Ngày 11/9, ngân hàng HSBC đã phát đi bản báo cáo Triển vọng Thị trường Việt Nam với tiêu đề “Tín dụng nhiều hơn để thúc đẩy tăng trưởng”, cho rằng tăng trưởng tín dụng cao không đủ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Việc phân bổ tín dụng sai lệch và giảm bớt đầu tư tư nhân nếu không được kiểm soát sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng GDP và tăng nguy cơ nợ xấu trong tương lai.

Tín dụng sẽ đạt mục tiêu

Thủ tướng Chính phủ đang kêu gọi tăng mục tiêu tăng trưởng tín dụng từ 18% lên 21% với hy vọng đạt được mức tăng trưởng GDP 6,7% cho cả năm 2017. Việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cắt giảm lãi suất trong tháng 7/2017 đã thể hiện rõ mục tiêu của Chính phủ về việc tăng trưởng GDP thông qua kênh tín dụng. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có một thông báo chính thức nào về việc tăng mục tiêu tăng trưởng tín dụng.

Tại báo cáo “Triển vọng Thị trường Việt Nam”, HSBC nhận định Việt Nam có thể dễ dàng đạt được mục tiêu tăng trưởng tín dụng 21% vào cuối năm. “Việc NHNN cắt giảm lãi suất bất ngờ trong tháng Bảy đã thể hiện rõ Chính phủ Việt Nam có kế hoạch đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP 6,7% cho cả năm 2017 thông qua kênh tín dụng. Chi tiêu của Chính phủ đã được giám sát kỹ do nợ công đang gia tăng, gần đạt đến giới hạn do Chính phủ tự đề ra là 65% GDP. Hơn nữa, một cuộc điều tra của NHNN được thực hiện ngay trước khi cắt giảm lãi suất cho thấy tăng trưởng tín dụng cho năm 2017 dự kiến chỉ đạt 16,3%, thấp hơn so với mục tiêu ban đầu 18% của NHNN”, bản báo cáo phân tích.

Nhóm chuyên gia của HSBC cho rằng điều này không có nghĩa là tăng trưởng tín dụng bị tụt lại. Thực tế, tốc độ tăng trưởng tín dụng ở Việt Nam liên tục tăng trong những năm gần đây.

Trong 6 tháng đầu năm 2017, tín dụng đã đạt tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong vòng sáu năm qua. Giả định tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm vẫn tương ứng với tốc độ tăng trưởng của năm ngoái, tăng trưởng tín dụng đến cuối năm sẽ đạt mức 19,3%.

Trong khi đó, việc cắt giảm lãi suất của NHNN trong tháng Bảy cũng sẽ giúp thúc đẩy tốc độ tăng trưởng tín dụng và khiến Chính phủ dễ dàng đạt được mục tiêu mới 21% do Thủ tướng Chính phủ đề ra.

Theo báo cáo của NHNN, tính đến hết tháng Tám, lãi suất huy động phổ biến ở mức 0,8 – 1%/năm đối với tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 1 tháng; 4,5 – 5,4%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng; 5,4 – 6,5%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 6 tháng đến dưới 12 tháng; kỳ hạn trên 12 tháng ở mức 6,4 – 7,2%/năm.

Trong 6 tháng đầu năm 2017, tín dụng đã đạt tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong vòng sáu năm qua

Mặt bằng lãi suất cho vay phổ biến đối với các lĩnh vực ưu tiên ở mức 6 – 6,5%/năm đối với ngắn hạn, các ngân hàng thương mại Nhà nước áp dụng lãi suất cho vay trung và dài hạn phổ biến đối với các lĩnh vực ưu tiên ở mức 9 – 10%/năm.

Lãi suất cho vay các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh thông thường ở mức 6,8 – 9%/năm đối với ngắn hạn; 9,3 – 11%/năm đối với trung và dài hạn. Đối với nhóm khách hàng tốt, tình hình tài chính lành mạnh, minh bạch, lãi suất cho vay ngắn hạn từ 4 – 5%/năm.

Tăng trưởng tín dụng ảnh hưởng tới GDP

Tuy nhiên, cũng theo báo cáo, điều này có thể gây ra nhiều thách thức trong bối cảnh tình hình giải quyết nợ xấu vẫn còn chậm và chất lượng tín dụng có thể được tạo ra trong việc đạt lấy mục tiêu mới.

Hơn nữa, việc phân bổ tín dụng hiện nay vẫn tiếp tục ưu tiên cho các ngành công nghiệp thiếu hiệu quả như bất động sản hay cho các doanh nghiệp nhà nước, mà không tập trung vào các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Các chuyên gia HSBC nhận định, tăng trưởng tín dụng cao không đủ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Dẫn số liệu từ những nghiên cứu gần đây của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đều ghi nhận, các doanh nghiệp nhà nước hiện đang hấp thụ một lượng tín dụng không cân xứng trong nền kinh tế so với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong khi đó nhóm này lại hưởng lãi suất thấp hơn so với doanh nghiệp tư nhân, điều này cho phép các doanh nghiệp nhà nước yếu tiếp cận nguồn vốn ngân hàng để tránh tình trạng thu hẹp bảng cân đối kế toán…

Do đó, HSBC một lần nữa khẳng định, việc phân bổ tín dụng sai lệch và giảm bớt đầu tư tư nhân nếu không được kiểm soát sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng GDP và tăng nguy cơ nợ xấu trong tương lai.

Ngoài ra, tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ giảm trong những năm gần đây phần nào gây hiểu lầm về mức nợ thật sự của các khoản vay có vấn đề trong nền kinh tế. Một phần của việc giảm nợ xấu là do chuyển cho công ty Quản lý Tài sản Việt Nam (VAMC), nơi rủi ro tín dụng cơ bản của các khoản vay này chưa được loại trừ hoàn toàn.

Nhóm chuyên gia HSBC nhận định: “Hỗ trợ tăng trưởng kinh tế thông qua kênh tín dụng là một chiến lược hợp lý khi vai trò của tiêu dùng tư nhân và đầu tư ngoài quốc doanh ngày càng tăng. Hơn nữa, trong tương lai, nợ công đang tăng có thể là một trở ngại đối với chi tiêu của Chính phủ đã gia tăng. Tuy nhiên, chất lượng và việc phân bổ tín dụng bên cạnh việc giải quyết các vấn đề nợ xấu đang hiện hữu đóng vai trò rất quan trọng để đảm bảo rằng tăng mục tiêu tăng trưởng tín dụng sẽ được chuyển thể vào tăng trưởng kinh tế cao hơn và bền vững hơn trong tương lai”.

Huyền Anh