Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Liên minh HTX Việt Nam khóa VI trình Đại hội đại biểu toàn quốc Liên minh HTX Việt Nam lần thứ VII (nhiệm kỳ 2026 - 2031) đã cho thấy, đến cuối năm 2025, quy mô kinh tế tập thể ghi nhận sự phát triển vượt bậc khi cả nước có 35.041 HTX, tăng 34,2% so với năm 2020.

Mở rộng quy mô và chuyển dịch về chất lượng quản trị

Cùng với đó là 164 Liên minh HTX và 65.918 Tổ hợp tác, thu hút gần 7,1 triệu thành viên và tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 2 triệu lao động.

Về năng lực tài chính, tổng tài sản của khu vực HTX ước đạt 538,9 nghìn tỷ đồng, doanh thu bình quân đạt 4.562 triệu đồng trên mỗi HTX một năm, còn lợi nhuận bình quân đạt 421 triệu đồng mỗi năm. Tỷ lệ HTX xếp loại Khá và Tốt đạt 78,1%.

Chuyển biến quan trọng nhất nằm ở năng lực nội tại và công tác nhân sự. Tỷ lệ cán bộ quản lý HTX đạt trình độ cao đẳng, đại học trở lên tăng 47,4% so với đầu nhiệm kỳ, đạt 34.755 người và chiếm 25,5% tổng số cán bộ. Làn sóng trẻ hóa đội ngũ điều hành diễn ra rõ nét khi có khoảng 67% sáng lập viên HTX mới ở độ tuổi từ 27 đến 40. Thu nhập bình quân của lao động trong HTX nâng lên mức khoảng 64 triệu đồng một người mỗi năm.

Chiếm tỷ trọng lớn nhất với 23.455 HTX, khối HTX nông nghiệp khẳng định vai trò nòng cốt trong cơ cấu lại ngành nông nghiệp và thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.

Về liên kết sản xuất, gần 40% HTX nông nghiệp đã tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ. Cả nước có 2.938 dự án, kế hoạch liên kết theo Nghị định 98/2018/NĐ-CP được phê duyệt, trong đó các HTX đóng vai trò chủ trì tới 2.331 dự án, tập trung vào các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, rau quả và chăn nuôi.

Về chuẩn hóa chất lượng và công nghệ, hơn 50% sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên trên toàn quốc có nguồn gốc từ HTX, đồng thời hơn 2.000 HTX đã trực tiếp ứng dụng công nghệ cao, áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn, hữu cơ, tuần hoàn và truy xuất nguồn gốc.

Khối phi nông nghiệp ghi nhận sự bứt phá trong việc đa dạng hóa ngành nghề và chủ động thích ứng với chuyển đổi số, kinh tế xanh. Trong lĩnh vực tài chính tín dụng, 1.175 Quỹ Tín dụng nhân dân hoạt động an toàn, đáp ứng nhu cầu vốn cho hộ kinh doanh nhỏ, góp phần đẩy lùi nạn tín dụng đen tại địa phương.

Về thương mại dịch vụ, 3.242 HTX kết hợp bán hàng truyền thống với thương mại điện tử, tham gia bình ổn thị trường và kết nối tiêu thụ nông sản. Bên cạnh đó, 2.923 HTX công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, 2.090 HTX giao thông vận tải, 919 HTX xây dựng và 672 HTX môi trường giữ vai trò quan trọng trong bảo tồn làng nghề, cung ứng dịch vụ đô thị, vận tải xanh và xử lý rác thải dân sinh.

Không dừng lại ở các thông số tài chính, giá trị của khu vực kinh tế tập thể còn thể hiện ở tác động xã hội và khả năng lan tỏa tới kinh tế hộ gia đình. Thông qua việc tổ chức sản xuất, giảm bớt các tầng nấc trung gian và hỗ trợ tiêu thụ, HTX đã giúp các thành viên nâng cao năng lực cạnh tranh và tối ưu hóa chi phí sản xuất.

Trong những giai đoạn biến động mạnh do đại dịch và thiên tai, các HTX đóng vai trò là điểm tựa duy trì chuỗi cung ứng, đảm bảo lưu thông hàng hóa thiết yếu và giữ ổn định việc làm cho người lao động tại địa phương.

Nhiệm kỳ VII: Đổi mới để tạo đột phá

Bên cạnh những điểm sáng, Báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn nội tại. Quy mô phần lớn HTX còn nhỏ, tích lũy tài chính yếu, khả năng tiếp cận đất đai, vốn tín dụng chính thức và công nghệ hiện đại còn hạn chế. Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh ở nhiều nơi vẫn ở giai đoạn đầu.

Trải qua giai đoạn 2020 - 2025, Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Đinh Hồng Thái cho rằng, bài học tiên quyết là phải kiên trì quán triệt các chủ trương của Đảng, Nhà nước, đồng thời lấy thành viên làm trung tâm và lấy hiệu quả làm thước đo.

Yếu tố quyết định sự bứt phá của HTX kiểu mới chính là việc coi đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ số và liên kết chuỗi giá trị làm động lực cốt lõi. Bên cạnh đó, vai trò nòng cốt của hệ thống Liên minh HTX Việt Nam trong tư vấn, hỗ trợ, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và làm cầu nối chính sách có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Bước sang nhiệm kỳ 2026 - 2031, trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Luật HTX năm 2023 và Nghị quyết số 20-NQ/TW khóa XIII, Đại hội VII Liên minh HTX Việt Nam đề ra phương châm hành động là Đổi mới tư duy - Nâng cao giá trị - Tăng cường liên kết - Phát triển bền vững.

Để đáp ứng kỳ vọng đó, toàn hệ thống Liên minh HTX Việt Nam sẽ chủ động chuyển đổi phương thức hoạt động theo hướng tập trung mạnh về cơ sở, lấy thành viên và HTX làm trung tâm. Hệ thống sẽ chú trọng nâng cao chất lượng các dịch vụ tư vấn, hỗ trợ pháp lý, đào tạo quản trị hiện đại, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và tư vấn tiếp cận các nguồn tài chính.

Đồng thời, Liên minh HTX Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thành viên, tích cực tham mưu hoàn thiện thể chế và thúc đẩy hợp tác quốc tế, quyết tâm đưa khu vực kinh tế tập thể trở thành nền tảng vững chắc, đóng góp quan trọng vào sự phồn vinh và phát triển bền vững của đất nước.

Nhóm phóng viên