Hotline: 024. 37824741
'Nâng chất' cán bộ quản lý HTX vùng dân tộc thiểu số tỉnh Lạng Sơn (Bài 1): Những khó khăn cần tháo gỡ
Năm 2018, HTX nông lâm thương mại tổng hợp Trấn Ninh, thôn Trà Nà, xã Trấn Ninh, huyện Văn Quan đã thực hiện thành công mô hình trồng lúa chất lượng cao vụ mùa với giống lúa Japonica Nhật Bản (hay còn gọi là TBJ3) trên địa bàn xã Trấn Ninh. Với những gì đã làm được, HTX Trấn Ninh là một trong 200 HTX của cả nước thực hiện hiệu quả chuỗi liên kết gắn với tiêu thụ sản phẩm.
Chưa đủ sức thu hút nhân lực
Xã Trấn Ninh cách trung tâm huyện Văn Quan 16km, là địa phương thuần nông với hơn 70% là đồng bào dân tộc Tày, Nùng sinh sống. Trấn Ninh cũng là xã đặc biệt khó khăn với tỷ lệ hộ nghèo chiếm gần 60% và cận nghèo hơn 10%. Những năm gần đây tuy đã có bước tiến đáng kể trong sản xuất lúa trên địa bàn xã nhưng khả năng tăng năng suất còn hạn chế, tỷ lệ các giống lúa chất lượng cao chưa nhiều, hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích còn rất thấp.
Trước thực trạng đó, Đảng ủy, chính quyền xã vận động nhân dân tham gia làm thành viên HTX nông lâm thương mại tổng hợp Trấn Ninh để cùng thực hiện mô hình "Sản xuất lúa cao sản TBJ3 Nhật Bản phục vụ liên kết gắn với tiêu thụ sản phẩm”. Theo đó, liên kết ở 4 khâu: Khâu đầu vào (gồm giống, phân bón, tập huấn kỹ thuật) - Khâu sản xuất - Khâu chế biến, bảo quản - Khâu tiêu thụ. Để mô hình đạt hiệu quả, HTX đã ký kết hợp đồng với Công ty Cổ phần đầu tư và thương mại Phú Thái, Hà Nội. Công ty bán giống và thu mua toàn bộ sản lượng lúa của HTX.
Mô hình được thực hiện từ đầu tháng 6/2018 với quy mô gần 30ha của 100 hộ gia đình, kinh phí thực hiện gần 420 triệu đồng. Trong đó, Nhà nước hỗ trợ kỹ thuật và 100% chi phí mua giống, 100% phân bón hữu cơ vi sinh và NPK; nhân dân chuẩn bị nhân lực và vốn đối ứng. Qua đánh giá, TBJ3 là loại lúa cứng cây, chống chịu rét tốt, ít nhiễm sâu bệnh hại, thích hợp nhiều chân đất và có thể cấy vụ xuân và vụ mùa, chất lượng gạo dẻo, thơm, ngon, năng suất đạt khoảng 2,5 - 2,7 tạ/sào. Với mức giá 26.000 đồng/kg, loại gạo này đang được thị trường ưa chuộng và đem thu nhập cho nông dân gấp 2 lần so với giống lúa địa phương.
Cũng trong năm 2018, HTX nông lâm thương mại tổng hợp Trấn Ninh là một trong số 10 HTX được UBND tỉnh Lạng Sơn hỗ trợ nhân lực có trình độ từ cao đẳng, đại học về làm việc tại các HTX nông nghiệp với thời hạn 36 tháng. Theo đó, HTX được hỗ trợ chi phí để trả lương cho nhân lực trình độ cao. Các chính sách hỗ trợ thiết thực chính là động lực để các HTX hoạt động có hiệu quả, giúp người dân hưởng lợi trên chính đồng ruộng của mình, tăng thu nhập, cải thiện đời sống.
“Tuy nhiên, đến thời điểm này, HTX gặp nhiều khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, quản lý điều hành bởi chính sách hỗ trợ không kéo dài. Việc HTX hạn chế nguồn thu nhưng vẫn phải bỏ thêm kinh phí để chi trả nhân lực nên chỉ sau 3 năm, HTX không thể giữ chân được các nhân lực trẻ, có năng lực làm việc cho HTX”, ông Hoàng Lê Hoan, Giám đốc HTX Trấn Ninh nêu khó khăn.
