Chiều 20/4 và sáng 21/4, tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khoá XVI, các đại biểu đã thảo luận ở hội trường về nội dung liên quan phát triển kinh tế - xã hội, bao gồm đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch năm 2025, tình hình thực hiện những tháng đầu năm 2026 và kế hoạch phát triển giai đoạn 2026 - 2030.

Làm rõ nguồn lực tăng trưởng

Nhiều đại biểu đánh giá, bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều khó khăn thách thức lớn, vượt ngoài dự báo. Dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; sự vào cuộc đồng hành, giám sát của Quốc hội; sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị cùng cộng đồng doanh nghiệp và sự ủng hộ, tham gia tích cực của các tầng lớp nhân dân, cộng đồng quốc tế, kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội những tháng cuối năm 2025 và đầu năm 2026 đã có nhiều thay đổi tích cực, nhiều chỉ tiêu vượt mục tiêu đề ra.

Đồng thời, các đại biểu cũng chỉ ra áp lực điều hành ổn định kinh tế vĩ mô của đất nước thời gian tới rất lớn. Tăng trưởng kinh tế đối mặt thách thức không nhỏ từ tình hình quốc tế đầy biến động; các thị trường lớn, truyền thống phát sinh nhiều rào cản kỹ thuật; căng thẳng thương mại; chính sách thuế đối ứng của Hoa Kỳ… Hoạt động sản xuất kinh doanh ở một số lĩnh vực còn gặp nhiều khó khăn. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa thực sự trở thành động lực tăng trưởng chính.

Đề cập đến khu vực kinh tế tư nhân, ĐBQH Phạm Trọng Nhân, đoàn ĐBQH TP HCM chỉ ra: Phía sau những con số tăng trưởng, số lượng doanh nghiệp rời khỏi thị trường vẫn ở mức cao. Dù đóng góp hơn một nửa GDP, nhưng khu vực tư nhân chỉ chiếm 30% xuất khẩu, số còn lại thuộc về FDI. 

“Chênh lệch đó phản ánh một thực tế là kinh tế tư nhân vẫn chủ yếu hoạt động ở thị trường nội địa, gia công hoặc các phân khúc giá trị thấp. Trong khi những lĩnh vực chiến lược, công nghệ cao và hạ tầng lại thiếu vắng vai trò dẫn dắt của kinh tế tư nhân”, ông Nhân phân tích. 

Về giải pháp thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, đoàn ĐBQH TP Hải Phòng đề nghị Chính phủ xác định rõ thứ tự ưu tiên chính sách trong trường hợp có xung đột giữa mục tiêu tăng trưởng cao với yêu cầu giữ ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, an toàn nợ công và an toàn hệ thống tài chính.

Bên cạnh đó, cần làm rõ nguồn lực cho tăng trưởng. “Đâu là nguồn vốn có thể huy động ngay trong năm 2026? Đâu là nguồn còn phụ thuộc vào thị trường, thủ tục hoặc mức độ hấp thụ của nền kinh tế”, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn nêu. 

Đại biểu dẫn chứng thực tế nhiều năm cho thấy điểm nghẽn không chỉ nằm ở thiếu vốn mà còn nằm ở giải ngân chậm, chuẩn bị đầu tư yếu, thủ tục kéo dài, phân bổ dàn trải, dự án thiếu tính lan tỏa, năng lực thực hiện ở địa phương không đồng đều.

Đại biểu đề nghị Chính phủ đánh giá, chỉ rõ hơn cơ chế khắc phục tình trạng nêu trên để biến nguồn lực thành tăng trưởng thực, hiệu quả thực và kết quả phải đo đếm được.

Nền kinh tế sẽ "thấm" tác động của xung đột Trung Đông từ quý II

Báo cáo làm rõ các nội dung tại phiên họp sáng 21/4, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng hai con số vô cùng thách thức nhưng là con đường tất yếu để hoàn thành mục tiêu năm 2045, Việt Nam trở thành nước có phát triển công nghiệp hiện đại, thu nhập cao.

