Đây là kiến nghị của các tổ chức phi chính phủ Việt Nam tại Diễn đàn Đối tác phát triển Việt Nam (VDPF 2015) vừa mới diễn ra.

Theo các tổ chức phi chính phủ Việt Nam, quyền tự do hiệp hội là rất quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế thị trường, nên các tổ chức này đã đưa ra 3 kiến nghị về việc xây dựng Luật Về hội.

Tại VDPF 2015, các tổ chức phi chính phủ tin rằng một luật về hội bảo vệ quyền hiệp hội của người dân, doanh nghiệp sẽ thổi luồng sinh khí mới vào xã hội Việt Nam

Thứ nhất, Luật Về hội cần đảm bảo tính tự nguyện, tự chủ và tự do trong hoạt động, không bị can thiệp tùy tiện bởi các cơ quan Nhà nước vào điều lệ, lãnh đạo cũng như lĩnh vực hoạt động của hội.

Có như vậy hội mới tập hợp được nhân tài, đáp ứng được nhu cầu của thành viên cũng như bảo vệ được lợi ích của hội viên. Khi đó, hội có thể giúp các thành viên tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh, tăng năng lực góp ý cho chính sách phát triển ngành, và đặc biệt bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp Việt Nam tốt hơn.

Kiến nghị tiếp theo từ các tổ chức phi chính phủ là Luật Về hội cần cho phép công dân thành lập hội theo hướng đăng ký chứ không nặng về thủ tục phê duyệt, sẽ thúc đẩy tinh thần hiệp hội và trách nhiệm cộng đồng.

Và cuối cùng luật Về hội cho phép niều hội hoạt động cùng một lĩnh vực sẽ thúc đẩy cạnh tranh, hiệu quả và lợi ích cho cộng đồng. Khi đó, người dân có quyền lựa chọn thành lập và ra nhập hội mình thấy hoạt động tốt nhất, đúng với nguyện vọng của mình nhất. Như vậy, hội có thể tham gia cung cấp dịch vụ công, chia sẻ gánh nặng của Nhà nước. Và quan trọng hơn, phát huy quyền làm chủ thực sự của nhân dân.

Nhìn chung, các tổ chức phi chính phủ kêu gọi chính phủ, Quốc hội thông qua một luật về hội đúng với tinh thần của Hiến pháp thì hội sẽ không phải xin phép thành lập theo thủ tục rườm rà, mà chỉ đăng ký với cơ quan Nhà nước.

Cơ quan Nhà nước không phê duyệt điều lệ cũng như lãnh đạo của hội, không giới hạn số hội hoạt động trong cùng một lĩnh vực. Các lĩnh vực cấm hoạt động nếu có thì được liệt kê cụ thể rõ ràng trong luật và hội hoạt động theo nguyên tắc tự chủ về tài chính.

Các tổ chức phi chính phủ tin rằng một luật về hội bảo vệ quyền hiệp hội của người dân, doanh nghiệp sẽ thổi luồng sinh khí mới vào xã hội Việt Nam, giống như khi đổi mới cho kinh tế tư nhân ra đời đã dẫn đến sự cất cánh của đất nước.

Cùng với đó là một trong những đối tác phát triển của Việt Nam, trong bài phát biểu của mình tại VDPF 2015, ông Layton Pike, Phó Đại sứ Australia tại Việt Nam cũng kiến nghị Chính phủ ban hành Luật về hội đã được chờ đợi từ lâu để các tổ chức xã hội dân sự có thể hoạt động hợp pháp và đóng góp vào mục tiêu chung phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội.

Đồng thời, bà Victoria Kwakwa, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cũng cho rằng: “Cần thiết phải soạn thảo và thực hiện một bộ luật có hiệu lực mạnh về hội và hiệp hội. Chính điều đó sẽ giúp thực hiện chương trình nghị sự của Chính phủ”.

Sự mong mỏi là vậy, tuy nhiên, theo chương trình xây dựng Luật của Quốc hội, tại kỳ họp thứ hai của nhiệm kỳ mới (dự kiến tháng 10/2016) dự án Luật Về hội mới được thông qua. Vì thế, những nội dung của Luật Về hội như thế nào có lẽ các tổ chức phi chính phủ tại Việt Nam vẫn phải chờ đến năm sau.

Lê Thúy