Không chỉ Thái Lan, các nhà đầu tư Nhật Bản, Mỹ, Hàn Quốc cũng đang mạnh tay đổ vốn vào lĩnh vực nông sản, thực phẩm, bán lẻ ở Việt Nam, tạo áp lực lớn với các doanh nghiệp trong nước.

Thực phẩm, nông sản tràn vào nội địa

Ngay tại thời điểm này, Tổ chức Thúc đẩy ngoại thương Nhật Bản (Jetro) tổ chức sự kiện “Japan Fair”, đưa mặt hàng thực phẩm, nông lâm thủy sản vào bán trong toàn bộ hệ thống cửa hàng tiện lợi của Nhật tại Việt Nam. hai hệ thống siêu thị cửa hàng tiện lợi là Familymart và Minishop bán khoảng 78 sản phẩm của 32 công ty ở 24 tỉnh/thành phố tại Nhật Bản. Các sản phẩm này cũng được đưa vào bán ở các trung tâm thương mại AEON (Nhật) ở Tp.HCM, Bình Dương và Hà Nội. Chương trình bán hàng này kéo dài trong quãng thời gian 30 ngày, sau đó có tổng kết đánh giá. Nếu đạt hiệu quả cao, sẽ được phía Nhật Bản tính đến kế hoạch dài hạn.

Hệ thống kênh cửa hàng tiện lợi của Nhật Bản là Minishop và Family Mart đang phát triển và chiếm cảm tình tại Việt Nam cũng được định hướng xây dựng, là mở rộng kênh tiêu thụ hàng hóa của chính các DNNVV của Nhật Bản.

Còn tại Circle K, hệ thống cửa hàng tiện lợi có nguồn gốc xuất phát từ Mỹ, cũng đang đánh mạnh vào việc cung cấp các sản phẩm dịch vụ thức ăn đồ uống nhanh đậm phong cách nước này. Circle K đã phát triển theo định hướng tập trung vào dịch vụ 4F (Fresh - tươi ngon; Friendly - thân thiện; Fast - nhanh chóng và Full - đầy đủ).

Như vậy hàng Nhật, hay hàng Hàn Quốc... đang dần đổ bộ mạnh vào Việt Nam thông qua hệ thống các cửa hàng tiện lợi. Trước đó, một lượng đồ gia dụng, hàng tiêu dùng lớn nguồn gốc Thái Lan đã định vị tại các siêu thị lớn như Metro, Big C.

Tiêu dùng siêu thị không chỉ là thói quen hiện tại mà còn là xu hướng trong tương lai

Trong vòng hơn một năm qua, nhiều vụ mua bán sáp nhập DN (M&A) giữa nhà bán lẻ nước ngoài với các DN bán lẻ Việt Nam đã diễn ra, hàng tiêu dùng ngoại dần chiếm một số lượng lớn tại các siêu thị. Song, từ cuộc đổ bộ mới của hàng thực phẩm Nhật Bản, cho thấy một cuộc xâm nhập quy mô lớn đa dạng hơn đang xuất hiện.

Một số chuyên gia trong lĩnh vực bán lẻ cho hay, Việt Nam đã hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, buộc phải mở cửa cho DN nước ngoài vào. Tuy nhiên, so với DN bán lẻ nội địa, DN ngoại có tiềm lực tài chính, lợi thế huy động vốn lãi suất thấp và kinh nghiệm quản lý cũng như nghiên cứu thói quen người tiêu dùng và sức mạnh liên kết.

Để cạnh tranh được với các DN nước ngoài, ông Nguyễn Thành Nhân, Tổng Giám đốc Saigon Co.op, chia sẻ: Không còn cách nào khác các DN nội cần được bảo vệ bằng các hàng rào kỹ thuật.

Cạnh tranh gay gắt

Lấy dẫn chứng, ông Nhân cho hay, Ấn Độ, Malaysia đã vận dụng rất tốt công cụ này để bảo vệ DN trong nước. Chẳng hạn, ở Ấn Độ, DN nước ngoài muốn đầu tư bán lẻ phải liên kết với DN nội địa, tỷ lệ sở hữu trong liên kết không quá 51% và cam kết doanh thu bán hàng của DNNVV trong nước phải chiếm 30% tổng doanh thu. Ở Malaysia, bán lẻ ngoại chiếm khoảng 70%, nhưng có rất nhiều ràng buộc.

Từ lâu, hàng Nhật Bản đã được NK vào Việt Nam. Nhưng khi có hệ thống bán lẻ uy tín của người Nhật, thì hàng Nhật sẽ vào thị trường nước ta bài bản hơn, nhiều hơn. Hàng Nhật vào Việt Nam không đơn thuần là máy móc, đồ gia dụng, hóa mỹ phẩm, như bao nhiêu người vốn đã hình dung, mà giờ đây bao gồm cả hàng nông lâm thủy sản, tiêu dùng hàng ngày nữa.

Diễn biến này cũng đã tương tự như sự có mặt của Lotte Mart đã mang theo nhiều hàng hóa có xuất xứ Hàn Quốc, hay việc tăng tỷ lệ hàng Thái Lan tại hệ thống bán lẻ có “ông chủ” là người Thái.

Như vậy, các mặt hàng nông sản và thủy sản xuất xứ ngoại đã không cần phải nhờ một khâu trung gian thứ 3 để tiêu thụ tại Việt Nam nữa, mà giờ đây, tại chính các cửa hàng tiện lợi và hệ thống siêu thị hàng nông thủy sản đã tự tạo được sự chủ động trong khâu NK tiêu thụ sản phẩm.

Trong bối cảnh này, hàng nông, thủy sản Việt Nam sẽ ngày càng chịu sức ép cạnh tranh lớn hơn trên chính đất nước mình. Và, sức ép cạnh tranh còn diễn ra mạnh hơn khi nhiều mặt hàng XK của Việt Nam bị các đối tác nước ngoài trả về vì chất lượng không đáp ứng đủ.

Đứng trên góc độ DN, ông Nhân cho rằng nhà bán lẻ ngoại mạnh hơn nhà bán lẻ Việt bởi 3 điểm: Tiềm lực tài chính, huy động vốn với lãi suất thấp; kinh nghiệm quản lý nhờ lịch sử hình thành lâu đời và đã có sự nghiên cứu thói quen của người tiêu dùng và sức mạnh trong liên kết. DN ngoại có sự liên kết toàn cầu từ chuỗi cung ứng sản phẩm đến việc chuỗi tiêu thụ hàng hóa.

Hiện theo thống kê của Bộ Công Thương, thị phần bán lẻ hiện đại (siêu thị, trung tâm thương mại…) dù mới chỉ chiếm khoảng 25% tổng mức bán lẻ của Việt Nam, nhưng tại các đô thị lớn, doanh thu từ bán lẻ hiện đại chiếm khoảng 75% doanh thu bán lẻ của thị trường. Đáng chú ý, tiêu dùng siêu thị không chỉ là thói quen hiện tại mà còn là xu hướng trong tương lai. Doanh số bán ra của hàng có xuất xứ nước ngoài trên thị trường nội địa đang nâng dần tỷ lệ.

Ủng hộ sự cạnh tranh lành mạnh để DN trong nước “lớn” lên, bà Đinh Mỹ Loan - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, cho hay: “Chúng tôi ủng hộ việc mở cửa “chào đón” các DN bán lẻ nước ngoài để tạo sân chơi bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh giữa các DN, có như vậy người tiêu dùng mới được hưởng lợi”.

Thanh Hoa