Bà Lê Thị Hà - Cục TMĐT và Công nghệ thông tin (Bộ Công Thương), nhận định: “Hình thức thanh toán chính là điểm yếu lớn nhất của TMĐT Việt Nam kể từ khi ra đời. 91% khách hàng vẫn sử dụng hình thức thanh toán COD (thanh toán khi nhận hàng). Thanh toán COD phát sinh phí vận chuyển, gây khó khăn cho cả hệ thống cung cấp và khách hàng”.

Điểm yếu phí vận chuyển

Theo khảo sát, 45% khách hàng TMĐT phàn nàn về chi phí vận chuyển (cứ 10 người mua hàng trực tuyến thì có 4 - 5 người không hài lòng). Dịch vụ chuyển phát chậm, thiếu chuyên nghiệp cũng trở thành rào cản lớn với người tiêu dùng (NTD) khi mua sắm trực tuyến.

Chủ tịch Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam - bà Đinh Thị Mỹ Loan, cho biết: “Phí vận chuyển khiến giá mua sắm trực tuyến không rẻ hơn đáng kể so với mua sắm truyền thống. Thực tế cho thấy, khách hàng mua sắm trực tuyến chủ yếu là do tính tiện lợi hơn là vì chi phí và chất lượng”.

Thống kê cho thấy, bình quân mỗi tháng, DN TMĐT sẽ phải tốn thêm khoảng 10 - 20% doanh thu cho các dịch vụ vận chuyển, đóng gói, thu tiền và chăm sóc khách hàng. Chi phí vận chuyển cao trở thành điểm yếu gây suy giảm sức cạnh tranh của các DN TMĐT, đặc biệt về cạnh tranh giá cả.

Dịch vụ giao nhận quyết định thành - bại của DN TMĐT

Thực tế cho thấy, những rủi ro về chất lượng, hình thức, vận chuyển, giao nhận… đang khiến niềm tin của NTD bị “bào mòn”. Phần lớn người mua phải kiểm tra hàng trước khi thanh toán. Vì vậy, NTD thường lựa chọn hình thức nhận hàng COD.

Ông Nguyễn Hòa Bình - Tổng Giám đốc PeaceSoft, nhận định: “Khách hàng Việt ngày càng thông minh và linh hoạt khi mua sắm trực tuyến. Họ đưa ra so sánh giữa các kênh mua sắm, rẻ thì đến, đắt thì đi. Vì vậy, phí vận chuyển cao đẩy giá thành sản phẩm lên, khiến khả năng cạnh tranh về giá của các DN suy giảm đáng kể”.

Theo Hiệp hội TMĐT Việt Nam, giải quyết được vấn đề dịch vụ chuyển phát là giải quyết được 30% vấn đề của TMĐT Việt Nam. Hóa giải rào cản trong vấn đề chuyển phát và tiết giảm chi phí vận chuyển sẽ là bước đi tạo nên sự khác biệt và bứt phá.

Hiện đại hóa, phá rào cản

TMĐT đang cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Điển hình là cuộc đổ bộ của hàng loạt những “ông lớn” nước ngoài và sự sụp đổ của hàng loạt các tên tuổi lớn của TMĐT Việt Nam như Cucre, Deca, 123mua… và mới nhất, là thất bại của hệ thống TMĐT Lingo vào đầu tháng 8/2016.

Ông Bình nhận định: “Áp lực cạnh tranh, thu hút khách hàng khiến nhiều hệ thống TMĐT lao vào cuộc chạy đua vung tiền để trợ giá, dẫn đến thâm hụt doanh thu, gặp khó về vốn, dẫn tới khủng hoảng. Thực tế cho thấy, các DN TMĐT Việt Nam cần có những chiến lược nhằm hiện đại hóa, tiết giảm chi phí thay vì vung tiền trợ giá”.

Trong đó, hiện đại hóa kênh chuyển phát, gia tăng các điểm trung chuyển để giảm chi phí vận chuyển là giải pháp tăng sức cạnh tranh được giới chuyên môn và các DN TMĐT quan tâm. Đó là lý do hàng loạt các “ông lớn” như FPT, Lazada… đang chạy đua trong cuộc chiến dịch vụ giao nhận không chỉ nhanh mà còn rẻ, để hút khách hàng.

Ông Nguyễn Ngọc Dũng - Phó Chủ tịch Hiệp hội TMĐT Việt Nam, cho rằng: “Phải có những công ty vận chuyển chuyên biệt phục vụ cho TMĐT. Cần có hệ thống kho bãi chuyên nghiệp hơn. Quản lý kho bãi, kiểm tra hàng hóa để kiểm soát quá trình vận chuyển. Phát triển, mở rộng các điểm nhận và giao hàng rộng khắp tại các địa phương”.

Tuy nhiên, theo giới chuyên môn, hiện đại hóa kênh vận chuyển, phát triển các điểm trung chuyển tại nhiều địa phương là một giải pháp về hạ tầng, cần thời gian dài và chi phí lớn để hoàn thiện. Trước mắt, để khắc phục triệt để điểm yếu về hình thức vận chuyển, TMĐT Việt Nam cần phải nâng cao uy tín, gây dựng niềm tin của NTD. Trong đó, bảo đảm chất lượng sản phẩm là yêu cầu then chốt. Trong số 73% NTD quan tâm tới TMĐT, có trên 90% quan ngại về chất lượng (không giống như quảng cáo), 81% quan ngại về giá, 45% quan ngại về dịch vụ vận chuyển và giao nhận.

Hiến Nguyễn