Đây là chia sẻ của Ths. Phạm Hoàng Minh - Cục An toàn lao động (ATLĐ) - Bộ LĐ-TB&XH, tại hội thảo chuyên đề “Phương án thí điểm hệ thống báo cáo, thống kê tai nạn lao động (TNLĐ), tư vấn hỗ trợ pháp luật an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) đối với người lao động (NLĐ) làm việc không theo hợp đồng lao động (HĐLĐ)” do Cục ATLĐ tổ chức ngày 6/12 tại Hà Nội.

Con số khai báo thấp

Hiện nay, khu vực không có quan hệ lao động có khoảng 1.400 người chết hàng năm, gấp gần hai lần khu vực có quan hệ lao động. Tuy nhiên, do nhận thức trách nhiệm và năng lực nhận biết của người biết sự việc trong quá trình khai báo còn hạn chế dẫn đến con số khai báo thấp hơn rất nhiều.

Cục ATLĐ cho biết chưa nhận được biên bản điều tra trong khu vực không có quan hệ lao động về TNLĐ do đa số những người bị nạn bị tai nạn ở địa phương khác với nơi cư trú nên không xác định được nhân thân người bị nạn để khai báo.

Bên cạnh đó, lực lượng thanh tra quá mỏng, chưa được phân cấp đến cấp huyện; nhiều địa phương chưa có thanh tra có chuyên môn phù hợp trong khi diễn biến TNLĐ tại khu vực không có quan hệ lao động khá phức tạp, không có tổ chức lao động nên rất khó điều tra, lấy chứng cứ.

Phần lớn nguyên nhân TNLĐ trong khu vực không có HĐLĐ xảy ra là do NLĐ thiếu nhận thức về các mối nguy hiểm trong quá trình lao động, không có kiến thức về pháp luật. Những NLĐ này không được huấn luyện về ATVSLĐ, không được đào tạo, hướng dẫn vận hành an toàn máy móc, thiết bị hay các máy, thiết bị không bảo đảm chất lượng kỹ thuật, không được kiểm định an toàn được đưa vào sử dụng. Chưa kể, nhiều cơ sở lao động hiện nay thiếu điều kiện về tài chính để cải thiện điều kiện làm việc, phòng ngừa TNLĐ.

Hỗ trợ công tác thống kê

Dẫn chứng vụ nổ lò hơi ngày 18/1/2013 tại cơ sở bánh tráng (Vạn Bình, Vạn Ninh, Khánh Hòa) làm 1 người chết, 4 người bị thương; vụ nổ lò hơi tại cơ sở sản xuất trầm cảnh ở thôn Trung Nam (huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam) ngày 14/3/2016 làm 3 người bị bỏng nặng… ông Bùi Đức Nhưỡng - Phó Cục trưởng Cục ATLĐ khẳng định cần phải có kinh nghiệm, mô hình quản lý can thiệp đối với khu vực không có quan hệ lao động và đưa ra giải pháp phù hợp nhất nhằm giảm thiểu tình trạng mất ATLĐ.

Theo đó, Cục ATLĐ đã phối hợp với các cơ quan Trung ương xây dựng kế hoạch triển khai hỗ trợ khu vực không theo HĐLĐ các chương trình về kiểm định, tư vấn, hỗ trợ pháp luật, xây dựng hỗ trợ hệ thống thống kê, báo cáo TNLĐ.

Hiện nay, chương trình đã được triển khai một nửa giai đoạn 2016 - 2018. Trong nội dung của chương trình có đưa ra mục tiêu rất quan trọng là hỗ trợ, nâng cao nhận thức, phòng ngừa TNLĐ đối với người làm việc không theo HĐLĐ.

Đây là nội dung hết sức mới, được đưa ra trong Luật ATVSLĐ nhằm bao phủ toàn bộ những người đang có việc làm, có nguy cơ mất ATLĐ.

Đối tượng được hỗ trợ của chương trình là những DN có dưới 10 lao động; HTX, Tổ hợp tác, hộ kinh doanh cá thể có đăng ký kinh doanh; cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên, không thuộc đối tượng phải đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật.

Các nội dung hỗ trợ bao gồm kiểm định an toàn; lập lại hồ sơ, lý lịch máy; huấn luyện ATVSLĐ; tư vấn xây dựng nội quy làm việc, quy trình vận hành an toàn, giám sát và quản lý chất lượng.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác thống kê TNLĐ, đại diện Sở LĐ-TB&XH Thái Bình cho biết: Luật ATVSLĐ quy định đối với lao động trong khu vực có quan hệ lao động khi bị TNLĐ được hưởng các chế độ, quyền lợi. Tuy nhiên, khu vực không có quan hệ lao động hầu như không hoặc chưa được hưởng đầy đủ các chế độ khi NLĐ gặp tai nạn. Do vậy, việc hỗ trợ công tác thống kê, khai báo để có kết quả về TNLĐ xác thực là điều cần thiết và mang tính nhân văn.

Hà Xuyên