Ngày 8/7 tại Hội thảo: “Tháo gỡ vướng mắc trong giải quyết các vụ án, vụ việc tồn đọng liên quan đến tín dụng, ngân hàng trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh”, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam nhận định, dù ngành Ngân hàng đã đạt nhiều kết quả tích cực trong xử lý nợ xấu, nhưng các vụ tranh chấp tín dụng tại TP.HCM đang có xu hướng gia tăng và phức tạp hơn.

"Những vướng mắc này nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ làm chậm quá trình thu hồi nợ, ảnh hưởng đến sự an toàn của hệ thống ngân hàng", ông Tú nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Hoàng Trọng Trường, Phó Chủ nhiệm CLB Xử lý nợ (VBA) cho rằng, trong bối cảnh nền kinh tế cần vốn cho chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, việc chậm xử lý nợ xấu sẽ triệt tiêu nguồn lực đầu tư. Theo ông, xử lý nợ xấu hiện nay là yêu cầu tiên quyết để bảo đảm an toàn hệ thống tài chính và thực hiện mục tiêu tăng trưởng bền vững của quốc gia.

Theo tổng hợp của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam về các vướng mắc điển hình đang khiến các vụ án rơi vào tình trạng tồn đọng, khó khăn bắt đầu ngay từ điều kiện thụ lý đơn khi cơ quan tố tụng chưa xác định rõ thẩm quyền hoặc yêu cầu tài liệu ngoài phạm vi chứng minh. Tiếp đó là tình trạng bị đơn cố tình chống đối, trốn tránh cùng những xung đột pháp lý giữa vụ án dân sự và hình sự, khiến quá trình thẩm tra, xác minh tài sản bảo đảm bị kéo dài vô thời hạn.

Dưới góc nhìn của người trực tiếp xét xử, bà Hoàng Thị Ánh, Phó Chánh án TAND Khu vực 1, TP. Hồ Chí Minh chia sẻ, tranh chấp tín dụng hiện nay thường gắn liền với các quan hệ pháp luật phức tạp về quyền sử dụng đất và sở hữu tài sản. Đặc biệt, việc xác định "nơi cư trú cuối cùng" của bị đơn là một thách thức lớn, bởi dù Tòa án đã niêm yết công khai nhưng sự thiếu hợp tác của người vay vẫn tạo ra những rủi ro pháp lý về thủ tục tố tụng sau này.

Điển hình là tại TP. Hồ Chí Minh các vụ việc còn bị trì hoãn do vướng mắc về hợp đồng tín dụng ký điện tử, hoặc lúng túng trong việc xác định tư cách tố tụng của doanh nghiệp đã tuyên bố phá sản.

Ngân hàng chỉ ra “nút thắt” khiến khó xử lý nợ xấu

Ngân hàng 'đau đầu' xử lý nợ xấu, chờ luật hóa Nghị quyết 42

Trước thực trạng số lượng án tăng cao trong khi nhân lực ngành Tòa án có hạn, bà Nguyễn Thị Thuỳ Dung, Phó Chánh án TAND TP. Hồ Chí Minh kiến nghị cần thiết phải bổ sung vào Luật Các tổ chức tín dụng một chương riêng biệt về xử lý nợ xấu và tài sản bảo đảm. Bà Dung cũng nhấn mạnh việc hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ giữa Luật Đất đai và Bộ luật Dân sự là điều kiện cần để hỗ trợ mô hình "Tòa án điện tử" vận hành hiệu quả trong tương lai.

Về phía cơ quan quản lý, ông Nguyễn Ngọc Duy, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế Ngân hàng Nhà nước khẳng định đơn vị sẽ tiếp tục chỉ đạo các ngân hàng phối hợp chặt chẽ với Tòa án trong việc cung cấp tài liệu chứng cứ theo đúng quy định pháp luật tố tụng, nhằm rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc.

Trong khi đó,  ông Tú đề xuất một số nội dung trọng tâm để xoay chuyển tình thế, bắt đầu từ việc nhận diện đúng các "điểm nghẽn" để thống nhất cách hiểu pháp luật giữa các bên.

Thứ nhất là việc xây dựng quy chế phối hợp liên ngành giữa Ngân hàng Nhà nước và ngành Tòa án TP. Hồ Chí Minh sẽ là cơ sở vững chắc để xử lý dứt điểm các vụ tranh chấp. Thứ hai là các tổ chức tín dụng cần nghiêm túc rút kinh nghiệm từ thực tiễn xét xử để hoàn thiện quy trình thẩm định, cẩn trọng hơn trong việc xác lập hợp đồng nhằm hạn chế tối đa rủi ro ngay từ đầu.

Huyền Anh