Theo phân tích của Hội đồng vàng thế giới (WGC), tại châu Phi, quy mô tích lũy còn khiêm tốn nhưng mang tính chiến lược rõ nét. Ngân hàng trung ương Uganda đang dẫn đầu với chương trình mua vàng trong nước, đặt mục tiêu tối thiểu 100kg trong vòng bốn tháng. Kenya hiện chỉ nắm giữ khoảng 0,02 tấn vàng, song đã phát tín hiệu sẽ từng bước gia tăng dự trữ nhằm đa dạng hóa nguồn lực ngoại hối, ước tính khoảng 12-13 tỷ USD.

Trong khi đó, CHDC Congo đặt mục tiêu sản xuất 15 tấn vàng thủ công trong năm 2026 nhằm hợp thức hóa hoạt động khai thác và tăng cường kiểm soát nguồn cung.

Các quốc gia như Ghana và Ai Cập cũng có cách tiếp cận khác nhau, từ tăng mạnh dự trữ để hỗ trợ tiền tệ đến duy trì chiến lược ổn định.

Theo giới chuyên môn, dù tỷ trọng vàng của châu Phi trong dự trữ toàn cầu còn thấp, xu hướng gia tăng tích lũy theo hướng thận trọng, có lộ trình đang ngày càng rõ nét. Điều này phù hợp với xu thế chung khi vàng tiếp tục được coi là tài sản “trú ẩn” quan trọng trong bối cảnh thị trường tài chính quốc tế còn nhiều biến động.

Krishan Gopaul, nhà phân tích cấp cao tại WGC thông tin ngân hàng trung ương các nước đã tăng cường mua vàng vào tháng 3/2026 khi giá kim loại quý này suy giảm.

Trước đó, trong tháng 2/2026, nhu cầu tích lũy vàng của các ngân hàng trung ương trên thế giới tiếp tục duy trì ở mức cao, với lượng mua ròng đạt khoảng 27 tấn, tương đương gần 2 tỷ USD theo giá thị trường.

Theo Krishan Gopaul, dự trữ vàng của Ngân hàng Quốc gia Séc đã tăng thêm 2 tấn trong tháng 3, qua đó, nâng tổng lượng mua ròng trong quý I/2026 của nước này đạt 5 tấn, nâng tổng lượng vàng dự trữ vàng quốc gia lên 77 tấn.

Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Guatemala đã bổ sung thêm 2 tấn vàng vào dự trữ trong tháng 3/2026, tăng 19% so với tháng 2/2026 và là lần bổ sung đầu tiên kể từ tháng 9/2025. Hiện tại, tổng dự trữ vàng của Guatemala là 16 tấn.

Ông Gopaul lưu ý, Ngân hàng Quốc gia Ba Lan đã tăng dự trữ vàng thêm 11 tấn trong tháng 3, qua đó, nâng tổng lượng vàng mua ròng trong quý 1/2026 lên 31 tấn và tổng lượng vàng nắm giữ lên 582 tấn.

Ngân hàng Trung ương Uzbekistan cũng đã tăng dự trữ vàng thêm 9 tấn trong tháng 3. Tổng lượng mua ròng trong quý 1/2026 là 25 tấn, nâng tổng lượng vàng dự trữ quốc gia  lên 416 tấn.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cũng đã mua 5 tấn vàng trong tháng 3/2026, qua đó kéo dài chuỗi mua vàng liên tiếp lên 17 tháng. Lượng vàng dự trữ chính thức của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc hiện đạt 2.313 tấn.

Ông Gopaul cho biết, dữ liệu của Ngân hàng Quốc gia Kazakhstan cho thấy dự trữ vàng của nước này đã tăng gần 8 tấn trong tháng 2/2026, nâng dự trữ vàng trong quý 1/2026 lên 348 tấn.

Theo Gopaul, phân khúc vàng chính phủ trên thị trường đã trở nên biến động mạnh hơn nhiều kể từ khi chiến tranh với Iran bùng nổ, với các suy đoán rằng các ngân hàng trung ương đã phải phát hành tiền để mua vàng dự trữ nhằm bảo vệ nền kinh tế của họ.

Gopau đánh giá, cho đến nay, ngân hàng trung ương Thổ Nhĩ Kỳ là cơ quan minh bạch nhất về dự trữ ngoại hối chính thức. Dữ liệu từ ngân hàng trung ương Thổ Nhĩ Kỳ cho thấy, lượng vàng dự trữ của họ đã giảm thêm 69,1 tấn trong tháng 3, nâng tổng mức giảm trong quý I/2026 là hơn 118 tấn.

Nhìn chung, dù có một số quốc gia bán ra vàng để hỗ trợ thanh khoản trong ngắn hạn, bức tranh tổng thể vẫn cho thấy các ngân hàng trung ương đang duy trì chiến lược tích lũy vàng như một phần cốt lõi trong dự trữ ngoại hối.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh giá vàng chịu áp lực điều chỉnh mạnh, một phần do lo ngại lãi suất tăng và biến động địa chính trị. Tuy nhiên, chính sự điều chỉnh này lại tạo cơ hội hấp dẫn để các ngân hàng trung ương gia tăng tích trữ với mức giá “chiết khấu”.

Việc liên tục mua vào trong các nhịp điều chỉnh cho thấy vàng không chỉ là tài sản phòng thủ, mà còn được xem là công cụ chiến lược trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động.

Tại thị trường Việt Nam, giá vàng cũng ghi nhận những biến động mạnh trong thời gian gần đây. Giá vàng trong nước thường giảm khi giá thế giới lao dốc do áp lực địa chính trị và năng lượng.

Tuy nhiên, đáng chú ý là sự chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới vẫn duy trì ở mức rất cao, có thời điểm giá vàng miếng bán ra cao hơn giá thế giới quy đổi tới hơn 21 triệu đồng mỗi lượng.

Lý giải về hiện tượng chênh lệch giá bất hợp lý này, chuyên gia kinh tế - TS. Bùi Ngọc Sơn nhấn mạnh rằng việc không có cơ chế "bình thông nhau" giữa thị trường trong nước và thế giới đã đẩy giá vàng nội địa lên cao một cách tự nhiên khi cầu vượt xa cung.

Giải mã biến động thị trường vàng qua góc nhìn của Hội đồng Vàng Thế giới

TS.Bùi Ngọc Sơn cũng chỉ ra rằng các nhu cầu tiêu dùng thực tế như vàng nhẫn, vàng cưới vẫn gia tăng nhưng không được tiếp ứng kịp thời từ nguồn nguyên liệu nhập khẩu, dẫn đến việc người dân và nhà sản xuất phải tìm cách thu gom từ các nguồn không chính thức, càng làm gia tăng khoảng cách giá.

Trong bối cảnh hiện tại, TS. Bùi Ngọc Sơn gợi ý có thể dịch chuyển một phần tài sản sang vàng với tỷ trọng khoảng 30% đến 50%, phần còn lại vẫn nên duy trì ở các loại tiền tệ khác như đô la Mỹ để đảm bảo tính thanh khoản và giảm thiểu rủi ro.

Châu Giang