Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), 6 tháng đầu năm, thị trường Trung Quốc đang trở thành điểm sáng, là nhà nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam.

Sáu tháng qua, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường này đạt hơn 1,1 tỷ USD, tăng gần 45% so với cùng kỳ. Trung Quốc lần đầu vượt Mỹ để trở thành nhà nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam.

Trong khi đó, 6 tháng đầu năm, thị trường Mỹ nhập khẩu khoảng 905 triệu USD thủy sản từ Việt Nam, tăng gần 18% so với cùng kỳ năm ngoái.

Xét theo từng tháng, xuất khẩu thủy sản sang Mỹ ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể trong tháng 3, tháng 4 và đặc biệt là tháng 5/2025 với mức tăng 61% so với cùng kỳ. Đây là tháng có kim ngạch cao nhất trong 6 tháng đầu năm, đạt hơn 234 triệu USD. Sở dĩ vậy là do thời điểm này, các doanh nghiệp Việt đẩy nhanh xuất khẩu nhằm "né" chính sách thuế mới của Mỹ. Tuy nhiên, sang tháng 6, xuất khẩu lại giảm mạnh gần 18% so với cùng kỳ, chỉ còn 131 triệu USD.

Ba nhóm sản phẩm chủ lực tại thị trường Mỹ gồm tôm, cá tra và cá ngừ với tổng giá trị 6 tháng đầu năm đạt hơn 700 triệu USD, chiếm 77% tổng kim ngạch.

Trong đó, xuất khẩu tôm đạt hơn 341 triệu USD, tăng gần 13% so với cùng kỳ. Đặc biệt trong tháng 5, xuất khẩu tôm sang Mỹ tăng mạnh tới 66%, nhưng sang tháng 6 lại giảm sâu 36,5%.

Theo VASEP, từng là thị trường dẫn đầu về nhập khẩu thủy sản Việt Nam trong nhiều năm, Mỹ hiện chiếm 17% thị phần xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2025. 

Việc áp - hoãn - thay đổi thuế liên tục khiến các nhà nhập khẩu Mỹ rơi vào trạng thái “ngồi trên đống lửa” vì không thể xác định được chi phí nhập hàng. Trong khi đó, các nhà xuất khẩu Việt Nam cũng gặp khó trong việc điều chỉnh giá, thời điểm giao hàng và lên kế hoạch đơn hàng dài hạn.

"Nhiều nhà nhập khẩu Mỹ đang dè chừng các rủi ro phát sinh từ căng thẳng thương mại, nên họ hạn chế đơn hàng, giảm khối lượng hoặc chỉ đặt theo tháng", một doanh nghiệp cho biết.

VASEP cũng lưu ý, Trung Quốc ngày càng siết tiêu chuẩn chất lượng, nhưng do chính sách thương mại ổn định hơn nên đã giúp doanh nghiệp dễ lên kế hoạch sản xuất, ký hợp đồng dài hạn.

Hiệp hội này đồng thời cho rằng bức tranh chung toàn ngành đang dần phục hồi, một số doanh nghiệp lớn cũng ghi nhận kết quả tích cực. Đơn cử như Công ty cổ phần Nam Việt (ANV) - đơn vị xuất khẩu cá tra lớn ghi nhận doanh thu hơn 73 tỷ đồng trong 6 tháng, tăng 96% so với cùng kỳ và là mức cao nhất trong một thập kỷ.

Lãi ròng của công ty này đạt hơn 12 tỷ đồng, tăng 9%, cũng là mức bán niên cao nhất từ trước đến nay. Đại diện công ty cho biết năm nay, thị trường châu Á và châu Mỹ tăng trưởng tốt, đặc biệt Trung Quốc là điểm sáng. Công ty đã hoàn thành hơn 92% kế hoạch doanh thu và 71% mục tiêu lợi nhuận cả năm chỉ sau nửa đầu năm.

VASEP nhận định xu hướng dịch chuyển đơn hàng giữa các thị trường vẫn sẽ tiếp diễn trong nửa cuối năm, khi doanh nghiệp Việt chủ động thích ứng với các thay đổi từ chính sách thuế, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Bên cạnh việc thâm nhập sâu hơn vào thị trường Trung Quốc và khối CPTPP, nhiều doanh nghiệp cũng đặt mục tiêu giữ thị phần tại Mỹ thông qua mô hình sản xuất "xanh", bền vững, tăng hàm lượng chế biến sâu để gia tăng giá trị.

Mỹ vốn là thị trường cao cấp, giá bán tốt, song với rủi ro chính sách ngày càng khó đoán, doanh nghiệp Việt cho biết buộc phải dịch chuyển. Một số công ty đã tái cơ cấu lại thị trường xuất khẩu, mở rộng sang Hàn Quốc, Nhật Bản, EU và khối CPTPP. Đồng thời, họ cũng đầu tư mạnh vào công nghệ, chuỗi lạnh và truy xuất nguồn gốc để tăng tính cạnh tranh.

Tính chung 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả nước đạt khoảng 4,4 tỷ USD, tăng gần 7% so với cùng kỳ 2024. Tuy đã có dấu hiệu khởi sắc so với năm ngoái, mức tăng này vẫn chưa trở lại đỉnh cao năm 2022.

Hồng Hương