Tại buổi tọa đàm “Thị trường thuốc và TPCN: Minh bạch để phát triển” diễn ra ngày 31/8, tại Hà Nội, đã cho thấy đặc thù của thuốc có liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người nên yêu cầu tiêu chuẩn ngày càng cao hơn so với ngành khác, đồng thời vấn đề quản lý cần được đặc biệt quan tâm, để bảo đảm được chất lượng khi đến tay người tiêu dùng (NTD).

Rào cản từ cơ chế chính sách

Ts Nguyễn Tất Đạt - Phó Cục trưởng Cục Quản lý dược (Bộ Y tế), cho biết: “Ngành Dược Việt Nam là một trong những ngành kinh doanh có điều kiện trong 267 ngành kinh doanh có điều kiện. Theo đó, tất cả các lĩnh vực từ lưu thông phân phối, đến kiểm nghiệm, bán buôn bán lẻ đều phải có giấy phép kinh doanh”.

Tuy nhiên, những quy định bất hợp lý và thiếu tính nhất quán của các cơ quan quản lý đã làm cho thị trường thuốc và TPCN thiếu minh bạch và còn nhiều lỗ hổng.

Việt Nam đã xây dựng pháp luật chuyên ngành khá tốt, nhưng tất cả vẫn xây dựng theo từng lĩnh vực và nếu có những sản phẩm nằm giữa thì đó là khoảng trống. Trong đó, “TPCN chính là nhóm nằm ở biên giới giữa thuốc và thực phẩm”, PGs.Ts Lê Văn Truyền - nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, cho biết.

(Ảnh minh họa)

Hiện, cơ quan thực thi có sự phân chia giữa các cơ quan chuyên trách nhưng lại xuất hiện những cơ quan ở giữa không biết trách nhiệm, quyền hạn của mình ở đâu, nên đã tạo ra những khe hở cho DN lách luật gây thiệt hại cho NTD.

Vấn đề là cần làm sao xóa bỏ khoảng trống trong văn bản pháp luật và hệ thống quản lý?

Bên cạnh đó, thị trường TPCN hiện nay được bày bán tràn lan. NTD thậm chí không hiểu được tác dụng của TPCN nhưng vẫn mua về sử dụng. Vấn đề bất cập là sự hiểu sai, hoặc đánh đồng giữa thuốc và TPCN đã gây ra tình trạng “tiền mất tật mang” cho người sử dụng.

Ts. Nguyễn Hùng Long - Phó Cục trưởng Cục ATTP (Bộ Y tế), cho biết: “Giữa thuốc và TPCN không phải là khoảng trống mà là giao thoa, cho nên ở trong phần chồng lấn thì người này hiểu là thuốc, người kia hiểu là TPCN. Khi quản lý, chúng ta cần biết được vấn đề này và có sự phối hợp giữa các bên liên quan”.

Đối với quản lý TPCN, Bộ Y tế ban hành Thông tư 43, trong đó có quy định trên bao bì sản phẩm phải ghi rõ về công dụng với sức khỏe, phải chứng minh là nó có tác dụng. Nếu sản phẩm mới thì phải chứng minh được quá trình thử nghiệm có tác dụng. Tránh trường hợp sản phẩm gây hiểu lầm cho NTD và NTD bị thiệt hại.

Nhưng khó khăn và bức xúc hiện nay của TPCN là vấn đề quảng cáo TPCN có tác dụng điều trị được nhiều bệnh. Quảng cáo đó phải được cơ quan chức năng phê duyệt và phù hợp với nội dung công bố. Tuy nhiên, các DN vẫn đang lách bằng quảng cáo qua mạng thông tin, xã hội, gây khó khăn cho công tác quản lý và người sử dụng.

Chiến lược phát triển

Để ủng hộ phát triển ngành dược trong nước, Nhà nước đã có nhiều cải cách hành chính để hỗ trợ. Theo đó, một số thủ tục quan trọng như chính sách bảo hộ, thủ tục đăng ký được tiến hành đơn giản và nhanh hơn. Chính sách gia hạn được thay đổi từ 3 tháng còn 1 tháng.

Nếu như trước đây, ngành dược chỉ phát triển công nghiệp hóa dược, thì hiện nay đã tập trung phát triển công nghiệp dược liệu, đồng thời đẩy mạnh phát triển thuốc cổ truyền. Chính vì vậy, trong Luật Dược, các chính sách phát triển dược liệu cũng như phát triển nguyên liệu dược được quy định rất rõ ràng. Đối với các bài thuốc gia truyền, Nhà nước đã có chính sách hỗ trợ như: chỉ ghi nhãn đăng ký chứ không cần phải ghi hết thành phần. Bên cạnh đó, Nhà nước còn hỗ trợ đăng ký bảo hộ thương hiệu.

Hiện ASEAN cũng đang xây dựng một khung riêng cho TPCN. Có lẽ trong vài tháng tới có thể ban hành. Việt Nam hiện nay đang xây dựng và ban hành quy định về tiêu chuẩn GMP với TPCN. Bộ Y tế đang xây dựng thông tư áp dụng tiêu chuẩn GMP với TPCN và khuyến khích các DN sản xuất áp dụng, sau đó phổ nhân rộng.

Ts. Nguyễn Tất Đạt - Phó Cục trưởng Cục Quản lý dược (Bộ Y tế), cho biết: “Luật Dược đã nghiêm cấm quảng cáo thông tin TPCN, mỹ phẩm không phải là thuốc mà có những lời lẽ quảng cáo không rõ ràng. Chính vì vậy, các DN cần lưu ý để phân biệt rõ ràng từng sản phẩm, bởi tất các chế tài đều được áp dụng nghiêm ngặt đối với các sản phẩm liên quan đến thuốc mà không phải là thuốc”.

Như Yến