Từ những cây giống bố mẹ được người dân lai tạo vào khoảng năm 1962, đến nay nhãn xuồng cơm vàng không chỉ là đặc sản nổi tiếng của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu mà còn của toàn vùng miền Nam. Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu hiện có khoảng 700ha trồng nhãn, sản lượng hàng năm đạt gần 5.000 tấn.

Chất lượng vượt trội

Theo Trung tâm Khuyến nông Khuyến ngư tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, sở dĩ nhãn xuồng cơm vàng của tỉnh có chất lượng tốt là do ngoài kinh nghiệm chăm sóc “gia truyền” của người trồng nhãn, vùng đất cát trồng nhãn ở đây giàu nguyên tố kali và các nguyên tố vi lượng khác… Đó là yếu tố quan trọng làm cho nhãn xuồng cơm vàng Bà Rịa - Vũng Tàu ngon ngọt, có màu vàng rất đặc trưng, tỷ lệ thịt trái cao vượt trội so với nhãn trồng ở những vùng đất khác.

HTX Nông nghiệp - Dịch vụ Nhân Tâm hiện có 19 hộ trồng nhãn xuồng cơm vàng với diện tích khoảng 17ha (trong đó có 6,8ha được chứng nhận VietGAP). Nhờ ưu thế vượt trội về chất lượng, nhãn xuồng cơm vàng của HTX đã dần chiếm thị phần trong siêu thị và các nhà hàng.

Ông Lê Văn Tường, một trong những thành viên HTX chia sẻ: Hiện nay, 2,4ha đất trồng nhãn xuồng cơm vàng của nhà ông trung bình đạt năng suất 10 tấn/ha. Sau khi trừ chi phí, gia đình ông thu lãi khoảng 700 triệu đồng. Ông Tường dự kiến sẽ mở rộng diện tích trồng nhãn xuồng cơm vàng theo tiêu chuẩn VietGAP lên 3,4ha.

Theo ông Phan Thế Hoành, Giám đốc HTX Nhân Tâm: "HTX hiện có gần 7ha nhãn xuồng cơm vàng của 14 hộ. Sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP đòi hỏi kỹ thuật, đầu tư cao nhưng bù lại sức khỏe của người chăm sóc cây cũng như người tiêu dùng sẽ an toàn. Đồng thời, góp phần xây dựng thương hiệu nhãn xuồng cơm vàng Bà Rịa - Vũng Tàu bền vững".

Kiên trì theo đuổi sản xuất sạch

Hiện nay, người trồng nhãn xuồng cơm vàng của HTX Nhân Tâm đang gặp nhiều khó khăn do phải cạnh tranh khốc liệt với các loại sản phẩm nhãn xuồng cơm vàng ở các tỉnh khác, nhưng các thành viên HTX vẫn kiên trì theo đuổi sản xuất VietGAP với mục đích xây dựng thương hiệu cho cây nhãn xuồng của tỉnh.

Ông Đào Văn Hiếu, thành viên đầu tiên của HTX thực hiện việc trồng nhãn xuồng cơm vàng theo tiêu chuẩn VietGAP hơn 10 năm nay, chia sẻ: “Trồng nhãn theo tiêu chuẩn VietGAP phải có tâm huyết thì mới làm được. Chứng nhận VietGAP như là giấy thông hành giúp HTX có thể đi đến ký kết hợp đồng xuất khẩu. Vì thế dù có gặp khó khăn, thành viên HTX nhất định không bỏ cuộc, vẫn quyết tâm mở rộng vùng trồng nhãn sạch”.

Thời gian này, các hộ nông dân tại xã Hòa Hiệp đang bước vào thu hoạch nhãn. Tuy nhiên, giá nhãn năm nay giảm mạnh so với năm ngoái. Cụ thể, giá nhãn đầu vụ được thu mua với giá từ 35.000-40.000 đồng/kg (năm ngoái ở mức 58.000-60.000 đồng/kg). Năm nay có 4 thành viên trong HTX Nhân Tâm trồng nhãn trái vụ với diện tích khoảng 1,6ha, sản lượng trung bình đạt từ 5-6 tấn/ha.

Để hỗ trợ HTX và bà con nông dân trồng nhãn, từ năm 2016, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hóa “nhãn xuồng cơm vàng Bà Rịa - Vũng Tàu”. Tiếp đó, đầu năm 2019, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00070 cho sản phẩm nhãn xuồng cơm vàng Bà Rịa - Vũng Tàu.

Đồng thời, Sở NN&PTNT tỉnh đã lập đề án quy hoạch 2.000ha đất cát ven biển tại các địa phương để trồng nhãn xuồng cơm vàng; từng bước hình thành vùng trồng chuyên chuyên canh tại các xã Tóc Tiên, Châu Pha (thị xã Phú Mỹ), Phước Long Thọ, Phước Hội, Long Mỹ, Lộc An (huyện Đất Đỏ), Phước Thuận, Hòa Hiệp, Bình Châu (huyện Xuyên Mộc) và các phường 11, 12 (TP Vũng Tàu).

Bên cạnh đó, Trung tâm Giống cây ăn quả miền Đông Nam Bộ đã phối hợp với Sở KH&CN thực hiện đề tài “Xây dựng quy trình sản xuất nhãn xuồng cơm vàng theo tiêu chuẩn GAP”. Đề tài này thành công sẽ chuyển giao cho ngành nông nghiệp nhân rộng cho người trồng nhãn xuồng cơm vàng trên địa bàn tỉnh, nhằm có được vùng sản xuất nguyên liệu bền vững và chất lượng cao, đủ tiêu chuẩn xuất khẩu sang các thị trường khó tính.

Phương Thảo