Ông Chris Razook, Giám đốc Tư vấn Quản trị công ty khu vực Đông Á – Thái Bình Dương của IFC (thành viên của Nhóm Ngân hàng Thế giới), nhận định: Khi sự cạnh tranh ngày càng gia tăng, việc cải thiện quản trị công ty phù hợp với các thông lệ quốc tế tốt sẽ giúp các DN Việt Nam trở nên bền vững và hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư.

Khi nào hết “đội sổ”?

Ông Chris cho rằng việc tăng cường quản trị công ty sẽ giúp củng cố và phát triển thị trường vốn của Việt Nam và mang lại nhiều lợi ích cho toàn nền kinh tế.

Thực tế cho thấy, các DN Việt vẫn thuộc nhóm ‘đội sổ’ về quản trị công ty trong khu vực ASEAN và chưa đạt được các chuẩn mực mà ASEAN hướng tới.

Ngay như điểm số quản trị công ty của DN Việt Nam tốt nhất vẫn còn khoảng cách xa so với các DN top đầu trong khu vực. Sau một năm thực hiện Luật Doanh nghiệp 2014, những vấn đề liên quan đến quản trị công ty rất đáng để các DN Việt lưu ý.

Trao đổi với giới DN Tp.HCM vào cuối tuần qua, ông Phan Đức Hiếu, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung Ương (CIEM), lưu ý rằng tuy Luật quy định các điều kiện tối thiểu về quản trị công ty nhưng khuyến khích các DN thực hiện với các tỷ lệ cao hơn các quy định tối thiểu của Luật.

Việc dựa quá nhiều vào quy định của các văn bản luật để thúc đẩy quản trị công ty chỉ có thể giúp việc quản trị được duy trì ở mức tối thiểu, nên chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường.

Kinh nghiệm thực tế cho thấy, ở những nước mà các thành viên thị trường có nhiều hoạt động tích cực, năng động, luôn tạo ra áp lực tốt đối với các DN về nâng cao chất lượng quản trị công ty, chất lượng quản trị ở mức tiến bộ cao và ngược lại.

Ông Nguyễn Thành Long, Chủ tịch Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), nhận định Luật Doanh nghiệp mới có nhiều sửa đổi nhằm tạo điều kiện cho các công ty đại chúng lẫn DN niêm yết vận dụng những thông lệ quản trị công ty tốt nhất trên thế giới, góp phần vào nỗ lực chung của chính phủ nhằm nâng cao chất lượng quản trị công ty.

Hiện nay, có tình trạng chung là nhiều công ty sửa đổi điều lệ với yêu cầu tối thiểu của luật Doanh nghiệp 2014 (có hiệu lực từ tháng 7/2015). Nếu trước đây, Luật quy định khung tối thiểu để thông qua nghị quyết HĐQT là 65% số phiếu có quyền biểu quyết với những quyết định thông thường và 75% với quyết định quan trọng nhưng ở Luật doanh nghiệp 2014, con số này rút lại còn 51% và 65%.

Để nâng tầm quản trị công ty của các DN Việt, trước tiên là phải tạo được các sức ép, áp lực từ thị trường – cơ chế thị trường

Tạo sức ép thị trường

Tuy nhiên, ông Phan Đức Hiếu dẫn chứng, nếu hai công ty chào hàng cùng một sản phẩm dịch vụ nếu nhìn vào Điều lệ, hãy chọn DN trong điều lệ quy định tỷ lệ biểu quyết cao vì DN này có mức độ quản trị tốt và thông điệp có sự phát triển ổn định và bền vững.

Đây là điều mà cả cơ quan quản lý lẫn các DN Việt cần lưu ý, nếu muốn nỗ lực nâng cao điểm số quản trị công ty trong thời gian tới. Cũng theo ông Hiếu, loại hình công ty cổ phần có thể coi là loại DN có phương thức quản trị chặt chẽ nhất nhưng cũng là loại hình DN có nguyên tắc quản trị đắt đỏ nhất. Các loại hình khác có thể kể đến như doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH hay công ty hợp danh.

Nhưng có một vấn đề mà đến giờ, CIEM vẫn chưa đưa ra được câu trả lời thỏa đáng là tại sao số lượng DN hợp danh tại Việt Nam chỉ chiếm 0.01%, trong khi các nước trên thế giới thường chiếm tỷ lệ rất lớn, thậm chí tới 50% số DN?

Theo Luật Doanh nghiệp mới, các DN đại chúng và DN niêm yết được phép thành lập một ban kiểm toán nội bộ trực thuộc hội đồng quản trị (hay còn gọi là ủy ban kiểm toán theo thông lệ quốc tế) mà không cần có ban kiểm soát, nếu đáp ứng được một số quy định cụ thể khác theo luật.

Lần đầu tiên, Luật Doanh nghiệp đưa ra định nghĩa và vai trò cụ thể của thành viên độc lập trong hội đồng quản trị của công ty. “Các DN cần nhận thức được vai trò thiết yếu của công tác quản trị công ty và ủy ban kiểm toán trực thuộc hội đồng quản trị trong việc giám sát tính hiệu quả và sự lành mạnh của hệ thống kiểm soát nội bộ”, bà Hà Thu Thanh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Deloitte Việt Nam chia sẻ.

Theo giới chuyên gia, để nâng tầm quản trị công ty của các DN Việt, trước tiên phải tạo được các sức ép, áp lực từ thị trường – cơ chế thị trường. Chính yếu tố thị trường sẽ giúp nâng tầm quản trị để áp ứng được nhu cầu của giới đầu tư.

Nói như ông Lê Hải Trà, Phó Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Tp.HCM (HoSE), DN có chiến lược thực thi quản trị công ty tốt sẽ giúp cải thiện hiệu quả hoạt động, quản trị rủi ro chặt chẽ hơn cho nhà đầu tư, tạo tiền đề vững chắc cho việc thu hút hiệu quả các dòng vốn tiềm năng.

Thanh Loan