Nhiều nước tỏ ra ủng hộ nhiệt tình ý tưởng của Trung Quốc, song cũng có những quan điểm không thoải mái lắm về chương trình hội nghị.

Trung Quốc tổ chức hẳn một hội nghị thượng đỉnh kéo dài 2 ngày, bắt đầu từ ngày 14/5, với sự tham dự của nhiều nhà lãnh đạo và quan chức hàng đầu thế giới, để tiếp tục “PR” cho sáng kiến Con đường tơ lụa mới và không hề có ý định giấu giếm tham vọng trở thành đầu tàu của kinh tế thế giới, nhất là khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chủ trương khép cửa với tự do thương mại vì một “Nước Mỹ trên hết”.

Dự án thế kỷ

Còn được biết đến với tên gọi chính thức là “Một vành đai, Một con đường”, “dự án thế kỷ” này, theo cách dùng từ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, được khởi động từ năm 2013, tập trung vào việc mở rộng quan hệ giữa châu Á, châu Phi, châu Âu và các nước khác thông qua các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng hàng tỷ USD.

Ông Tập Cận Bình nhấn mạnh, thế giới cần tạo điều kiện thúc đẩy phát triển cởi mở và khuyến khích xây dựng hệ thống “các nguyên tắc đầu tư và thương mại toàn cầu công bằng, hợp lý và minh bạch”. Con đường tơ lụa mới vì thế sẽ phát triển trên cả đất liền và biển, cũng như mở ra cho cả châu Phi và châu Mỹ những khu vực vốn không nằm trên Con đường tơ lụa truyền thống trước đây.

Để hiện thực hóa tham vọng, ông Tập Cận Bình cam kết Trung Quốc sẽ tài trợ 100 tỷ Nhân dân tệ (NDT - tương đương 14,5 tỷ USD) vào quỹ Con đường tơ lụa, 380 tỷ NDT (tức 55,05 tỷ USD) tiền vay từ hai ngân hàng chính sách, cộng với 60 tỷ NDT (8,69 tỷ USD) hỗ trợ cho các nước đang phát triển và các tổ chức quốc tế tham gia chương trình.

Ông Zhou Xiaochuan - Thống đốc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc, khẳng định các quốc gia nằm trên tuyến đường tơ lụa mới cần nỗ lực cùng nhau để bảo đảm duy trì sự hợp tác về tài chính, đặc biệt là tạo điều kiện cho sự tham gia của khu vực tư nhân trong bối cảnh nguồn lực công còn gặp nhiều hạn chế.

Hai tuyến đường nằm trong dự án Con đường tơ lụa mới của Trung Quốc

Được lòng và phật lòng

Bên cạnh đại diện Liên hợp quốc, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới, các nhà lãnh đạo của 29 quốc gia đã tham dự diễn đàn, trong đó có thủ tướng các nước châu Âu (như Tây Ban Nha, Italia, Hy Lạp, Hungary...) và một số đối tác, đồng minh thân cận của Trung Quốc như Tổng thống Nga Vladimir Putin, Thủ tướng Campuchia Hun Sen và Tổng thống Kazakhstan Nursultan Nazarbayev.

Nhiều nước tỏ ra ủng hộ nhiệt tình ý tưởng của Trung Quốc. Bộ trưởng Tài chính Anh cho biết, nước này là một “đối tác tự nhiên” trong con đường tơ lụa mới. Thủ tướng Pakistan - ông Nawaz Sharif - dành lời lẽ tốt đẹp cho “tầm nhìn và sự sáng tạo” của Trung Quốc.

Cố vấn Nhà Trắng Matt Pottinger thì hoan nghênh những nỗ lực của Trung Quốc để thúc đẩy kết nối cơ sở hạ tầng và cho biết các công ty của Mỹ có thể cung cấp những dịch vụ tốt nhất cho việc triển khai dự án.

Tuy nhiên, một số nhà ngoại giao phương Tây cảm thấy không thoải mái lắm về chương trình hội nghị lẫn ý định của Trung Quốc, coi đó như một cơ hội cho Trung Quốc mở rộng tầm ảnh hưởng trên toàn cầu.

Đức là nước nằm trong số ít quốc gia không tán thành bộ nguyên tắc hướng dẫn tài trợ dự án mà hội nghị thông qua và yêu cầu tính minh bạch phải được bảo đảm.

Ấn Độ không cử đại diện chính thức đến Bắc Kinh, mà nguyên nhân được cho là vì không hài lòng với việc Trung Quốc thiết lập một hành lang thương mại 57 tỷ USD qua Pakistan, nhưng lại “chèn” lên vùng lãnh thổ tranh chấp Kashmir.

Australia cũng sẵn sàng tìm hiểu cơ hội thương mại mới mà “Một vành đai, Một con đường” có thể mang lại, nhưng vẫn phải ưu tiên lợi ích quốc gia trên hết.

Để trấn an các bạn đồng hành, Trung Quốc khẳng định sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm phát triển mà không áp đặt quan điểm hay can thiệp vào công việc nội bộ bất kỳ quốc gia nào. Nước này dự kiến nhập khẩu tới 2.000 tỷ USD từ các quốc gia đối tác trong 5 năm tới.

Hải Châu