Ngày 21-4, thảo luận tại hội trường về báo cáo kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước, vấn đề điều hành chính sách tiền tệ và khơi thông nguồn vốn đã trở thành tâm điểm với những phân tích sắc sảo từ các đại biểu Quốc hội.

Đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) bày tỏ lo ngại về việc tín dụng đã “chảy” sai địa chỉ trong nhiều năm qua. Theo ông, khu vực đầu tư tư nhân đang phụ thuộc tới 80% vào vốn ngân hàng, nhưng lãi suất cho vay cao khiến vốn chỉ có thể hấp thụ vào những lĩnh vực đầu cơ tài sản hoặc có lợi nhuận đột biến.

Ông Lê Hoàng Anh đưa ra con số giật mình với dư nợ tín dụng bất động sản đã tăng 132% trong 4 năm, dự kiến lên tới khoảng 4,5 triệu tỉ đồng vào năm 2025. Tốc độ này cao gấp 2,4 lần tăng trưởng tín dụng công nghiệp. Đáng chú ý, riêng năm 2024-2025, tín dụng bất động sản tăng đột biến 37,6%, trong khi công nghiệp chỉ tăng 9,4%.

“Phần lớn tín dụng đang chảy vào bất động sản đầu cơ. Giá nhà tại Hà Nội và TPHCM đã bị đẩy lên mức 25-30 lần thu nhập bình quân năm của người dân, trong khi thông lệ quốc tế chỉ 3-5 lần. Với giá này, người trẻ lao động cật lực 30 năm không mua nổi một căn nhà. Điều này khiến niềm tin vào sự công bằng bị lung lay,” đại biểu Lê Hoàng Anh nhấn mạnh.

Vị đại biểu đoàn Gia Lai ví von: “Nền kinh tế đang chạy marathon với đôi chân bị trói”, khi vốn bị giam trong các tài sản đầu cơ thay vì chảy vào sản xuất, công nghệ. Ông kiến nghị Chính phủ dùng công cụ thị trường để kiểm soát tín dụng bất động sản và đề xuất cơ chế thu phí lũy tiến đối với nhà đất thứ hai trở lên không sử dụng, hoặc dự án chậm triển khai quá 24 tháng. Nguồn thu này nên được dùng để phát triển nhà ở xã hội và cải tạo chung cư cũ.

Đồng quan điểm về việc cần cơ cấu lại nguồn vốn, đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn TP. Huế) tập trung vào bài toán hiệu quả sử dụng vốn và đa dạng hóa kênh dẫn vốn.

Ông Nguyễn Hải Nam phân tích, chỉ số ICOR (ICOR là chỉ số kinh tế đo lường lượng vốn đầu tư; ICOR càng thấp, hiệu quả đầu tư càng cao và ngược lại) của Việt Nam đang ở mức 6,4. Nếu cải thiện hiệu suất xuống mức 4,5, nền kinh tế vẫn cần lượng vốn khổng lồ tương đương 40% GDP (khoảng hơn 200 tỷ USD) để đạt mục tiêu tăng trưởng 10%. Hiện nay, tỷ lệ dư nợ tín dụng trên GDP đã xấp xỉ 140%, mức rất cao tiềm ẩn rủi ro nợ xấu.

Các quý còn lại phải tăng trưởng 10 - 11% để đạt mục tiêu cả năm 2026

Để giảm gánh nặng cho hệ thống ngân hàng, đại biểu Nguyễn Hải Nam đề xuất 5 nhóm giải pháp nhằm phát triển thị trường vốn:

Thứ nhất là rà soát, sửa đổi các Luật Đầu tư, Luật Các tổ chức tín dụng và điều chỉnh các Nghị định về trái phiếu (153, 65, 08) theo hướng cân bằng.

Thứ hai, nâng cao tính minh bạch và bắt buộc xếp hạng tín nhiệm trái phiếu.

Thứ ba, phát triển nhà đầu tư tổ chức (quỹ hưu trí, bảo hiểm) và thí điểm thành lập các Quỹ đầu tư quốc gia để rót vốn vào hạ tầng, AI, chip bán dẫn và năng lượng sạch – tương tự mô hình thành công của Trung Quốc hay Indonesia.

Thứ tư, thúc đẩy trái phiếu xanh và khuyến khích các địa phương như Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Quảng Ninh phát hành trái phiếu chính quyền địa phương để đầu tư hạ tầng.

Thứ năm là vận hành hiệu quả thị trường trái phiếu thứ cấp, ứng dụng AI để xây dựng đường cong lợi suất giúp nhà đầu tư dự báo xu hướng.

“Kênh huy động vốn qua thị trường trái phiếu là một mảnh ghép rất quý, cần được tạo điều kiện phát triển với tốc độ cao để thay thế dần sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng,” ông Nguyễn Hải Nam khẳng định.

Thanh Hoa