Bộ trưởng dẫn báo cáo World Development Report của WB cho thấy, từ năm 1946 đến nay, chỉ có 13 quốc gia và vùng lãnh thổ đã thực hiện thành công việc tăng trưởng liên tục hai con số trong vòng trên 10 năm và từ một quốc gia nghèo, đang phát triển trở thành một quốc gia phát triển. Lịch sử hơn 40 năm đổi mới, Việt Nam chỉ có 2 năm là tăng trưởng trên 9% và chưa bao giờ đạt tăng trưởng hai con số.

Bám sát Nghị quyết Đại hội Đảng, các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, và đặc biệt là Kết luận 18 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Chính phủ đã đưa ra mục tiêu phấn đấu với 59 chỉ tiêu của các ngành, lĩnh vực, cùng 11 nhóm nhiệm vụ giải pháp trong giai đoạn tới, và đặc biệt là 92 nhiệm vụ rất cụ thể cho năm 2026.

"Để đạt được các mục tiêu này, cả hệ thống chính trị phải vào cuộc triển khai thực hiện, giám sát, đánh giá, kịp thời điều chỉnh", Bộ trưởng nêu rõ.

Bộ trưởng đánh giá tình hình phát triển kinh tế xã hội quý I vừa qua khởi sắc với tăng trưởng GDP 7,8%, xuất khẩu tăng trên 19%, giải ngân đầu tư công tăng 1,2%, số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng 31,7% so với cùng kỳ năm 2025. 

Tuy nhiên, Bộ trưởng dự báo từ quý II trở đi, nền kinh tế sẽ "thấm" các tác động của xung đột Trung Đông: "Theo đánh giá của các chuyên gia thì cứ 10% tăng giá dầu thô sẽ tác động làm giảm tăng trưởng 0,4% và lạm phát sẽ tăng 0,5%.  Đây là những thách thức rất lớn".

Bộ trưởng cho biết, xung đột không chỉ tác động lên giá dầu mà cả với các sản phẩm hóa dầu, đầu vào của nền sản xuất như phân bón hay cả lĩnh vực đổi mới sáng tạo, công nghệ thông tin.

"Như Tổng giám đốc Viettel báo cáo, hiện nay, giá một sợi cáp quang đã tăng gấp 6 lần so với cùng thời điểm. Đây là một thách thức rất lớn. Để đạt được mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm nay thì các quý còn lại phải tăng từ 10 - 11%", Bộ trưởng nói.

Về giải pháp trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tham mưu Chính phủ triển khai rà soát và cập nhật lại kịch bản tăng trưởng, giao nhiệm vụ phấn đấu cho từng cơ quan, địa phương, bộ ngành và từng doanh nghiệp để phù hợp với điều kiện tình hình mới.

Thứ hai, phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ, đảm bảo vừa cung cấp đủ vốn cho nền kinh tế, vừa đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô. Đặc biệt, chính sách tài khóa tập trung vào hoàn thiện chính sách thuế, đảm bảo thu đúng, thu đủ, thu kịp thời. Đồng thời, tạo điều kiện tối đa cho sự phát triển của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ (chiếm khoảng 96% số lượng doanh nghiệp của nền kinh tế và đóng góp trên 50% GDP).

Về giải ngân đầu tư công, Bộ Tài chính đang quyết liệt triển khai các nhiệm vụ đã được Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phân công. Trong tuần này, Thủ tướng Chính phủ sẽ chủ trì hội nghị toàn quốc về đảm bảo giải ngân đầu tư công đạt tiến độ cho năm 2026.

Thứ ba, tập trung giải quyết các dự án tồn đọng. Bộ trưởng đánh giá đây là một điểm nghẽn nhưng cũng chính là nguồn lực và động lực cho tăng trưởng trong thời gian tới. Theo thống kê chưa đầy đủ, đang tồn đọng khoảng 200.000 ha đất và  3,3 triệu tỷ đồng - gấp 3 lần tổng vốn đầu tư công năm 2026. 

Thứ tư, tập trung vào rà soát các điểm nghẽn thể chế. Trong kỳ họp Quốc hội này, Chính phủ sẽ trình tháo gỡ sửa 4 luật thuế gồm Thuế thu nhập cá nhân, Thuế thu nhập doanh nghiệp, Thuế giá trị gia tăng và Thuế tiêu thụ đặc biệt, để từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy các doanh nghiệp phát triển.

Đỗ Kiều