Tại Hội nghị triển khai Nghị quyết 19 năm 2017 về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, vừa diễn ra, ông Trần Quang Trung - Chủ tịch Hiệp hội Sữa Việt Nam, cho biết: Nghị quyết 19-2016/NQ-CP nêu rõ cần ban hành danh mục hàng hóa thuộc diện quản lý, kiểm tra chuyên ngành theo hướng đơn giản hóa và được mã hóa.
Tuy nhiên, cho đến nay, Thông tư 25/2016/TT-BNNPTNT của Bộ NN&PTNT Quy định về kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật trên cạn - không kèm theo danh mục hàng hóa mã HS theo tinh thần của nghị quyết và vì thế gây ra sự lúng túng cho DN trong việc áp dụng các quy định về kiểm dịch động vật.

Lo phí chồng phí

Do vậy, ông Trung kiến nghị Bộ NN&PTNT cần sớm ban hành danh mục HS theo tinh thần công nhận lẫn nhau, chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm và giảm bớt thủ tục không cần thiết cho những sản phẩm không thuộc đối tượng hàng hóa có nguy cơ cao.

Ghi nhận những điểm mạnh về cải cách thủ tục kiểm tra chuyên ngành trong thời gian qua, nhưng đại diện DN TRA-SAS (XNK ngoại thương, dịch vụ hậu cần và kinh doanh thương mại), đánh giá thực tế một vài thủ tục cải tiến trên vẫn là quá nhỏ so với quá nhiều bất cập của quản lý chuyên ngành, cần điều chỉnh mạnh mẽ hơn.

Kiến nghị cụ thể về phí cơ sở hạ tầng của Hải Phòng vừa qua, vị đại diện DN này cho biết, các hiệp hội và truyền thông đã nêu rõ ý kiến việc này: quá bất cập và làm mất lòng tin trong cộng đồng. Phí chồng phí (trong khi xăng dầu có lệ phí giao thông, xe cũng bị lệ phí giao thông, lại còn phí hạ tầng), khoảng cách từ chân đường cao tốc đến cảng lớn nhất (cảng Đình Vũ) chỉ 5km; lệ phí nào áp dụng đột ngột không cho cơ hội phản biện từ cộng đồng…

“Việc tới nay vẫn hoàn toàn chưa có các hội thảo trả lời/phân tích rõ cơ sở việc xây dựng phí; trong khi các DN hoang mang với nguồn tin Tp.HCM, Vũng Tàu cũng xem xét thu”, vị này cho biết.

Đặc biệt, đại diện TRA-SAS kiến nghị Chính phủ nên cho biết liệu các địa phương khác như Tp.HCM, Vũng Tàu, Đà Nẵng... sẽ thu không. Các DN có thể biết rõ lộ trình phí và mức phí hay không. Cách áp dụng đột ngột như Hải phòng, thì DN chỉ biết kêu trời với cục chi phí khủng. “Liệu có còn các lệ phí nào khác sau đây hay không; Hay có thể còn có phí trung tầng, thượng tầng?”, TRA-SAS đặt câu hỏi.

Đáng chú ý, đây chỉ là hai trong vô vàn khó khăn về môi trường kinh doanh thời gian qua. Chỉ rõ nguyên nhân, ông Đào Huy Giám - Tổng cố vấn Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam, cho rằng tinh thần Chính phủ kiến tạo, đổi mới và quyết liệt cải cách dường như còn chậm lan tỏa tới các cấp thực thi, kết quả triển khai Nghị quyết 19 chưa đồng đều cả về chất và lượng ở mọi ngành và cấp.

Đặc biệt, theo ông Giám, trong khi thực thi Nghị quyết 19 còn nhiều bất cập ở từng ngành, Nghị quyết 19 đã nêu thực trạng, tiêu chí cụ thể cần đạt được, nhưng hành động của các cơ quan hữu quan còn lúng túng. Thậm chí “lợi ích nhóm được nhìn nhận là một trở ngại chính”, ông Giám cho biết.

Rào cản lớn nhất là tư duy cục bộ, lợi ích cá nhân

Cải cách phải đếm theo cấp số nhân

Theo ông Nguyễn Đình Cung - Viện trưởng Viện Quản lý kinh tế Trung ương, hiện nay công chức có liên quan nói riêng và bộ máy quản lý nhà nước nhìn chung vẫn còn thụ động, trì trệ; rất ít đổi mới, sáng tạo.

“Câu trả lời thường nghe nhất về một vấn đề cụ thể, về vướng mắc của DN là “chúng tôi làm đúng theo quy định”; ít quan tâm đến các vấn đề, khó khăn đối với DN do chính các quy định, văn bản cụ thể tạo ra. luôn cho rằng phần đúng thuộc về cơ quan nhà nước; Ít khi chủ động đề xuất bổ sung, sửa đổi các quy định có liên quan để tháo gỡ khó khăn, tạo thuận lợi và giảm chi phí cho DN. Những bổ sung, thay đổi vừa qua trước hết và chủ yếu do sức ép từ DN, từ chỉ đạo của Chính phủ và từ dư luận xã hội”, ông Cung nói.

Do vậy, ông Cung cho rằng: “Cần hành động trên nhiều tuyến, có phối hợp chặt chẽ, dưới sự chỉ đạo quyết liệt, sát sao của Thủ tướng và Phó Thủ tướng, “sự chủ động vào cuộc” của những người đứng đầu; yêu cầu trách nhiệm giải trình đối với họ… để có được kết quả theo cấp số nhân thì mới có hy vọng thành công”.

Trước một số rào cản đối với việc cải thiện môi trường kinh doanh ở Việt Nam được “chỉ mặt đọc tên”, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho rằng có nguyên nhân từ hạn chế về năng lực, nhận thức; thói quen và nhất là tư duy cục bộ, lợi ích cá nhân.

“Thay đổi thói quen không dễ. Rào cản lớn nhất là tư duy cục bộ, lợi ích cá nhân. Cơ quan nào cũng muốn ban hành chính sách, mình phải có quyền, song nếu nhìn rộng ra tại sao thế giới người ta làm đơn giản hơn mà hiệu quả hơn. Chúng ta phải nhìn thẳng vào sự thật, nếu né tránh sẽ không bao giờ sửa được. Cái này Chính phủ đặt ra rất cương quyết, phải xử lý nghiêm những nơi, những cán bộ có biểu hiện nhũng nhiễu, tiêu cực”, Phó Thủ tướng khẳng định.

Nhật  Linh