Ông David Vartano - Chủ tịch công ty Zarubezh- Expo, cho biết: “Chỉ sau 2 tuần nữa, hiệp định về mậu dịch tự do Việt Nam - EAEU sẽ có hiệu lực. Hiện, hơn 200 DN Nga từ 10 vùng khác nhau đang có mặt ở Việt Nam để tìm kiếm đối tác, thị trường và thúc đẩy thương mại... Đây là cơ hội để mở rộng hợp tác kinh tế thương mại giữa DN 2 bên. Việt Nam là một thị trường rộng mở, là cửa ngõ lớn và cơ bản để thâm nhập vào ASEAN”.

Triển lãm Expo Russia - Vietnam 2015 tại Hà Nội

Duy trì vị thế xuất siêu

Từ 2008 - 2013, kim ngạch thương mại hai nước đã tăng gần 2 lần, với tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm là 28%, đạt 2,8 tỷ USD năm 2013. Năm 2014, vì gặp nhiều khó khăn do những bất ổn chính trị tại Nga, thương mại hai nước giảm 7,3% so với năm 2013, đạt 2,6 tỷ USD.

Trong quan hệ thương mại song phương, Việt Nam vẫn là nước xuất siêu. Tuy nhiên, tổng kim ngạch hai chiều mới chỉ đạt 0,8% của Việt Nam và 0,3% của Nga. Các mặt hàng XNK của hai bên có tính bổ sung, vừa phát huy được thế mạnh, vừa đáp ứng được nhu cầu của cả hai bên.

FTA Việt Nam - EAEU triển khai trong thời gian tới đây, được hy vọng sẽ thúc đẩy XK của Việt Nam sang thị trường EAEU (trong đó Nga là thành viên chủ chốt) tăng khoảng 18 - 20%/năm, đạt 10 - 12 tỷ USD đến năm 2018. Trong đó, XK của Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì tăng ở mức cao như hiện nay.

Đây là cơ hội rất lớn cho các DN Việt Nam đẩy mạnh XK các mặt hàng thế mạnh như: dệt may, giày dép, nông - thủy sản, công nghiệp chế biến... Trong tuyên bố chung Việt Nam - Liên bang Nga tháng 11/2014, hai nước đặt mục tiêu “nâng kim ngạch thương mại hai chiều lên 10 tỷ USD và có thể cao hơn nữa vào năm 2020”.

Đến hết tháng 11/2015, Nga có 114 dự án đầu tư trực tiếp tại Việt Nam với tổng số vốn hơn 2 tỷ USD, đứng thứ 17/110 các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Các dự án đầu tư của Nga tập trung vào các lĩnh vực công nghiệp dầu khí và năng lượng, xây dựng, thủy sản, công nghiệp chế biến. Trong đó, năng lượng được đánh giá là lĩnh vực hợp tác truyền thống, chiến lược và hiệu quả, đem lại nguồn thu đáng kể cho ngân sách cả hai nước.

Ngược lại, đầu tư của Việt Nam sang Nga tăng nhanh trong vài năm trở đây, từ khoảng 100 triệu USD lên 2,5 tỷ USD của 19 dự án như hiện nay. Nga là nước đứng thứ 3 trong đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài. Tuy nhiên, ngoại trừ các dự án công ty liên doanh dầu khí có số vốn lớn, các dự án đầu tư vào Nga thường có quy mô nhỏ, chủ yếu ở các lĩnh vực dệt may, vật liệu xây dựng, chế biến thức phẩm.

Thời cơ trong “cấm vận”

Ngày 12/12 vừa qua, Hội chợ triển lãm hàng XK Việt Nam tại Moscow kéo dài liên tục trong 1 tháng đã kết thúc với rất nhiều kết quả và tín hiệu khả quan. Ông Nguyễn Cảnh Sơn - Chủ tịch công ty CP Đầu tư Trung tâm thương mại Hà Nội - Moscow, thành viên Ban tổ chức hội chợ, cho biết người Nga rất ưa chuộng hàng Việt Nam, số lượng người đến tham gia hội chợ và số lượng các DN Nga kết nối với phía DN Việt Nam để NK hàng hóa đông vượt dự kiến. Có hơn 1/3, tức khoảng 60 công ty, DN Nga qua hội chợ đã cam kết mở các văn phòng đại diện và showroom để NK và kinh doanh hàng Việt Nam tại Nga.

Từ ngày 14 - 16/12, triển lãm công nghiệp Việt - Nga lần thứ nhất (Expo Russia - Vietnam 2015) tại Hà Nội sẽ đẩy mạnh quan hệ hợp tác giữa DN hai bên lên một tầm mới. Triển lãm sẽ trưng bày những thành tựu mới nhất trong các ngành năng lượng, chế tạo máy, giao thông vận tải và viễn thông, khai thác mỏ, công nghiệp hóa chất, y học, nông nghiệp và các ngành công nghiệp công nghệ cao khác...

Ông Sơn cho biết trong bối cảnh Nga đang “cấm vận Âu - Mỹ, tẩy chay Thổ Nhĩ Kỳ” thì đây rõ ràng là “thời cơ của chúng ta” - cơ hội để các DN Việt Nam bứt phá, kéo thị trường Nga lại gần, đẩy mạnh XNK hàng hóa và khai thác tiềm năng du lịch.

Khách du lịch Nga là một trong số những nhóm khách hàng tiềm năng cho du lịch Việt Nam. Nhưng, số lượng khách Nga đến Việt Nam chưa bằng 1% tổng số người Nga đi du lịch nước ngoài hàng năm.

Tuy vậy, tình hình sắp tới sẽ tiến triển khả quan hơn khi Chính phủ Nga đã chính thức đưa Việt Nam vào danh sách các điểm đến an toàn, thân thiện và khuyến khích người dân chuyển hướng sang Việt Nam du lịch, thay vì các quốc gia đang gặp nhiều bất ổn như Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ...

Ông Dương Hoàng Minh, Phó Vụ trưởng vụ Thị trường châu Âu (Bộ Công Thương), nhận định thương mại giữa Việt Nam - EAEU nói chung và Việt Nam - Nga nói riêng còn kém phát triển, chưa tương xứng với tiềm năng kinh tế cũng như mối quan hệ chính trị thân thiết giữa hai bên từ thời Liên Xô cũ.

Bên cạnh những khó khăn về thuế quan, thủ tục hành chính, các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm,... rào cản địa lý cũng là một vấn đề nan giải, vì các DN Nga khó có thể bay đến tận nơi để tìm hiểu, các DN Việt Nam cần mang hàng hóa sang và giới thiệu cho DN Nga ngay trên đất bạn, trong khi năng lực DN Việt Nam chưa đủ lớn.

Phương Nguyên