Tại Việt Nam, thị trường mua bán hàng đã qua sử dụng được dự báo đạt 5,1 tỷ USD vào năm 2026.

Đồ cũ không đồng nghĩa với giá rẻ

Theo khảo sát, nếu những năm trước, người tiêu dùng mua đồ cũ chủ yếu với  lý do là tiết kiệm (70%) thì đến nay, lý do chính lại là để “trải nghiệm đồ cao cấp với giá rẻ hơn” và cũng là cách thể hiện lối sống xanh của nhiều người, nhất là của giới trẻ (chiếm 65%).

Các báo cáo về kinh tế tuần hoàn cũng chỉ ra rằng, ngành thời trang mới đang chiếm khoảng 10% lượng khí thải carbon toàn cầu. Việc kéo dài vòng đời của một chiếc áo, hay một chiếc quần thêm 9 tháng có thể kéo giảm khoảng 30% lượng phát thải carbon và nước trong quá trình sản xuất.

Tại Việt Nam, xu hướng sử dụng đồ cũ đã được nhiều người, trong đó có thế hệ trẻ là Gen Z và Millennials, thực hiện nhằm thể hiện một phần của chiến lược tiêu dùng có trách nhiệm

Điểm khác biệt lớn nhất của thị trường mua bán đồ cũ hiện nay chính là sự chuyên nghiệp hoá. Không chỉ phát triển các chợ đồ cũ bán hàng trực tiếp như Vạn Phúc, chợ Giời, Đông Tác (Hà Nội)…., thị trường này gần đây đã tăng mạnh trên các sàn thương mại điện tử.

Tiêu biểu như Tik Tok Shop với mức tăng trưởng doanh thu lên đến 93%, nâng thị phần từ 26,9% (năm 2024) lên 39,6% vào năm 2025. Đóng góp vào con số này là sự phát triển của tính năng "Live hàng đồ cũ" dành cho các kho đồ si và cửa hàng vintage lớn. Nhóm khách hàng Gen Z và Alpha đóng góp hơn 60% lượng đơn hàng đồ cũ trên nền tảng này, do hội tụ được các tiêu chí giá rẻ và phong cách độc đáo.

Hay tại sàn Chợ tốt, các sản phẩm đồ cũ như đồ điện tử, phụ kiện giải trí, đồ gia dụng, đồ công nghệ, nội thất, các mặt hàng xa xỉ… đều ghi nhận lượng tìm kiếm tăng mạnh. Theo số liệu của Chợ Tốt, trang mua bán, rao vặt trực tuyến này có trung bình 50 triệu lượt truy cập mỗi tháng. Hai năm gần đây, kinh doanh đồ cũ vẫn là một trong những nguồn thu chính của sàn.

Ngoài các sàn trong nước, các sàn quốc tế (ThredUp, Vinted) cũng thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng trong nước. Như Vinted đã bắt đầu có lãi từ 2024, tạo niềm tin cho các đơn vị kinh doanh đồ cũ tại Việt Nam về mô hình kinh doanh bền vững.

Đặc biệt, các doanh nghiệp, sàn thương mại điện tử mua bán đồ cũ lớn hiện đóng vai trò trung gian đứng ra thu mua, thuê đơn vị kiểm định chất lượng sản phẩm, cấp chứng nhận bảo hành rồi mới phân phối lại cho người mua cuối. Điều này mang lại hiệu quả, nhất là trong phân khúc đồ hiệu, đồ xa xỉ, đồ điện tử - vốn là những sản phẩm có rào cản về niềm tin.

Điểm nghẽn kinh doanh

Việc mua bán, kinh doanh đồ cũ ngày càng được chuyên nghiệp, đẩy mạnh khâu bán hàng nhờ thương mại điện tử. Tuy nhiên, các nền tảng hay hộ kinh doanh chuyên bán mặt hàng này cũng gặp không ít khó khăn.

Thông thường, đồ đã qua sử dụng thường mua từ cá nhân, nhỏ lẻ nên ít hoặc không có hóa đơn. Thói quen của người Việt Nam cũng chưa có ý thức cao trong việc giữ lại hoá đơn mua hàng. Khi doanh nghiệp thu mua để bán lại, họ thiếu chứng từ đầu vào để khấu trừ thuế VAT và làm cơ sở để đưa ra mức giá phù hợp cho sản phẩm.

Trong khi hiện nay, cơ quan thuế đẩy mạnh quản lý dòng tiền trên sàn thương mại điện tử. Việc đánh thuế trên doanh thu đối với cá nhân buôn bán đồ cũ đang gây tranh cãi vì biên lợi nhuận của đồ cũ thường thấp và không ổn định.

Do đó, nhiều ý kiến cho rằng cần có khung pháp lý riêng, bởi các giao dịch đồ cũ hay bị đánh đồng với kinh doanh hàng lậu hoặc hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Không giống như mua bán các loại hàng hóa mới, mỗi món đồ cũ có thể là sản phẩm duy nhất với tình trạng không giống nhau. Để tạo được niềm tin cho người tiêu dùng, hiện các sản thương mại điện tử như Chợ Tốt đầu tư kinh phí để thuê chuyên gia hoặc ứng dụng công nghệ nhằm xác giá trị thực của các mặt hàng có giá trị, hàng cao cấp hay xác định tình trạng kỹ thuật của các loại máy móc, đồ điện tử… Chi phí này có thể chiếm từ 5-15% giá trị món hàng. Khi giá bán sản phẩm đồ cũ bị đẩy cao, các sàn thương mại lại khó thu hút khách hàng hoặc phải chịu lỗ để giữ uy tín.

Rõ ràng, thị trường đồ cũ là một mắt xích trong nền kinh tế tuần hoàn. Chính vì thế, cần có khung pháp lý phù hợp về hoá đơn, thuế hoặc sự chung tay của cơ quan quản lý để khuyến khích kinh doanh minh bạch hóa thay vì phần lớn hoạt động 'ngầm' như hiện nay.

Tùng Lâm