Ông Nguyễn Hoành Năm, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, cho biết nhờ vào việc sửa đổi các Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp (2014) và ban hành Nghị định 82/2015/NĐ-CP về miễn thị thực cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài và người nước ngoài là vợ, chồng, con của người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc của công dân Việt Nam (2015), người Việt Nam ở nước ngoài tham gia nhiều hơn vào các hoạt động đầu tư, thương mại.


Năm 2018, trên cả nước, có gần 3.000 doanh nghiệp của kiều bào với tổng số vốn đăng ký đạt gần 4 tỷ USD, trong đó nhiều kiều bào người đã trở lại quê hương làm việc, kinh doanh, đặc biệt là tại các tỉnh, thành phố như: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Nghệ An, Hà Tĩnh, Huế, Đà Nẵng, Tp. Hồ Chí Minh, Bà Rịa – Vũng Tàu, Cần Thơ…

Các dự án đầu tư của kiều bào chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực chế biến, chế tạo, thương mại, du lịch, xây dựng, sản xuất hàng xuất khẩu, nuôi trồng, chế biến, công nghệ phần mềm… góp phần tạo công ăn việc làm, đào tạo nghề và phát triển kinh tế xã hội tại các địa phương.

Ông Năm cho biết, bên cạnh việc về nước triển khai các dự án đầu tư, kinh doanh, kiều bào, đặc biệt là các doanh nhân, cũng là cầu nối tự nhiên giữa Việt Nam với các quốc gia và vùng lãnh thổ. Rất nhiều doanh nhân người Việt ở nước ngoài đã và đang đưa hàng Việt ra thị trường nước ngoài, trước hết là để phục vụ nhu cầu của bà con ta, sau là giúp hàng Việt thâm nhập sâu vào thị trường sở tại.


Các mạng lưới người Việt ở nước ngoài dần khẳng định vai trò trong việc thúc đẩy các mối quan hệ kinh tế giữa các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài như Liên hiệp Hội người Việt Nam toàn châu Âu, Hiệp hội doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài, mạng lưới Kiều bào trẻ… Đồng thời, những mạng lưới này hỗ trợ tích cực cho các doanh nhân kiều bào khi về nước đầu tư cũng như các doanh nhân trong nước muốn đầu tư ra nước ngoài.


Bên cạnh đó, nguồn kiều hồi tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung nguồn lực phát triển đất nước.


Theo thống kê của Ngân hàng Thế giới, kiều hối năm 2016, 2017 được ghi nhận lần lượt là 11,9 tỷ USD và 13,8 tỷ USD, với lượng kiều hối năm 2018 đạt hơn 15,9 tỷ USD, đưa tổng lượng kiều hối từ năm 1993 đến nay đạt khoảng 143 tỷ USD.

Đầu tư từ nguồn kiều hối trong những năm gần đây tập trung vào hoạt động sản xuất, kinh doanh thay vì đầu tư bất động sản hay cất giữ như trước, góp phần bù đắp thâm hụt cán cân thương mại, xóa đói giảm nghèo, nâng cao mức sống của một bộ phận người dân.

Theo Uỷ ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, từ năm 2010 đến nay, mỗi năm có khoảng 300 – 500 lượt trí thức kiều bào về nước đóng góp chuyên môn, tham gia các chương trình hợp tác nghiên cứu và triển khai các dự án khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo với các cơ quan trong nước, tập trung trong các lĩnh vực khoa học nghiên cứu cơ bản như toán, công nghệ hạt nhân, nông nghiệp, năng lượng tái tạo, công nghệ thông tin, kinh tế tài chính, y tế, giáo dục đào tạo.


Do có điều kiện tiếp cận thuận lợi, cởi mở hơn đối với các vấn đề phát triển của đất nước và qua việc tham gia các hoạt động gặp gỡ, giao lưu, trao đổi với các cơ quan trong nước, doanh nhân – trí thức kiều bào ngày càng quan tâm, phát huy trí tuệ và đóng góp nhiều ý kiến sâu rộng trong các vấn đề phát triển của đất nước, xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển công nghệ.


Nhiều chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài đã về Việt Nam giảng dạy, chuyển giao công nghệ, kỹ thuật, đảm nhiệm chức vụ lãnh đạo trong các tổ chức khoa học, công nghệ như: Gs. Dương Nguyên Vũ, Giám đốc Trung tâm Xuất sắc Jon von Neumann thuộc Đại học Quốc gia Tp. HCM; Gs. Trương Nguyện Thành, Viện trưởng Khoa học, Chủ tịch Hội đồng Khoa học thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Tính toán thuộc Sở Khoa học và Công nghệ Tp. HCM…

Lê Thúy