Giải pháp giảm sốc

Cuối tháng 2/2020, Hồng Kông cho biết sẽ phát 10.000 đô la Hồng Kông (1.288 USD) cho tất cả cư dân thường trú từ 18 tuổi.

Australia hồi đầu tháng 3 dự kiến phát 750 đôla Australia (434 USD) cho những người nghỉ hưu và cần nhận hỗ trợ thu nhập khác. Nhật Bản cũng cân nhắc phát ít nhất 12.000 yên (tương đương 109 USD) cho mỗi người.

Tại Mỹ, phát tiền là một phần của gói kích thích kinh tế trị giá 1.000 tỷ USD (cân nhắc tăng lên 2.000 tỷ USD) đang được thảo luận. Đợt chi tiêu đầu tiên có thể tốn 250 tỷ USD nhưng đang nhận được sự ủng hộ của lưỡng đảng.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể sẽ phát chi phiếu 1.000 USD cho tất cả người dân.

Ở châu Âu, theo Carsten Brzeski, nhà kinh tế trưởng của khu vực đồng euro tại Ngân hàng ING (Hà Lan), chính sách phát tiền cho người dân có vẻ sẽ là đối sách tiếp theo của Đức, Pháp và Tây Ban Nha, những nước cam kết làm mọi thứ để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.

Các nhà kinh tế cho rằng, dù không phải giải pháp tối ưu nhưng khi các thành phố bị phong tỏa, tình trạng thất nghiệp bắt đầu tăng thì phát tiền là một cách để giảm cú sốc cũng như hỗ trợ cho sự phục hồi.

“Có một lượng lớn lao động đã mất việc trong tuần trước. Những người đó sẽ cần hỗ trợ thu nhập ngay lập tức”, ông Michael Pearce, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Capital Economics, nhấn mạnh.

Rủi ro tiềm ẩn

Trong quá khứ, Mỹ đã từng ban hành chính sách phát tiền dưới thời Tổng thống George W. Bush, ở hai cuộc khủng hoảng 2001 và 2008.

Những người Mỹ độc thân khi đó nhận được khoảng 600 USD, còn các cặp vợ chồng nhận được khoảng 1.200 USD. Người có thu nhập càng cao thì nhận được càng ít. Tổng số tiền phát ra của các gói hỗ trợ lên tới xấp xỉ 100 tỷ USD.

Được đánh giá là giải pháp giảm sốc cho nền kinh tế, tuy nhiên, theo các chuyên gia, hoạt động phát tiền cho người dân trên diện rộng có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro lớn cho nền kinh tế.

Trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh, giao thương sụt giảm hoặc đóng băng, người dân đóng cửa trong nhà không còn nhu cầu sử dụng dịch vụ, sẽ rất khó để bơm tiền trở lại nền kinh tế.

Lạm phát là “bài toán” nan giải. Dịch bệnh tác động mạnh đến cung – cầu thị trường, khi các doanh nghiệp, nhà máy đóng cửa, người dân giảm chi tiêu. Đơn cử, tại Mỹ, nếu phát chi phiếu 1.000 USD cho tất cả người dân, các dịch vụ cơ bản như ăn uống, giải trí, xem phim, quán bar… có thể sẽ tăng giá.

Ông Ugo Gentilini, chuyên gia kinh tế cao cấp của Worldbank, nhận định: “Khi có khủng hoảng, giá cả dịch vụ, hàng hóa sẽ gia tăng. Với tình hình dịch bệnh hiện tại, rất có thể kịch bản của quá khứ sẽ lặp lại”.

Việc phát tiền cho dân cũng vô cùng tốn kém, có thể khiến nợ công tăng phi mã. Theo Viện Tài chính Quốc tế, các khoản vay chính phủ, công ty và hộ gia đình đã tăng lên 253.000 tỷ USD trong quý III/2019, khiến tỷ lệ nợ/GDP toàn cầu vượt mức 322%, cao nhất lịch sử.

Tiềm ẩn nhiều rủi ro, song theo các chuyên gia, thế giới đang đối mặt với một cuộc chiến lớn, khi tình trạng thất nghiệp gia tăng, việc hỗ trợ người dân là bước đi cần thiết.

Tổng thống Trump, một trong số những người khởi phát ý tưởng phát tiền hỗ trợ người dân chống Covid-19, khẳng định trong một cuộc họp báo: "Chúng ta không muốn mọi người mất việc hoặc không có tiền để sống, trong khi họ làm việc rất tốt chỉ bốn tuần trước".

Hưng Nguyên (theo CNN)