Tập đoàn đồ uống Fraser & Neave (F&N) đã gửi Sở GDCK Singapore (SGX), là chưa có đề nghị chính thức nào cho Vinamilk hay SCIC về việc chào mua đối với phần vốn của SCIC tại Vinamilk. Hiện tại, tập đoàn này thông qua công ty con là F&N Dairy Investment, đang là cổ đông nước ngoài lớn nhất của Vinamilk với tỷ lệ sở hữu 11%. Nếu F&N mua thêm được 45% cổ phần của Vinamilk mà SCIC đang nắm giữ thì tổng tỷ lệ sở hữu sẽ lên đến 56% – tỷ lệ đủ để nắm quyền chi phối đối với doanh nghiệp lớn nhất ngành sữa này.

 Vừa “đánh tiếng” đã phủ nhận?

 Việc F&N “đánh tiếng” đã nhanh chóng lọt đến tai báo chí, rồi tràn ngập các phương tiện truyền thông. Ngay lập tức, F&N phải phủ nhận điều này vì chưa “danh chính ngôn thuận”, chưa thể công khai, nhưng bất lợi vẫn đến. Giá cổ phiếu VNM sẽ bị đẩy lên rất cao, có thể sớm vượt qua mức giá mà F&N “đánh tiếng” chào mua.

 F&N đầu tư vào Vinamilk từ khi doanh nghiệp này cổ phần hóa cách đây hơn 10 năm. Trong năm 2005, khi Nhà nước giảm tỷ lệ sở hữu tại Vinamilk từ 60% xuống 50%, F&N đã mua thêm hơn 6% cổ phần để nâng tỷ lệ sở hữu từ 5% lên 11,1%.

Sau khi có thông tin chính thức về việc thoái vốn nhà nước, cổ phiếu VNM của công ty cổ phần sữa Việt Nam (Vinamilk) trở thành tâm điểm trên thị trường. Đây là cổ phiếu mà vốn nhà nước đang chiếm tỷ lệ rất lớn, khoảng 45% cổ phần, và có giá trị thị trường hơn 57.000 tỷ đồng (gần 2,6 tỷ USD). Cổ phiếu này còn nóng, sốt hơn khi có lời chào mua lên tới 4 tỷ USD.

 Hiện tại, nhà đầu nước ngoài đã sở hữu tối đa 49% room của Vinamilk. Do vậy, để nhà đầu tư nước ngoài có thể tham gia mua lại cổ phần từ SCIC, điều kiện tiên quyết là phải tiến hành mở room. Điều này cần phải có sự chấp thuận từ cả phía cơ quan chức năng và đại hội đồng cổ đông của Vinamilk.

 Trước đó, ngoài F&N đánh tiếng mua lại phần vốn nhà nước, các tên tuổi khác là những những tập đoàn sữa đa quốc gia đang có sự hiện diện đáng kể tại thị trường Việt Nam như: Nestle, Mead Johnson, Abbott hay Friesland Campina (Dutch Lady) đều được nhắc đến.

 Các công ty này đều đang có doanh số vài trăm triệu USD mỗi năm tại Việt Nam. Việc chi vài tỷ USD với các tập đoàn này chỉ là chuyện nhỏ để họ thâu tóm một thương hiệu lớn đang chiếm lĩnh thị phần sữa của hơn 90 triệu dân và mức sống ngày một tăng cao.

Dây chuyền sản xuất sữa vinamilk ở Bình Dương

 Mở rộng hay mất thương hiệu Việt?

 Theo các chuyên gia, việc thoái vốn nhà nước sẽ giúp Vinamilk có thể giữ được thị phần trong nước. Tầm nhìn xa hơn, mở rộng thị trường xuất khẩu, trở thành tập đoàn đa quốc gia cần sự tham gia của các nhà đầu tư chiến lược nước ngoài với lợi thế về kinh nghiệm và chiến lược phát triển…

 Trong khi đó, cũng có nhiều ý kiến là Nhà nước bán toàn doanh nghiệp tốt, có uy tín, thương hiệu trên thị trường mà chỉ giữ lại các doanh nghiệp trung bình là điều vô cùng đáng tiếc.

 Các thương hiệu tốt, làm ăn hiệu quả dần dà sẽ về tay đối thủ cạnh tranh và nước ngoài. Trong khi đó, để xây dựng những doanh nghiệp tên tuổi như Vinamilk, chúng ta đã phải mất rất nhiều năm, thậm chí hàng thập kỷ.

 Đối với riêng trường hợp của Vinamilk, nếu lọt vào tay đối tác nước ngoài thì quả là điều đáng tiếc. Đây là doanh nghiệp vàng của Việt Nam, nếu Nhà nước thoái vốn thì sẽ thu được nguồn tiền rất lớn, nhưng về lâu dài, chúng ta khó có thể xây dựng được doanh nghiệp sữa nội tốt, đủ bản lĩnh cạnh tranh trên thị trường như Vinamilk. Lường trước được những hệ quả trên, bản thân Vinamilk cũng đã đề xuất các phương án thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp mình.

 Theo đó, Vinamilk đề nghị giới hạn sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, phương thức thoái vốn và tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư. Lộ trình thoái toàn bộ phần vốn nhà nước nên sớm được công bố rõ ràng để nhà đầu tư có sự chuẩn bị tốt. Vinamilk nhận định, đây là thời điểm thuận lợi để thoái vốn, nhưng không nên chia quá nhỏ số lượng cổ phần bán mỗi lần thoái vốn mà nên chia thành 3 đợt, mỗi đợt tối thiểu 10% vốn điều lệ của Vinamilk.

 Vinamilk cũng mạnh dạn đề nghị Chính phủ nên cho phép nâng giới hạn sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài lên 100% do ngành sữa không phải là ngành nghề nhạy cảm, không ảnh hưởng đến an ninh lương thực. Việc các nhà đầu tư nước ngoài sở hữu đa số tại Vinamilk không đồng nghĩa với việc xóa sổ thương hiệu Việt mà ngược lại sẽ góp phần hỗ trợ Vinamilk trong quá trình tiến ra thị trường quốc tế.

 Cách thức tốt nhất để bán cổ phần của VNM là bán đấu giá công khai, minh bạch và không gây biến động thị trường do số lượng cổ phiếu SCIC đang sở hữu tại Vinamilk lớn. Việc đấu giá cũng cho phép xác định giá khởi điểm theo đúng giá trị thực của Vinamilk. Vinamilk có kiến nghị thuê một tổ chức tư vấn tài chính quốc tế chuyên nghiệp để tổ chức đấu giá để đem lại lợi ích cao nhất cho Nhà nước cả về mặt lượng tiền thu được lẫn về mặt hình ảnh và thu hút sự chú ý của nhà đầu tư đối với Việt Nam.

Lê Thuận