thời sản xuất quy mô lớn.

Bởi thế, đề án xác định tính cần thiết, cấp bách phải xây dựng, hoàn thiện HTX An Phú theo mô hình HTX kiểu mới gắn với phát triển chuỗi giá trị sản phẩm mỹ nghệ cây lục bình, từ khâu sản xuất đến tiêu thụ, kịp thời thích ứng với bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Cụ thể, đề án dự kiến thực hiện trong hai năm (2016-2017) tại HTX An Phú và sau đó nhân rộng ra toàn vùng từ phạm vi huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long. Nội dung tiến hành đánh giá thực trạng sản xuất, khắc phục những bất cập, lập kế hoạch tổ chức lại sản xuất theo đúng quy trình, xúc tiến tìm kiến thị trường xuất khẩu thúc đẩy hoạt động kinh doanh…

Với các phương án khả thi về nhân dự và nguồn vốn, mục tiêu đề án đặt ra hỗ trợ hoàn thiện chuỗi hàng hóa thủ công làm từ cây lục bình, đồng thời làm tăng giá trị gia tăng sản phẩm.

Đề án chú trọng xây dựng mô hình HTX kiểu mới phù hợp chuỗi giá trị, trên cơ sở phát huy các nguồn lực hiện có của HTX để sản xuất theo chuỗi giá trị sản phẩm bền vững các khâu, đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Lưu Đoàn