Dịch bệnh Covid-19 có thể khiến cầu tín dụng giảm do nhu cầu tín dụng của các doanh nghiệp, hộ gia đình thấp hơn, đặc biệt là trong quý I và quý II. Đồng thời, dịch bệnh này cũng tiềm ẩn nguy cơ làm tăng nợ xấu khi hoạt động sản xuất - kinh doanh của các doanh nghiệp gặp khó khăn do tác động tiêu cực từ dịch bệnh. Tuy nhiên, các ngân hàng cho biết, chưa cần xem xét điều chỉnh chỉ tiêu lợi nhuận cả năm.

Tăng trưởng tín dụng giảm

Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến cuối tháng 1/2020, tăng trưởng tín dụng ước tăng khoảng 0,25% so với cuối năm 2019.

Thông thường, tín dụng có xu hướng tăng trưởng chậm hơn vào đầu năm do yếu tố mùa vụ. Người dân, doanh nghiệp đã bước qua giai đoạn cao điểm sản xuất cuối năm nên nhu cầu vay vốn dịp đầu năm sẽ ít hơn.

Tuy nhiên, đầu năm nay, ngành ngân hàng cũng chịu ảnh hưởng bởi tình hình dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng.

Tính đến ngày 7/2/2020, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã giảm 0,38% so với cuối năm 2019 và giảm 0,47% so với cuối tháng trước. Dự kiến, tổng dư nợ có thể giảm khoảng 900.000 tỷ đồng do dịch Covid-19, riêng khối ngân hàng có vốn nhà nước đang chiếm 50% thị phần giảm gần 600.000 tỷ đồng.

Không chỉ giảm về dư nợ tín dụng, nợ xấu và nợ tiềm ẩn cũng đang có nguy cơ gia tăng tại các ngân hàng. Nguyên do là trước tác động của dịch bệnh, NHNN đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn giảm lãi vay, tạm thời giữ nguyên nhóm nợ cho khách hàng đối với các khoản nợ bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 và có dư nợ gốc và/hoặc lãi đến kỳ hạn trả nợ trong khoảng thời gian từ ngày 23/1 - 31/3/2020. Cùng với đó, tạm thời giữ nguyên nhóm nợ cho khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch.

NHNN cho biết, trong trường hợp dịch bệnh kéo dài và tác động bất lợi đối với các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế, NHNN kiến nghị Thủ tướng Chính phủ giao các bộ, ngành trình Chính phủ ban hành chính sách tổng thể, có thể là Nghị định của Chính phủ về các giải pháp tháo gỡ khó khăn do ảnh hưởng của dịch. Trong đó, NHNN đề xuất một số giải pháp như nghiên cứu xây dựng chương trình hỗ trợ tín dụng đối với các ngành, lĩnh vực bị ảnh hưởng với mức lãi suất thấp.

Mở rộng mảng bán lẻ và dịch vụ

Hầu hết các ngân hàng khẳng định với đợt giảm lãi suất vừa tung ra nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp bị ảnh hưởng do dịch bệnh Covid-19, lợi nhuận sẽ bị ảnh hưởng lớn. Tuy nhiên, ngân hàng sẽ không điều chỉnh mục tiêu lợi nhuận năm 2020, mà sẽ đẩy mạnh mảng bán lẻ và các dịch vụ ngoài lãi để bù đắp sự giảm sút này.

Các hoạt động dịch vụ mà các ngân hàng tiếp tục đẩy mạnh là bancassurance, giao dịch, bảo lãnh, dịch vụ trái phiếu, môi giới..

Thực tế, cơ cấu nguồn thu của các ngân hàng đã được cải thiện mạnh mẽ trong những năm gần đây. Dựa trên cơ sở phân tích 18 ngân hàng niêm yết chiếm 67,4% tổng dư nợ toàn ngành, báo cáo của Fiin Group cho thấy, tăng trưởng cho vay doanh nghiệp có xu hướng giảm và chỉ ở mức 7,8% trong năm 2018. Tăng trưởng tín dụng cá nhân tuy cũng có xu hướng giảm nhưng vẫn ở mức 23,3% năm 2018. Các hoạt động khác bao gồm đầu tư kinh doanh chứng khoán (chủ yếu là trái phiếu chính phủ), kinh doanh ngoại hối, vàng và thu nhập cổ tức tổng cộng chỉ tăng trưởng 5,4% trong năm 2019.

Tăng trưởng lợi nhuận của 18 ngân hàng này chủ yếu đến từ cải thiện biên lãi ròng (NIM) ở mức 30 điểm cơ bản lên 3,4% từ mức 3,1% năm 2018, trong đó đóng góp chủ yếu đến từ tăng trưởng tín dụng bán lẻ, bao gồm tài chính tiêu dùng ở một số ngân hàng thông qua công ty con như VPBank, HDBank, MB và gần đây là SHB.

Đặc biệt, thu phí dịch vụ của các ngân hàng tăng trưởng rất mạnh ở mức 30,7% và sự cải thiện đến từ 3 ngân hàng chính là VIB (144,6%), VPBank (84,2%) và TPBank (58,6%); 3 ngân hàng lớn có vốn nhà nước cũng đều tăng trưởng mạnh thu nhập về phí: VietinBank (46,5%), Vietcombank (26,6%) và BIDV (20,6%).

Trong một báo cáo gần đây, Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) kỳ vọng FE Credit sẽ đóng góp lần lượt khoảng 60% và 51% vào thu nhập lãi ròng hợp nhất và lợi nhuận sau thuế hợp nhất cho VPBank.

Ngoài ra, việc mở rộng cho vay thẻ tín dụng và hợp tác phân phối bảo hiểm (bancassurance) độc quyền với AIA, phí từ phân phối bảo hiểm nhân thọ và phí thanh toán sẽ là động lực tăng trưởng cho thu nhập dịch vụ của VPBank.

Huyền Anh