Đề án tái cơ cấu Vinalines thời điểm tháng 5/2012 đã hé lộ số dư nợ của công ty mẹ phải trả tại các tổ chức tín dụng (TCTD) lên tới 321 triệu USD, tương đương gần 6.690 tỷ đồng. Ngoài ra, nợ trái phiếu (gốc và lãi) của Vinalines cỡ khoảng 1.175 tỷ đồng.

Tổng nợ của toàn tổng công ty rất lớn, riêng dư nợ vay các ngân hàng đến cuối năm 2014 còn 32.282 tỷ đồng, giảm đáng kể so với mức gần 48.000 tỷ đồng của năm 2013. Trong số này, có phần không nhỏ là nợ gánh hộ cho một số đơn vị từ Vinashin chuyển giao sang.

Một trong nhiều giải pháp để “dọn” khối nợ nghìn tỷ của Vinalines tại các ngân hàng là hoán đổi nợ thành cổ phần cảng biển khi tiến hành cổ phần hoá.

Ráo riết cơ cấu lại nợ

Với quy mô nợ rất lớn và lĩnh vực hàng hải đặc thù, Vinalines đã được hỗ trợ cơ chế tài chính riêng để xử lý những khoản nợ vay trong và ngoài nước. Tính đến hết tháng 6/2015, báo cáo của Vinalines cho biết, công ty mẹ đã xử lý giảm được 25% tổng nợ, tương đương gần 3.700 tỷ đồng.

Để “dọn dẹp” cả nghìn tỷ đồng này nhanh chóng, Vinalines đã được phép bán nợ thông qua công ty TNHH Mua bán nợ Việt Nam (DATC) và nhận hoán đổi các khoản thoái vốn của Vinalines để cấn trừ nợ…

Tổng công ty này cũng tiến hành bán thanh lý nhiều tàu biển để thu hồi vốn, tạo nguồn tiền trang trải nợ nần. Dù vậy, năm 2015, Vinalines vẫn chưa thoát khỏi tình cảnh kinh doanh thua lỗ, lỗ luỹ kế tiếp tục “phình” to, khiến áp lực phải xử lý khối nợ vay rất cấp bách, nhất là khi thời hạn thực hiện đề án tái cơ cấu 2012-2015 đã sắp hết.

Trao đổi với Thời báo Kinh Doanh, ông Lê Anh Sơn, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Vinalines, chia sẻ ban lãnh đạo vẫn đang tiếp tục xử lý các khoản công nợ. Riêng đối với các khoản nợ vay tại các TCTD, tổng công ty vẫn đang đàm phán với các chủ nợ để có hướng xử lý.

Một trong nhiều giải pháp để “dọn” khối nợ nghìn tỷ của Vinalines tại các ngân hàng là hoán đổi nợ thành cổ phần cảng biển khi tiến hành cổ phần hoá.

Thời gian qua, có vài ngân hàng đã xin ý kiến cơ quan có thẩm quyền về việc “ôm” cổ phần cảng để cấn trừ nợ, như: Vietinbank, VPBank, SHB…

Đơn cử, Vietinbank muốn mua lại hơn 10% cổ phần chiến lược của công ty CP Cảng Hải Phòng. Thời điểm tháng 5/2014, tổng dư nợ gốc của Vinalines tại Vietinbank là hơn 4.982 tỷ đồng, riêng nợ của công ty mẹ hơn 2.051 tỷ đồng.

Tuy nhiên, cho đến giờ, phương án hoán đổi nợ thành cổ phần cảng biển vẫn chưa rõ ràng và phía ngân hàng còn chờ ý kiến của Ngân hàng nhà nước.

Ông Lê Anh Sơn cho biết, “Chúng tôi vẫn đang làm việc với chủ nợ, nhưng chúng tôi muốn tìm nhà đầu tư chuyên về cảng, có tầm cỡ quốc tế để làm cổ đông chiến lược. Bây giờ có nhiều đối tác ngỏ ý muốn tham gia, gần đây nhất là nhóm nhà đầu tư đến từ cảng Oman”. Nếu mua cổ phần, nhóm nhà đầu tư cảng Oman cam kết sẽ hỗ trợ tài chính, công nghệ, cử chuyên gia sang làm việc và đào tạo…

Song song quá trình tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược cho các cảng biển cổ phần hoá, thoái vốn, Vinalines vẫn tiếp tục phải tự xử lý công nợ giảm nhanh về mức có thể chấp nhập được (khoảng 3.000 tỷ đồng).

Áp lực giảm lỗ và nợ

Trước đây, trong đề án tái cơ cấu năm 2012, Vinalines đã xin xoá nợ gốc, nợ lãi tại nhiều ngân hàng song không được các chủ nợ chấp thuận.

Do đó, Chủ tịch Vinalines Lê Anh Sơn chia sẻ: “Đến giờ chúng tôi đang xử lý theo nhiều hướng vì khoản nợ của Vinalines tương đối lớn, nếu xử lý bằng hình thức hoán đổi nợ thành cổ phần là không đủ. Riêng nợ ngân hàng của công ty mẹ Vinalines hiện đã tăng lên trên 6.000 tỷ đồng, nếu tính nợ của các doanh nghiệp thành viên nữa thì còn nhiều, mà chúng tôi cũng sẽ tiếp tục phải xử lý nợ tại các công ty thành viên này”.

Theo phương án xử lý tài chính tại Đề án tái cơ cấu (năm 2012), Vinalines sẽ phải xử lý nợ tại nhiều công ty vận tải biển kinh doanh thua lỗ, có nợ vay lớn mà khó có thể trả nợ đầy đủ cho các ngân hàng, công ty tài chính. Có thể kể đến đơn vị thua lỗ, nợ chồng chất như: Vinashinlines, Biển Đông, Falcon, Đông Đô…

Nếu Vinalines không nhanh chóng xử lý cắt giảm thua lỗ, trang trải nợ ở các đơn vị thành viên thì kết quả kinh doanh chung của toàn tổng công ty cũng bị “vạ lây”.

Thực tế, năm 2014, hơn một nửa trong gần 40 đơn vị thành viên, công ty liên kết kinh doanh có lãi song tổng lợi nhuận chỉ đạt 900 triệu đồng. Còn 19 công ty vẫn bị lỗ hơn 4.300 tỷ đồng và tổng lỗ luỹ kế đến cuối năm 2014 đã vượt 24.000 tỷ đồng. Kết quả thua lỗ đã khiến Vinalines bị âm vốn chủ sở hữu gần 10.800 tỷ đồng.

Trước áp lực xử lý nợ quá nặng nề, Vinalines đã phải xin cho phá sản hai công ty thua lỗ lớn là Vinashinlines và Falcon. Trong thời gian tới, có khả năng Vinalines cũng sẽ phải xin “khai tử” thêm nhiều công ty vận tải biển thua lỗ kéo dài, nguy cơ mất vốn.

Thu Hằng