Được biết đến với cái tên Vollgeld, đề xuất này là phần mới nhất trong danh sách một loạt các cuộc trưng cầu dân ý những năm gần đây, vốn bị chỉ trích là liều lĩnh và có thể khiến cho Thụy Sĩ trở nên kém hấp dẫn đối với các doanh nghiệp.

Cụ thể, trong cuộc bỏ phiếu, cử tri của quốc gia nằm trên dãy núi An-pơ này sẽ quyết định xem mình có nên bỏ hệ thống ngân hàng dự trữ phân đoạn đã kéo dài hàng thế kỷ qua hay không?

Không tội gì phải mạo hiểm

Đề xuất này cho phép Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ (SNB) là đơn vị độc quyền cho vay nhiều hơn lượng tiền gửi nắm giữ, trong khi các ngân hàng thương mại sẽ được yêu cầu các tài khoản thanh toán phải có tài sản bảo đảm đầy đủ.

Nếu được thông qua, đây sẽ là một cải cách triệt để nhằm tiếp tục tập trung quyền lực tài chính vào tay ngân hàng trung ương của quốc gia này

Những người ủng hộ Vollgeld cho rằng bằng cách đặt ngân hàng trung ương là đơn vị duy nhất chịu trách nhiệm quản lý tiền lưu thông trong nền kinh tế, sẽ có nhiều biện pháp bảo vệ hữu hiệu hơn để ngăn chặn các loại bong bóng giá tài sản như đã từng gây ra cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.

Bác bỏ đề xuất trên, phe đối lập lo ngại Thụy Sĩ sẽ là quốc gia duy nhất trên thế giới đi thử nghiệm “kế hoạch rủi ro” này và việc liên tiếp có các cuộc trưng cầu dân ý với những “sáng kiến táo bạo” cũng sẽ khiến không ít công ty nước ngoài hoang mang về những gì đang xảy ra tại đây và diễn biến sắp tới là như thế nào.

Chủ tịch SNB Thomas Jordan là một trong những người nổi bật nhất chỉ trích Vollgeld, do lo ngại nó sẽ dẫn đến một “thử nghiệm nguy hiểm”.

Cuối cùng, 3/4 số cử tri trên cả nước đã kiên quyết “nói không” với kế hoạch này.

Cử tri Thụy Sĩ được biết đến là những người thận trọng, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính. Vì thế, dễ dàng hiểu được lý do kế hoạch Vollgeld bị bác bỏ, bởi đây là một vấn đề hoàn toàn mới và chả tội gì đi chuốc lấy sự không chắc chắn vốn luôn là “độc tố” cho sự ổn định.

Hoạt động trưng cầu dân ý là một đặc điểm quan trọng trong hệ thống chính trị của Thụy Sĩ, diễn ra nhiều lần trong năm với rất nhiều vấn đề khác nhau.

“Phong cách” quốc dân

Những cuộc bỏ phiếu quan trọng đã diễn ra gần đây bao gồm lần trưng cầu về di trú năm 2014 - đe dọa hủy bỏ một tập hợp các hiệp ước quan trọng về kinh tế với Liên minh châu Âu; đề xuất thu nhập cơ bản cho toàn dân dù có đi làm hay không; yêu cầu ngân hàng trung ương nắm giữ tối thiểu 20% tổng dự trữ ngoại hối bằng vàng; và đề nghị giới hạn mức lương của giám đốc điều hành không được nhiều hơn 12 lần mức lương thấp nhất của nhân viên trong doanh nghiệp.

Trong đó, 3 vấn đề sau đều bị người dân bỏ phiếu trống, chỉ có cuộc trưng cầu về di trú là nhận được sự ủng hộ.

Với lần trưng cầu dân ý mới nhất về Vollgeld, cả chính phủ và SNB đã vận động chống lại đề xuất này, do nguy cơ làm “tê liệt nền kinh tế”, làm “phức tạp chính sách tiền tệ “và âm mưu cố kéo SNB sâu hơn vào vấn đề chính trị”.

Sau khi có kết quả bỏ phiếu, SNB cho biết sẽ tiếp tục tập trung vào việc bảo đảm sự ổn định về giá, trong khi Hiệp hội Ngân hàng Thụy Sĩ cho đây là ”tín hiệu rõ ràng” về sự tự tin trong hệ thống.

Rõ ràng, những người phản đối đã có thể nhẹ nhõm đi nhiều, bởi việc thực hiện một sáng kiến với rất nhiều dấu hỏi như vậy sẽ mất nhiều năm tranh cãi. Đối với các ngân hàng thương mại, một thập kỷ sau khi Lehman sụp đổ, sự ngờ vực gắn chặt thời gian qua cũng đã được giảm bớt.

Không chỉ trở thành vấn đề nóng tại Thụy Sĩ, sự kiện lần này còn nhận được sự quan tâm lớn từ nhiều quốc gia khác.

Tổ chức Positive Money của Anh tin rằng dù thất bại, cuộc bỏ phiếu vẫn sẽ là sự khởi đầu cho một cuộc đối thoại toàn cầu về việc kiểm soát hoạt động sản xuất tiền nên thuộc trách nhiệm của khu vực tư nhân hay khu vực công.

Hải Châu