Theo số liệu của HNX, trong khoảng 2 năm qua, Yamagata đã thực hiện 29 đợt phát hành trái phiếu, kỳ hạn 2 – 10 năm. Riêng trong những tháng đầu năm 2019, công ty đã tiến hành 5 đợt phát hành trái phiếu kỳ hạn 10 năm, với số dư gốc trái phiếu lên tới 10.035 tỷ đồng.

Tổng dư nợ gốc trái phiếu của Yamagata tính đến cuối tháng 6/2019 đạt khoảng gần 15.902 tỷ đồng, lãi phải trả là 709 tỷ đồng.

Vươn lên top 3

Trong 6 tháng đầu năm 2019, công ty cũng đã thanh toán 340 tỷ đồng nợ gốc trái phiếu và 244 tỷ đồng tiền lãi. Báo cáo của HNX cho thấy gốc và lãi trái phiếu do Yamagata phát hành định kỳ được thanh toán đầy đủ.

Với lượng trái phiếu đã phát hành, Yamagata là doanh nghiệp (DN) đứng thứ 3 về dư nợ trái phiếu chỉ sau CTCP Tập đoàn Đầu tư An Đông (gần 25.000 tỷ đồng) và VPBank (19.800 tỷ đồng).

Được biết, Yamagata thành lập từ năm 2009 là công ty TNHH MTV có địa chỉ ban đầu tại tầng 16, tòa nhà Daeha, 360 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội (khu tổ hợp khách sạn do Bông Sen Corp sở hữu). Vốn điều lệ ban đầu 40 tỷ đồng với ngành nghề kinh doanh chính là hoàn thiện công trình xây dựng.

Đến tháng 1/2019, DN có sự thay đổi lớn khi chuyển mô hình từ công ty TNHH MTV sang công ty TNHH và thực hiện tăng vốn điều lệ lên 100 tỷ đồng. Cơ cấu góp vốn gồm 2 cá nhân là bà Quách Mai Vân (2%) và Trần Thị Thu Trang (98%).

Địa chỉ trụ sở chính của công ty dời về tầng 2 tòa nhà 25T2, lô N05, đường Trần Duy Hưng, phường Trung Hòa, quận Cầu Giấy, Hà Nội. Dù là DN vốn trăm tỷ đồng và huy động trái phiếu rất lớn, tổng số lao động của Yamagata chỉ có 3 người.

Theo một chuyên gia chứng khoán, qua những đợt phát hành trái phiếu của Yamagata có nhiều khả năng công ty này đang hoạt động giống như một tổ chức có mục đích hạn chế (SPE) có vai trò như một đơn vị trung gian phát hành trái phiếu hoặc cổ phiếu có bảo đảm.

Về mặt lý thuyết, một SPE có thể là một công ty, một đơn vị ủy thác, liên doanh, hay công ty TNHH. Do đó, Yamagata có thể được sử dụng như một công cụ trung gian giúp các nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài đầu tư vào Việt Nam để được hưởng mức lãi suất trái phiếu cao hơn.

Đáng chú ý, tình trạng tài chính của SPE có thể không xuất hiện trên bảng cân đối kế toán của công ty mẹ dưới dạng vốn chủ sở hữu hoặc nợ, mà tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu của SPE sẽ chỉ được ghi lại trên bảng cân đối kế toán của SPE đó. Điều này giúp SPE có thể che giấu thông tin quan trọng khiến các NĐT không có được cái nhìn đầy đủ về tình hình tài chính của công ty.

Được biết, một trong những trái chủ của Yamagata là CTCP Bông Sen (Bông Sen Corp) – chủ sở hữu tổ hợp khách sạn Daeha (bao gồm khách sạn Daewoo) nổi tiếng tại Hà Nội.

Ẩn số nằm ở trái chủ?

Bản thân Bông Sen Corp cũng mới có đợt phát hành trái phiếu quy mô lớn lên tới 6.450 tỷ đồng trong tháng 9 vừa qua nhằm phân phối cho các NĐT tổ chức.

Trái phiếu này có kỳ hạn 2 năm và được đảm bảo bằng 8 bất động sản, gồm 2 khách sạn, 3 nhà hàng, 3 tài sản cho thuê có diện tích hơn 2.900m2 giá trị lớn, tọa lạc tại các vị trí đắc địa ở Tp.HCM và 37,87% cổ phần của công ty Bông Sen; 70% cổ phần khách sạn Daewoo cũng như các tài sản khác.

Các NĐT đã mua hơn 90% số trái phiếu chào bán, giúp Bông Sen thu về 5.473 tỷ đồng, tăng quy mô vốn hoạt động và triển khai các kế hoạch đầu tư. Lô trái phiếu được phát hành vừa kịp thời điểm đáo hạn của 5.437 tỷ đồng trái phiếu phát hành tháng 8/2017.

Cả hai lô trái phiếu đều có sự tương đồng về tài sản đảm bảo và cùng có lãi suất cố định 11%/năm. Trước đó, vào tháng 3/2019, Bông Sen cũng đã phát hành 400 tỷ đồng trái phiếu với lãi suất 12%/năm.

Mục đích của các đợt phát hành, theo báo cáo của Bông Sen, là để đầu tư vào các dự án bất động sản, công trình, tăng vốn, mở rộng hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, nhiều nghi vấn cho rằng Bông Sen đã sử dụng lượng vốn huy động được để mua trái phiếu của chính Yamagata.

Yamagata sau đó là nhà cung cấp vốn cho công ty tài chính tiêu dùng lớn nhất Việt Nam, thông qua việc mua chứng chỉ tiền gửi của công ty tài chính này phát hành. Trước đó, Yamagata đã nhiều lần thế chấp các chứng chỉ tiền gửi này tại Chứng khoán VPS để làm tài sản đảm bảo cho chính những trái phiếu mà Yamagata phát hành.

Theo số liệu của năm 2017, Bông Sen sở hữu một lượng lớn chứng chỉ tiền gửi trị giá 2.551 tỷ đồng của FE Credit. Tiền thân Bông Sen vốn là DN trực thuộc Saigontourist được cổ phần hóa. Sau nhiều đợt tăng vốn liên tục, công ty hiện có vốn điều lệ 4.777 tỷ đồng và tỷ lệ sở hữu của Saigontourist chỉ còn chưa đến 4%.

Gần đây, việc hạn chế hoặc áp điều kiện chặt hơn trong phát hành trái phiếu DN, đặc biệt là tại các DN bất động sản đã được các cơ quan quản lý đặt ra trước lo ngại rủi ro của sản phẩm tài chính này có thể gây ra cho các NĐT và nền kinh tế.

Linh Đan