Nhận thấy là vùng đất có lợi thế về thổ nhưỡng, khí hậu rất thích hợp với việc trồng, phát triển cây tam thất, muốn tạo lối đi riêng cho bà con vùng bản cao, chị Vũ Thị Nhung quyết định lặn lội đi học kỹ thuật trồng, chăm sóc loại cây này. Gia đình chị cũng chính là những hộ đầu tiên tham gia mở rộng diện tích trồng cây tam thất tại địa phương.

Khai thác thế mạnh địa phương

Năm 2014, chị Nhung mạnh dạn xây dựng vườn tam thất có diện tích khoảng 2.500m2. Trong quá trình trồng, cây sinh trưởng, phát triển khá tốt. Tuy nhiên, vì thiếu kinh nghiệm nên khi thu hoạch chưa phát huy được hết năng suất. Không nản lòng, chị tiếp tục đi tham quan, học hỏi thêm kinh nghiệm trồng tam thất. Năm 2018, chị tiếp tục đầu tư 600 triệu đồng để xây dựng mô hình trồng cây tam thất với tổng diện tích là 0,7ha trong đó 0,3ha ươm cây giống, 0,4ha trồng củ tam thất.

Theo chị Nhung, việc tự ươm giống cây tam thất không những chủ động được nguồn giống cho gia đình mà cây giống có chất lượng tốt hơn vì không bị dập nát như khi vận chuyển cây giống từ nơi khác về, giảm giá thành đầu tư ban đầu, đồng thời còn thu được một khoản tiền không nhỏ từ việc cung cấp cây giống tam thất cho nhân dân quanh vùng, giúp người dân địa phương cùng mở rộng mô hình trồng loại cây này.

Để phát triển vườn tam thất của gia đình, chị Nhung thuê nhiều lao động địa phương để mọi người có cơ hội trao đổi, học hỏi cách trồng. Cùng với đó nhận thấy diện tích trồng chưa đáp ứng đủ nhu cầu cung cấp tam thất ra thị trường, chị Nhung lập dự án mở rộng diện tích trồng cây tam thất và xin hỗ trợ vốn cho người dân nghèo tham gia dự án. Cứ vậy những kiến thức, kỹ thuật trồng cây tam thất được hướng dẫn tới từng người tham gia dự án, các sản phẩm tam thất của người dân được chị hỗ trợ kết nối bao tiêu, nhờ vậy nhiều hộ dân nơi đây đã có nguồn thu nhập ổn định.

“Quan Hồ Thẩn vẫn là một xã nghèo của huyện Si Ma Cai, tôi nghĩ mình phải cố gắng nhiều hơn để cho quê hương của mình ngày càng phát triển. Tôi thấy hạnh phúc khi được đóng góp một phần công sức nhỏ bé giúp quê hương phát triển hơn nữa, để phục vụ cho bà con thôn, bản”, chị Vũ Thị Nhung bộc bạch.

Không chỉ tập trung làm giàu cho gia đình, chị sẵn sàng giúp đỡ các chị em khác trong thôn, xã về kinh nghiệm chăn nuôi và trồng trọt, để cùng phát triển kinh tế gia đình vươn lên làm giàu. Nhiều hội viên, phụ nữ tại địa phương đã được chị tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật, phổ biến những kinh nghiệm mà chị đã đúc rút được qua quá trình thực tế sản xuất.

HTX là điểm tựa để phát triển

Với những tâm huyết dành cho cây tam thất, đầu năm 2020, chị Nhung được các thành viên trong HTX Mản Thẩn tín nhiệm bầu giữ chức Giám đốc HTX để tiếp tục phát triển mô hình trồng và chế biến các sản phẩm từ cây tam thất.

Nhận thấy địa bàn huyện có khá nhiều loại dược liệu quý, nhất là những sản phẩm phụ từ cây tam thất như rễ, lá thân đang bị bỏ lãng phí cùng với mong muốn sản xuất, chế biến các loại dược liệu sẵn có tại địa phương, chị đầu tư máy móc, thiết bị để sản xuất, chế biến các loại cây dược liệu thành sản phẩm công nghệ cao.

Bà Sùng Thị Pằng, ở thôn Mản Thẩn cho biết: “Trước kia gia đình cũng có trồng một ít cây đương quy, tam thất để dùng, bây giờ thì trồng nhiều để bán. Ngoài ra, chúng tôi còn tham gia HTX Mản Thẩn, công việc chế biến, sản xuất cũng không khó vì đã có máy móc hỗ trợ”.

Đến nay các sản phẩm trà túi lọc tam thất, bột tam thất và trà tam thất... của HTX đã được cung cấp đến nhiều người tiêu dùng trên cả nước. Hiện nay, sản phẩm trà túi lọc tam thất Si Ma Cai được bình chọn là “1 trong 10 sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu tỉnh Lào Cai năm 2020”.

Chia sẻ về những dự định sắp tới, chị Nhung cho biết mặc dù các công đoạn sản xuất các sản phẩm của cây tam thất đã và đang được HTX triển khai, tuy nhiên vẫn còn gặp một số khó khăn. Trong đó, khó khăn lớn nhất do vùng nguyên liệu trồng cây tam thất vẫn còn ít nên sản lượng thu được vẫn hạn chế, trong khi đó người dân vẫn ưa chuộng dùng củ tam thất tươi hơn là các sản phẩm như trà túi lọc... nên bước đầu sản lượng của HTX sản xuất ra chưa nhiều.

Từ tháng 7/2020 đến nay do nguồn cung tam thất chưa nhiều nên HTX mới chỉ cung cấp ra thị trường được 1.000 hộp trà tam thất. Thời gian tới, HTX sẽ tiếp tục vận động bà con cùng mở rộng diện tích trồng, cho sản lượng tam thất nhiều hơn. Dự kiến sẽ mở rộng quy mô sản xuất, qua đó cũng giúp giảm lượng chi phí sản xuất, hạ giá thành để sản phẩm đến tay nhiều người tiêu dùng hơn, từ đó tạo thêm việc làm cho các lao động quanh vùng.

Phương Nam

Bài 3: Khát vọng bảo tồn thổ cẩm