Thủ tướng Chính phủ vừa có ý kiến chỉ đạo về phương án điều chỉnh tỷ lệ cổ phần của công ty mẹ Vinalines tại các cảng biển sau cổ phần hóa (CPH). Theo đó, Vinalines sẽ chỉ còn nắm giữ 20% vốn điều lệ tại hai cảng trọng điểm là công ty CP Cảng Hải Phòng (mã: PHP) và công ty CP Cảng Sài Gòn.

Trước đó, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt tỷ lệ sở hữu của Vinalines tại Cảng Hải Phòng là từ 65% đến 75%, sau đó lại được giảm xuống mức 51%. Tại Cảng Sài Gòn, tỷ lệ vốn nhà nước là từ 50% đến dưới 65%. Nhưng quá trình bán cổ phần hai cảng này không thuận lợi, vì các nhà đầu tư lớn lo ngại sở hữu vốn nhà nước vẫn quá lớn khiến họ khó chủ động trong các quyết sách kinh doanh tại đây.

Cơ hội thâu tóm cảng lớn

Theo chỉ đạo của Thủ tướng, nếu Cảng Hải Phòng và Cảng Sài Gòn thực hiện chuyển đổi công năng thì phải thực hiện theo đúng quy định pháp luật về đất đai và các quy định khác có liên quan. Việc bán tài sản đất đai phải thực hiện bán đấu giá quyền sử dụng đất lấy vốn tái cơ cấu Vinalines và nộp ngân sách để đầu tư hạ tầng kinh tế_-xã hội.

Hiện nay, hai doanh nghiệp cảng này đang sở hữu, quản lý khai thác quỹ đất rộng lớn, có vị trí đẹp tại trung tâm thành phố. Đây chính là “miếng bánh ngon” mà nhiều nhà đầu tư nhòm ngó, muốn sở hữu thông qua hoạt động thâu tóm cổ phần doanh nghiệp.

Với hoạt động kinh doanh tốt, tăng trưởng nhanh trên 20% mỗi năm, Cảng Hải Phòng đã tăng quy mô vốn, tài sản nhanh chóng, tạo lợi nhuận “khủng” trong nhiều năm qua.

Tính đến nay, vốn điều lệ của cảng này đạt 3.269,6 tỷ đồng, giá trị vốn hoá cao nhất ngành với 6.801 tỷ đồng (mức giá 20.800 đồng/CP ở phiên ngày 14/1/2016).

Sau khi CPH, cổ đông nhà nước Vinalines nắm giữ 94,68% vốn điều lệ cảng Hải Phòng và thực hiện lộ trình giảm sở hữu về tối thiểu mức 51%. Nhưng với chỉ đạo mới của Thủ tướng, Vinalines sẽ chỉ còn nắm 20% vốn điều lệ, tạo ra một khoảng trống lớn về sở hữu cổ phần đủ sức hấp dẫn nhà đầu tư bên ngoài.

Khi Nhà nước thoái vốn lớn thì các tổ chức, ngân hàng muốn mua cổ phần Cảng Hải Phòng như Vingroup, Vietinbank, Oman, Vietinbank và SHB có cơ hội nắm cổ phần chi phối tại đây.

Tương tự, hồi tháng 9/2015, Bộ GTVT tiếp tục đề xuất phương án thoái vốn nhà nước tại Cảng Sài Gòn từ 50% xuống mức 20% vốn điều lệ (VĐL: 2.162,9 tỷ đồng) để tăng sức hấp dẫn đầu tư, mục đích là nhằm đẩy nhanh tiến độ CPH cảng này, thu hút thêm nguồn lực tài chính và nâng cao quản trị doanh nghiệp để hoạt động sản xuất kinh doanh hiệu quả hơn. Đến đầu tháng 1/2016, đề xuất giảm vốn nhà nước xuống 20% tại Cảng Sài Gòn mới được Thủ tướng chấp thuận.

Sau nhiều lần điều chỉnh, tỷ lệ vốn nhà nước của Vinalines tại các cảng biển chỉ còn 20% vốn điều lệ

Tiền bán cảng để trả nợ

Từ năm 2012 đến nay, Vinalines vẫn đang thực hiện tái cơ cấu quyết liệt thông qua cổ phần hoá, sắp xếp, giải thể, phá sản doanh nghiệp theo Đề án tái cơ cấu được phê duyệt.

Đáng chú ý, Vinalines sẽ phải bán bớt vốn tại 5 cảng biển lớn – các doanh nghiệp kinh doanh tốt, đóng góp doanh thu, lợi nhuận rất lớn hàng năm. Trong khi đó, khối doanh nghiệp vận tải biển vẫn hoạt động thua lỗ, nợ nần lớn mà tái cơ cấu chưa hiệu quả, gặp nhiều vướng mắc khó khăn…

Để đẩy nhanh tiến độ CPH Vinalines, Bộ GTVT đã trình Thủ tướng Chính phủ phương án thoái bớt vốn nhà nước tại nhiều doanh nghiệp của tổng công ty.

Trong đó, Thủ tướng đã chấp thuận cho phép thoái toàn bộ vốn của Vinalines tại 9 doanh nghiệp_ gồm: Cảng Khuyến Lương, Cảng Đà Nẵng, Cảng Vinalines_-Đình Vũ, Cảng Cam Ranh, Cảng Năm Căn, Cảng Nghệ Tĩnh, Cảng Cần Thơ và Công ty TNHH Vận tải công nghệ cao, Công ty CP Đầu tư Cảng Cái Lân.

Bộ GTVT chủ trì, phối hợp với các bộ ngành liên quan để xử lý những vướng mắc trong quá trình thoái vốn, nếu vượt thẩm quyền phải báo cáo lên Thủ tướng quyết định.

Với việc Nhà nước mở rộng cửa cho tư nhân tham gia lĩnh vực cảng, tới đây, cơ quan này cũng sẽ nghiên cứu, điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng biển Việt Nam đến năm 2050.

Hoạt động thoái vốn cổ phần tại hàng loạt cảng biển, đơn vị thành viên sẽ giúp Vinalines có nguồn thu lớn để xử lý tình hình tài chính căng thẳng.

Đến tháng 8/2015, công ty mẹ Vinalines đã xử lý, giảm nợ được gần 3.700 tỷ đồng (tỷ lệ 25% công nợ) cho chủ nợ trong nước và nước ngoài thông qua mua bán nợ, cấn trừ nợ… Riêng dư nợ vay ngân hàng đến cuối năm 2014 đã giảm từ 48.000 tỷ đồng xuống còn 32.282 tỷ đồng.

Ông Lê Anh Sơn, Chủ tịch HĐQT Vinalines, chia sẻ: “Chúng tôi đang xử lý theo nhiều hướng vì khoản nợ của Vinalines tương đối lớn, nếu xử lý bằng hình thức hoán đổi nợ thành cổ phần là không đủ. Riêng nợ ngân hàng của công ty mẹ Vinalines trên 6.000 tỷ đồng, nếu tính nợ của các doanh nghiệp thành viên còn nhiều, vẫn phải xử lý”.

Do đó, nguồn thu từ bán cổ phần các cảng biển sẽ là nguồn tiền thật và đáng kể giúp Vinalines trang trải nợ nần, bổ sung vốn đầu tư, kinh doanh ở giai đoạn “hậu” tái cơ cấu.

Thu Hằng