Nhiều thách thức xuất hiện
Không chỉ các HTX nông nghiệp đang sản xuất theo hướng truyền thống, ngay cả các HTX đã ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất cũng gặp phải khó khăn về công tác cán bộ. HTX rau, củ, quả sạch Gia Cát (xã Gia Cát, huyện Cao Lộc) là một trong những ví dụ điển hình. HTX có diện tích nhà lưới trên 5.000 m2, có hệ thống tưới nhỏ giọt, phun sương… với tổng vốn đầu tư khoảng 6 tỷ đồng.
Đi vào hoạt động từ năm 2017, đến nay, HTX đã đạt một số kết quả tích cực. Tuy nhiên, nhu cầu mở rộng phát triển sản xuất của HTX chưa được như mong muốn bởi không chỉ hạn chế về nguồn nhân lực quản lý, điều hành, mà HTX còn khó khăn về vốn để đầu tư nhà lưới, nhà màng và nhất là đất đai.
Ông Hoàng Văn Thuận, dân tộc Tày, Giám đốc HTX rau, củ, quả sạch Gia Cát cho biết, việc ứng dụng công nghệ cao cần cán bộ có chuyên môn về kỹ thuật, cán bộ nông lâm nghiệp có trình độ đại học, ứng dụng công nghệ thông tin vào sản xuất, kinh doanh, điều hành. Ngoài ra, HTX cũng cần số vốn lớn để đầu tư.
“Tuy nhiên, việc thu hút cán bộ trẻ có trình độ chuyên môn, có năng lực còn rất hạn chế vì họ ngại về làm việc ở vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là khu vực HTX. Ngoài ra, việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi ngân hàng theo chính sách hỗ trợ của Nhà nước còn rất khó do giá trị đầu tư tài sản, công trình nông nghiệp và đất HTX đang thuê sản xuất không thể sử dụng để làm tài sản thế chấp. Bên cạnh đó, hiện nay, việc thuê đất từ các hộ dân để HTX mở rộng sản xuất còn gặp nhiều khó khăn do doanh thu của HTX chưa đủ chi trả mức tiền thuê do một số hộ đưa ra”, ông Thuận nói.
Phạm Duy
Bài 2: Phát triển HTX bắt đầu từ công tác cán bộ
Từ những vườn sầu riêng của đồng bào dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk, yêu cầu tổ chức lại sản xuất đang trở nên cấp thiết. Ở đó, HTX trở thành điểm tựa hoàn thiện sản xuất, giảm nguy cơ bị ép giá và từng bước đưa nông sản địa phương tiến sâu vào chuỗi giá trị.
Sau 5 năm triển khai, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế, xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (thường gọi là Chương trình 1719, và nay đã được tích hợp) đã tạo nền tảng quan trọng để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.
Thiếu mặt bằng sản xuất, khó đáp ứng điều kiện vay vốn, chưa rõ cơ chế bảo vệ quyền lợi khi tham gia chuỗi liên kết đang là những nút thắt khiến nhiều HTX vùng dân tộc thiểu số và miền núi khó mở rộng quy mô.
Ở vùng núi cao Yên Minh, tỉnh Tuyên Quang, nơi địa hình hiểm trở, đất canh tác kém màu mỡ và điều kiện sản xuất còn nhiều hạn chế, Hà Văn Ngọc, chàng trai dân tộc Tày ở thôn Bản Ké, đã chọn phát triển cây ớt gió để tạo sinh kế.
Trong bối cảnh vẫn còn những đánh giá vai trò HTX chưa đúng mức, chính những thành quả cụ thể từ cơ sở – nơi người dân có việc làm, có thu nhập và gắn bó với sản xuất – đã trở thành minh chứng thuyết phục nhất. Thực tiễn không chỉ phản bác mà còn củng cố nền tảng niềm tin xã hội.
Từng là một trong những huyện vùng cao đặc biệt khó khăn của tỉnh Lai Châu, nhưng những năm gần đây, Nậm Nhùn đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ nhờ triển khai hàng loạt mô hình kinh tế liên kết tại các xã có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.
Infographic
Bộ Công Thương đề xuất sớm áp dụng biểu giá điện sinh hoạt 5 bậc thay cho 6 bậc hiện hành. Theo tính toán sơ bộ, khoảng 94% khách hàng có thể giảm tiền điện, trong khi những hộ tiêu thụ trên 778 kWh/tháng sẽ phải trả nhiều hơn.
Từ vườn sâm quý, mở lối sinh kế ở Lai Châu
Giữa núi rừng của tỉnh Lai Châu, cây sâm bản địa đang mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân vùng cao. Thông qua bảo tồn giống, tổ chức sản xuất và chuyển giao kỹ thuật, HTX Bảo tồn và Phát triển giống Sâm núi Lai Châu từng bước tạo việc...
