Tp.HCM đang phấn đấu trở thành thành phố toàn cầu, thành phố thông minh, nơi hội tụ văn hóa Đông Tây, gắn với giá trị nhân văn, cùng với đó là giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa phương Nam của người Việt là phóng khoáng, nghĩa hiệp, thân thiện, năng động và hiếu khách.

Thành phố sẽ trở thành một trung tâm tài chính khu vực Đông Nam Á, nhằm thực hiện mục tiêu của Nghị quyết 16-NQ/TW để Tp.HCM từng bước trở thành trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học - công nghệ của đất nước và khu vực Đông Nam Á.

Cơ chế đặc thù, chìa khóa phát triển

Với Nghị định 48/2017/NĐ-CP do Chính phủ mới ban hành, Tp.HCM đang được hưởng một số cơ chế, chính sách tài chính - ngân sách đặc thù, trong đó có một số quy định mới nhằm huy động các nguồn tài chính cho đầu tư phát triển để Tp.HCM thực hiện vai trò trung tâm KT-XH của khu vực và cả nước.

Thành phố được hỗ trợ vốn ngân sách Trung ương cho một số công trình, dự án quan trọng có quy mô đầu tư lớn thuộc lĩnh vực môi trường, giao thông, thủy lợi do Tp.HCM quản lý, nhưng vượt quá khả năng cân đối của ngân sách địa phương.

Chính phủ cũng ưu tiên bố trí vốn ODA và nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng đô thị, môi trường và chương trình, dự án có khả năng thu hồi vốn theo nguyên tắc Chính phủ cho thành phố vay lại, hoặc cấp phát một phần theo quy định của pháp luật đối với chương trình, dự án thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách Tp.HCM.

Thi công tuyến metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên, dự án giao thông trọng điểm của Tp.HCM

Ngoài ra, để sử dụng có hiệu quả quỹ đất thuộc thành phố quản lý, UBND Tp.HCM được tạm ứng từ nguồn ngân sách thành phố, hoặc từ nguồn vay theo quy định cho các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng thuộc nhiệm vụ đầu tư của ngân sách để tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất. Sau khi thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất sẽ thu hồi hoàn trả ngân sách hoặc hoàn trả nguồn vốn vay.

Để rút ngắn quy trình đầu tư, Tp.HCM được chủ động quyết định hoặc trình cơ quan có thẩm quyền huy động vốn bằng các hình thức thu hút đầu tư, như: Đối tác công - tư (PPP) theo quy định của pháp luật, bao gồm: BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao), BTO (xây dựng - chuyển giao - kinh doanh), BT (xây dựng - chuyển giao)...

Phân cấp thêm quyền cho thành phố

Tại cuộc làm việc của Thủ tướng Chính phủ với lãnh đạo thành phố, Tp.HCM đã đưa ra rất nhiều đề xuất nhằm phân cấp, ủy quyền mạnh hơn nữa cho chính quyền Tp.HCM, thậm chí cả các đề xuất sửa nhiều đạo luật như Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư công, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Quy hoạch đô thị, Luật Đấu thầu và một số nghị định thuộc thẩm quyền của Chính phủ.

Về đầu tư phát triển, Tp.HCM mong muốn được phân cấp, giao cho thành phố một số thẩm quyền, như: HĐND thành phố quyết định chủ trương đầu tư đối với dự án nhóm A sử dụng ngân sách thành phố; thành phố được điều chỉnh quy hoạch KCX, KCN, khu nông nghiệp công nghệ cao đã được Thủ tướng phê duyệt; UBND thành phố quyết định hình thức và phương án lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án PPP trong trường hợp đặc biệt; HĐND thành phố được quyết định chuyển đổi mục đích sử dụng đất trồng lúa theo quy định của Chính phủ trong mỗi kỳ kế hoạch sử dụng đất; HĐND thành phố được quyết định một số khoản thu đặc thù phù hợp với đặc điểm thành phố dân số lớn, thu nhập đầu người cao gấp 2,37 lần bình quân cả nước.

Các đề xuất nói trên của Tp.HCM cho thấy “cái áo” thể chế, pháp luật đang trở nên quá chật hẹp với Tp.HCM. Nhiều quy định chung cho các địa phương nhưng không còn phù hợp với tiềm năng phát triển của Tp.HCM.

Với truyền thống là một địa phương có nhiều chính sách đột phá, nhưng các luật hiện hành đang quy định quá cụ thể, nên khi có vướng mắc, dù đã được lãnh đạo Chính phủ rất quan tâm nhưng vẫn phải trình Quốc hội sửa luật.

Đây là một quy trình thường kéo dài 3 - 5 năm, nên rất cần một quy trình làm luật rút gọn để pháp luật đáp ứng các yêu cầu từ thực tiễn, không làm mất cơ hội phát triển của địa phương.

Minh Quang