Mới đây, các chủ nợ của HAGL đã phải ngồi lại với nhau để bàn cách “giải cứu” cho DN này. Chưa rõ các chủ nợ và DN sẽ tái cơ cấu khối nợ như thế nào để đảm bảo an toàn tài chính, trấn an thị trường đang hoang mang, lo lắng.

Cho vay “chui” hơn 6.300 tỷ đồng

Ngày 11/4, HAGL mới công bố báo cáo tài chính (BCTC) năm 2015 đã được kiểm toán và bản giải trình thì giới đầu tư lại càng thêm hoảng sợ. Tại ngày 31/12/2015, tổng nợ phải trả (nợ vay và trái phiếu) lên tới 27.099 tỷ đồng, trong đó 8.297 tỷ đồng sẽ đến hạn thanh toán trong năm 2016. Công ty cũng đã vi phạm một số điều khoản của các khoản vay trái phiếu.

Đơn vị kiểm toán - Ernst & Young Việt Nam, cũng nhận thấy “sự tồn tại của những yếu tố trọng yếu có thể dẫn tới nghi ngờ đáng kể về khả năng hoạt động liên tục” của HAGL.

Đáng lưu ý, đơn vị kiểm toán đã lưu ý đến Thuyết minh số 37 trên BCTC hợp nhất của HAGL: Tại ngày 31/12/2015, công ty có khoảng hơn 6.571 tỷ đồng cho vay các bên liên quan (821 tỷ đồng cho vay ngắn hạn và 5.050 tỷ đồng cho vay dài hạn). Hàng nghìn tỷ đồng “bơm” cho các bên liên quan này lại chưa được ĐHCĐ phê duyệt theo quy định của Thông tư 121/2012/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 26/7/2012.

Giải trình về các khoản cho vay nội bộ này, HAGL báo cáo: “Các nghiệp vụ này thực hiện trên cơ sở phục vụ cho hoạt động SX-KD của tập đoàn và bảo đảm hài hòa lợi ích với các nghiệp vụ mà Chủ tịch HĐQT Đoàn Nguyên Đức (bầu Đức) dùng tài sản cá nhân để bảo lãnh cho các nghiệp vụ vay vốn của HAG”.

Dù vậy, với quy mô dư nợ cho vay nội bộ lên tới 6.571 tỷ đồng, các báo cáo và giải trình công khai của HAGL lại không hề đả động tới khả năng thu hồi nợ vay, cũng như đánh giá chất lượng khoản nợ, tài sản bảo đảm có thể thu hồi vốn trong tình huống rủi ro xấu nhất.

Sau khi kiểm toán BCTC, lợi nhuận sau thuế của Hoàng Anh Gia Lai bất ngờ “bốc hơi” 77 tỷ đồng, chỉ còn lại 602 tỷ đồng. Lý do vì Ernst & Young Việt Nam đề nghị điều chỉnh tăng giá vốn trích trước của sân bay Nongkhang thêm 124 tỷ đồng do áp dụng nguyên tắc thận trọng trong ước tính kế toán. Đồng thời, yêu cầu giảm 47 tỷ đồng chi phí do vốn hóa chi phí lãi vay trích bổ sung lãi suất 5%/năm của trái phiếu kèm chứng quyền ngành cao su. Những điều chỉnh này đã lập tức làm HAGL mất hàng chục tỷ đồng lợi nhuận trên sổ sách.

Hoạt động vay nợ - cho vay lại ở công ty CP Hoàng Anh Gia Lai  đang vận hành như mô hình của ngân hàng

Bảo đảm bằng... niềm tin

Hoạt động tài chính tại HAGL còn hé lộ những giao dịch cho vay nội bộ với quy mô rất lớn, không thua kém vài ngân hàng cỡ nhỏ. Cách thức cho vay của HAGL với các công ty “ruột” cũng đơn giản đến “ngỡ ngàng”.

Trong đó, phải kể đến trường hợp công ty CP Đầu tư BĐS An Phú, với dư nợ vay tính đến ngày 31/12/2015 là 4.332 tỷ đồng (gồm, 2.860 tỷ đồng vay ngắn hạn và 1.472 tỷ đồng vay dài hạn). Được biết, bà Đoàn Thị Nguyên Thảo, em gái ruột của ông Đức, là người đại diện pháp luật tại văn phòng công ty An Phú tại Tp.HCM.

Tiền vay của HAGL lại được công ty An Phú sử dụng để mua lại các công ty con và các dự án BĐS của chính tập đoàn HAGL theo kế hoạch tái cấu trúc của tập đoàn.

Cụ thể hơn, theo một hợp đồng thỏa thuận năm 2013 giữa HAGL và An Phú, An Phú thế chấp cho nợ vay tại HAG bằng “toàn bộ tài sản cổ phần, vốn góp, cổ tức, lợi ích và các tài sản khác tại HAGL của Chủ tịch Đoàn Nguyên Đức”, cùng các cổ phần, vốn góp tại các công ty con của An Phú…

Đáng ngạc nhiên, HAGL còn cho An Phú vay tín chấp, không có tài sản bảo đảm tới 1.750 tỷ đồng, thậm chí còn không tính lãi vay (!?)

Ngoài ra, các giao dịch vay mượn “dễ như cho không” tại HAGL diễn ra rất sôi động, như: tập đoàn cho các nhân viên vay 404 tỷ đồng (thời hạn hoàn trả từ 3 đến 36 tháng, có trả lãi vay)…

Cá nhân Chủ tịch Đoàn Nguyên Đức và thành viên HĐQT Phan Thanh Thủ cũng vay của tập đoàn lần lượt 720 tỷ đồng và 8 tỷ đồng. Khoản vay của ông Đức có lãi suất 10%/năm, thời gian hoàn trả trong 3 năm, còn khoản vay của ông Thủ là 1 năm và lãi suất 0%. Chưa hết, các bên liên quan của HAGL cũng dễ dàng vay tới 5.199 tỷ đồng với lãi suất trung bình từ 10 - 15,1%/năm.

Những điều này thực sự đáng ngại, khi tiền của các ngân hàng “bơm” vào HAGL (qua tín dụng, trái phiếu) lại dễ dàng “chảy” vào những địa chỉ mà chưa có gì bảo đảm có khả năng thu hồi vốn hay sẽ mất trắng.

Thu Hằng