Bản dự thảo nghị quyết này cho biết DN có tổng doanh thu năm không quá 20 tỷ đồng áp dụng thuế suất 17% kể từ ngày 1/1/2017 đến hết ngày 31/12/2020. Doanh thu làm căn cứ xác định DN thuộc đối tượng được áp dụng thuế suất 17% tại điểm này là doanh thu của năm trước liền kề.

Tăng tích luỹ cho DN nhỏ

Việc ấn định mức doanh thu này để giảm thuế, được cho là nhằm hỗ trợ đối tượng chính là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), vốn chiếm đến 97% trong tổng số DN cả nước và đang hưởng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) 20% như hiện nay.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tổng số thuế và các khoản nộp ngân sách nhà nước của khu vực DNNVV dao động khoảng 200.000 tỷ đồng/năm. Trong khi đó, tổng thu ngân sách của toàn bộ nền kinh tế hồi năm ngoái ước đạt 927.500 tỷ đồng. Như vậy, khu vực DNNVV đã đóng góp khoảng 20% tổng thu ngân sách nhà nước.

Mức đóng góp thuế này được cho là còn quá khiêm tốn so với quy mô hoạt động của DNNVV. Vì vậy, dù ban đầu có thể ảnh hưởng không ít đến số thu ngân sách, nhưng có không ít ý kiến cho rằng việc giảm thuế là cơ hội để cho DNNVV tăng khả năng tích luỹ để tái đầu tư nhằm phát triển mạnh hơn để đóng góp ngân sách tốt hơn trong tương lai.

Nhưng nhất thiết cũng cần liên hệ dự thảo nghị quyết của Bộ Tài chính với dự thảo Luật hỗ trợ DNNVV mà Bộ Kế hoạch & Đầu tư soạn thảo, cũng đề cập đến việc hỗ trợ thuế TNDN. Theo đó, các DN khởi nghiệp được hỗ trợ 5% thuế suất thuế TNDN so với mức thuế suất phổ thông trong thời hạn tối đa 5 năm kể từ ngày DN có hoạt động SXKD. Tuy nhiên, để tránh việc hỗ trợ dàn trải và tạo gánh nặng đối với ngân sách nhà nước, dự thảo này quy định chỉ hỗ trợ thuế suất 5% cho các DNNVV mới thành lập trong ngành, lĩnh vực ưu tiên.

Tổng số thuế và các khoản nộp ngân sách nhà nước của khu vực DNNVV khoảng 200.000 tỷ đồng/năm.

Trong khi đó, theo dự thảo nghị quyết của Bộ Tài chính, trong ưu đãi dành cho DN khởi nghiệp cũng sẽ hưởng thuế suất thuế TNDN 17% trong giai đoạn 2017-2020.

DN khởi nghiệp áp dụng thuế suất 17% kể từ ngày 1/1/2017 đến hết ngày 31/12/2020. Tiêu chí xác định DN khởi nghiệp được áp dụng thuế suất 17% quy định tại điểm này thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Bộ Kế hoạch & Đầu tư cho biết việc giảm thuế TNDN cho DNNVV mới thành lập trong ngành, lĩnh vực ưu tiên sẽ làm giảm nguồn thu ngân sách trong thời gian ngắn hạn, nhưng về dài hạn sẽ giúp các DNNVV nâng cao năng lực tích luỹ, năng lực cạnh tranh.

Hỗ trợ phải trúng và đúng

Theo chuyên gia tài chính Vũ Đình Ánh, việc giảm thuế TNDN chỉ có ý nghĩa với những DN làm ăn có lãi. Vấn đề chính là cần có hướng giải quyết để DN bớt lỗ trụ được để kinh doanh có lãi, được nộp thuế TNDN và hưởng ưu đãi thuế suất thuế TNDN.

Một vấn đề đáng lưu ý, ngoài việc giảm thuế TNDN, giới chuyên gia cho rằng trong việc hỗ trợ cho DNNVV những năm qua, các chính sách hỗ trợ quy định ở cấp nghị định hầu như không thể điều chỉnh được văn bản quy phạm pháp luật trong các ngành, lĩnh vực theo hướng hỗ trợ hoặc có lợi cho các DNNVV.

Kết quả là các DNNVV không tiếp cận được hỗ trợ, ưu đãi của nhà nước và trong một số trường hợp lại dành cho các DN lớn được hưởng. Đồng thời, các chính sách hỗ trợ DNNVV hoặc DNNVV là một trong số đối tượng thụ hưởng bị dàn trải, manh mún.

Vì vậy, theo khuyến cáo của giới chuyên gia từ Bộ Kế hoạch & Đầu tư, để tránh xung đột giữa các luật với nhau, đồng thời hỗ trợ dựa trên nhu cầu thực sự của DNNVV, cần tránh áp đặt tư duy nhà nước có sẵn gì thì hỗ trợ, dẫn đến hỗ trợ không đúng, không trúng và không hiệu quả.

Trở lại dự thảo Nghị quyết một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy mạnh sự phát triển của DN của Bộ Tài chính, một điểm đáng chú ý lần này là việc Bộ Tài chính đề xuất xóa nợ tiền chậm nộp thuế đối với DN cung ứng hàng hoá, dịch vụ được thanh toán bằng vốn ngân sách nhà nước hoặc có nguồn chi từ ngân sách nhà nước nhưng chưa được Nhà nước thanh toán.

Theo đó, sẽ xóa nợ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt của hộ, cá nhân kinh doanh đã bỏ kinh doanh trước ngày 1/1/2014 và khoanh nợ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt của hộ, cá nhân kinh doanh đã bỏ kinh doanh trong giai đoạn từ ngày 1/01/2014 đến ngày 31/12/2015.

Điều này được cho là phao cứu sinh với các DN đang thực sự gặp khó khăn. Theo ước tính, số nợ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt đề nghị xóa do người nộp thuế thực tế đã giải thể, phá sản, bỏ kinh doanh trước ngày 1/1/2014 là 7.421,286 tỷ đồng. Trong đó của DN, tổ chức khoảng 6.432,141 tỷ đồng và của hộ, cá nhân đã bỏ kinh doanh là 989,145 tỷ đồng.

Bộ Tài chính cho biết đề xuất xóa nợ nhưng phải đảm bảo bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, không phân biệt đối xử; xóa tiền chậm nộp đối với trường hợp do nguyên nhân bất khả kháng không có tiền để nộp thuế; xóa nợ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt đối với các DN đã giải thể, phá sản, cá nhân kinh doanh đã chết, mất tích.

Thế Vinh