Ngày 10/12, Tổng công ty ACV đã chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) với khối lượng 77.804.122 cổ phiếu, chiếm tỷ lệ 3,47% vốn điều lệ. Các nhà đầu tư tranh nhau “vét sạch” hàng với mức giá trúng bình quân 14.300 đồng/CP, cao hơn giá khởi điểm 11.800 đồng/CP. Nhờ đó, ACV đã thu về gần 1.113 tỷ đồng và số tiền này sẽ được sử dụng làm vốn đầu tư dự án Sân bay quốc tế Long Thành.

“Kén chọn” NĐT tiềm lực

Theo kế hoạch cổ phần hoá (CPH), Tổng công ty ACV hiện có vốn điều lệ hơn 22.430 tỷ đồng, trong đó, Nhà nước nắm sở hữu chi phối là 75% vốn điều lệ. ACV cũng đã hoàn thành bán 9,2 triệu cổ phiếu ưu đãi cho người lao động và 3 triệu cổ phần bán ưu đãi cho tổ chức công đoàn.

Sau phiên IPO thành công, ACV sẽ phải tiếp tục thực hiện nhiệm vụ khó khăn là bán 20% cổ phần cho NĐT chiến lược (tương đương 448,62 triệu cổ phiếu). Là doanh nghiệp lớn và nắm vị thế độc quyền cung cấp dịch vụ cảng hàng không, Bộ GTVT yêu cầu ACV đưa ra hàng loạt tiêu chí khắt khe để “sàng lọc”, lựa chọn NĐT thực sự xứng tầm.

Theo ông Vũ Anh Minh – Vụ trưởng Quản lý DN của Bộ GTVT, hiện có nhiều DN trong và ngoài nước bày tỏ thiện chí muốn trở thành đối tác chiến của của ACV, trong đó có hai tổ chức đã gửi thư ngỏ lên Bộ này là Tập đoàn Aeroport de Paris (ADP) của Pháp và Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV).

Cụ thể, Tập đoàn Aeroport de Paris muốn mua toàn bộ 20% cổ phần chiến lược được phép bán tại ACV. Xét các tiêu chí lựa chọn NĐT chiến lược của ACV, Aeroport de Paris đang có lợi thế hơn vì cùng hoạt động trong lĩnh vực hàng không. Với tỷ lệ sở hữu lớn tới 20%, tập đoàn này cũng muốn duy trì ảnh hưởng nhất định trong hoạt động của ACV và đảm bảo lợi ích khi cam kết đầu tư lâu dài.

Còn phía Ngân hàng BIDV – một định chế tài chính lớn của Việt Nam – cũng tha thiết muốn mua 5% cổ phần của Tổng công ty ACV. Nếu tham gia vào ACV, BIDV có cơ hội mở rộng tín dụng đầu tư khi phục vụ vốn cho các dự án sân bay lớn.

Đến nay, hai NĐT chưa gửi hồ sơ chính thức về đề nghị mua cổ phần chiến lược nên cuộc đua vào ACV vẫn chưa đến hồi căng thẳng. Song tổ chức hàng không lớn và định chế tài chính lớn sẽ là ưu tiên lựa chọn của ACV.

Các NĐT có cùng hoạt động cảng hàng không còn phải đáp ứng hàng loạt tiêu chí về năng lực tài chính gồm: vốn chủ sở hữu không thấp hơn 2 tỷ USD hoặc tương đương; đang vận hành khai thác 10 cảng hàng không. Doanh thu tối thiểu hàng năm 1,5 tỷ USD, không có lỗ luỹ kế và lợi nhuận năm 2014 tối thiểu 10% doanh thu (khoảng 150 triệu USD)…

Tổng công ty ACV đang có tín hiệu mừng khi có tới 2 đối tác tiềm lực ngỏ ý mua cổ phần chiến lược là BIDV và Tập đoàn Aeroport de Paris

Kiên nhẫn chờ… thủ tục

Chủ trương CPH doanh nghiệp ngành hàng không đã và đang tạo cơ hội hiếm có cho các NĐT, nhất là các tập đoàn hàng không, định chế tài chính lớn muốn đặt chân vào Vietnam Airlines, ACV, SAGS… Đây là những doanh nghiệp có quy mô lớn, tài sản giá trị của hệ thống cảng hàng không trọng yếu của Việt Nam.

Dù tiến độ CPH đang ì ạch và nguy cơ không đảm bảo lộ trình, nhưng Bộ GTVT vẫn cho rằng cần hết sức thận trọng lựa chọn NĐT chiến lược. Bởi các “ông lớn” độc quyền này cần “kết hôn” với các NĐT có tiềm lực tài chính mạnh, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển lâu dài, mở ra những cơ hội lớn hơn…

Trên thực tế, quá trình tìm kiếm, lựa chọn NĐT chiến lược cho các công ty lớn này đã phát sinh nhiều vướng mắc, phức tạp khiến tiến độ bị chậm trễ, kéo dài hàng năm trời mà chưa có đối tác ưng ý.

Như trường hợp CPH Vietnam Airlines chưa có tiền lệ, đơn vị tư vấn quốc tế đã hỗ trợ tổng công ty này tìm kiếm NĐT chiến lược từ tháng 9/2014 và thực hiện ráo riết để kịp tiến độ CPH đề ra.

Theo ông Phạm Ngọc Minh, TGĐ Vietnam Airlines, đến tháng 8/2015, đối tác chiến lược mới gửi bản chào chính thức muốn làm NĐT chiến lược. Hai bên vẫn đang tiến hành đàm phán, hoàn tất dự thảo hợp đồng chuyển nhượng cổ phần để trình lên Bộ GTVT, Thủ tướng Chính phủ vào đầu năm 2016. Dự kiến, tiến trình này có thể hoàn tất vào quý I/2016.

Tương tự, song song với việc triển khai kế hoạch IPO, ACV cũng xúc tiến tìm kiếm NĐT chiến lược, để tiến tới đàm phán, thương thảo các điều kiện hợp tác lâu dài. Theo các chuyên gia M&A, các doanh nghiệp ngành hàng không hiện vẫn có sở hữu chi phối của Nhà nước nên NĐT thường có tâm lý e ngại. Hơn nữa, các thủ tục hành chính trong quá trình mua cổ phần, góp vốn đầu tư rườm rà, phức tạp cũng là rào cản hạn chế NĐT nước ngoài tham gia.

Một số nội dung quan trọng mà NĐT quan tâm là giá bán cổ phần, cơ chế mua ưu đãi, điều kiện và giới hạn chuyển nhượng cổ phần, có cam kết lợi nhuận đầu tư không… Những nội dung cam kết này nhằm đảm bảo quyền lợi, lợi ích tối ưu nhất cho các NĐT chiến lược.

Hải Hà