Chỉ trong 7 tháng đầu năm 2026, thâm hụt thương mại của Việt Nam đã lên tới 20,5 tỷ USD, vượt mức thâm hụt khoảng 18 tỷ USD của cả năm 2008, vốn là mức cao nhất từng được ghi nhận trong lịch sử thương mại Việt Nam.

Điều đáng chú ý là con số này xuất hiện trong bối cảnh xuất khẩu vẫn duy trì đà tăng trưởng 2 chữ số, nhưng nhập khẩu còn tăng nhanh hơn để phục vụ sản xuất và chịu tác động từ giá năng lượng leo thang.

Theo số liệu Cục Thống kê công bố ngày 3/8, riêng tháng 7, Việt Nam ghi nhận thâm hụt thương mại 3,587 tỷ USD, cao hơn đáng kể mức 2,64 tỷ USD của tháng trước và cũng là tháng nhập siêu thứ 8 liên tiếp.

Trong tháng 7, kim ngạch xuất khẩu tăng 25% so với cùng kỳ năm trước, đạt 53 tỷ USD, gần sát dự báo của thị trường. Tuy nhiên, nhập khẩu tăng tới 41%, lên 56,67 tỷ USD, cao hơn nhiều so với kỳ vọng.

Lũy kế 7 tháng, xuất khẩu đạt 320 tỷ USD, tăng 21,7%, trong khi nhập khẩu lên 340 tỷ USD, tăng 34,8%, kéo cán cân thương mại âm 20,5 tỷ USD.

Mặc dù vậy, Chính phủ vẫn giữ mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% trong năm 2026, dựa trên động lực mở rộng xuất khẩu, đầu tư và sản xuất.

Áp lực nhập khẩu đến từ cả giá năng lượng và nhu cầu nguyên liệu cho khu vực sản xuất.

Trong 7 tháng đầu năm, lượng dầu thô nhập khẩu giảm 11,9% nhưng giá trị lại tăng 18% do giá dầu cao hơn. Đối với nhiên liệu tinh chế, khối lượng nhập khẩu chỉ tăng 6% nhưng giá trị tăng tới 67,6%. Bên cạnh đó, nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị và linh kiện phục vụ sản xuất tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch nhập khẩu.

Diễn biến này phản ánh hoạt động sản xuất trong nước vẫn duy trì tốc độ mở rộng. Theo khảo sát PMI sản xuất toàn cầu của S&P công bố cùng ngày, sản lượng, đơn hàng mới, đơn hàng xuất khẩu và hoạt động mua sắm của doanh nghiệp đều tiếp tục tăng trong tháng 7. Giá dầu hạ nhiệt vào thời điểm khảo sát cũng phần nào giúp giảm áp lực chi phí đầu vào, dù mức tăng giá nhiên liệu từ đầu năm vẫn chưa được bù đắp hoàn toàn.

Các chỉ số kinh tế khác cũng cho thấy nền kinh tế chưa có dấu hiệu suy yếu. Sản xuất công nghiệp và tổng mức bán lẻ hàng hóa cùng tăng 14,5% so với cùng kỳ năm trước, trong khi vốn FDI giải ngân đạt 15,2 tỷ USD, tăng 11,8%.

Ở chiều giá cả, CPI tháng 7 tăng 4,45%, thấp hơn mức 4,69% của tháng trước và gần sát mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5% của Chính phủ. Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước cảnh báo lạm phát có thể lên 5,5% trong năm nay nếu giá năng lượng tiếp tục tăng do căng thẳng tại Trung Đông.

Bức tranh thương mại của Việt Nam tiếp tục cho thấy sự phụ thuộc lớn vào 2 thị trường chủ chốt.

Trong 7 tháng đầu năm, Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với thặng dư thương mại song phương đạt 91,4 tỷ USD, tăng 22,6% so với cùng kỳ.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập siêu khoảng 93 tỷ USD từ Trung Quốc, khi kim ngạch nhập khẩu từ thị trường này đạt 138,6 tỷ USD, tăng 39,7%.

Cấu trúc thương mại này đang khiến Việt Nam chịu sức ép lớn hơn từ Mỹ trong bối cảnh nước này gia tăng giám sát các dòng hàng hóa có liên quan đến Trung Quốc.

Ngày 24/7, Mỹ áp thêm 12,5% thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam theo Điều 301 với lý do Việt Nam chưa ngăn chặn hiệu quả hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức, cáo buộc mà phía Việt Nam bác bỏ. Việt Nam nằm trong nhóm 60 nền kinh tế chịu đợt áp thuế mới này.

Song song đó, cơ quan hải quan Mỹ cũng tăng cường kiểm tra các doanh nghiệp có liên kết với Trung Quốc tại Việt Nam nhằm xác minh nguồn gốc nguyên liệu và tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước.

Trong các cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra, Mỹ tiếp tục đề nghị Việt Nam siết kiểm soát hàng hóa quá cảnh, giảm các rào cản phi thuế quan và tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Trung Việt