Trong phiên đầu tuần 24/8, khi giá vàng thế giới tiếp tục vượt 4.600 USD/ounce, vàng SJC tăng lên 146-149 triệu đồng/lượng. Giá thế giới quy đổi tại cùng thời điểm khoảng 146,3 triệu đồng/lượng, khiến chênh lệch giá bán ra chỉ còn khoảng 2,7 triệu đồng/lượng

Chênh lệch trong nước - thế giới thu hẹp

Điều này cho thấy dù giá vàng trong nước vẫn cao, phần “premium” mà người mua phải trả thêm so với giá trị vàng trên thị trường quốc tế đã giảm rất mạnh.

Theo ông Huỳnh Trung Khánh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam (VGTA), Cố vấn cấp cao Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) tại Việt Nam, yếu tố cung – cầu đang đóng vai trò quan trọng trong việc kéo khoảng cách này xuống. Lượng người bán vàng tăng lên trong khi nhu cầu mua yếu hơn đã khiến giá vàng SJC không còn tăng nhanh như giá vàng thế giới.

Đây là một thay đổi đáng chú ý bởi trong nhiều giai đoạn trước, thị trường vàng Việt Nam thường vận hành theo chiều ngược lại: Giá vàng thế giới tăng, tâm lý kỳ vọng giá còn tăng tiếp khiến người dân tăng mua. Trong khi nguồn cung vàng miếng bị giới hạn, cầu tăng nhanh hơn cung tạo ra áp lực đẩy giá SJC lên cao hơn đáng kể so với giá quốc tế. Khi đó, premium trở thành một phần rất lớn trong giá vàng mà nhà đầu tư trong nước phải trả. Hiện tại, cơ chế này đang yếu đi.

Một trong những nguyên nhân là giá vàng đã lên mức quá cao. Với vàng SJC quanh 145-150 triệu đồng/lượng, một lượng vốn rất lớn phải được bỏ ra để mua một đơn vị vàng vật chất. Điều này khiến khả năng mở rộng nhu cầu theo kiểu “mua đuổi” trở nên khó khăn hơn.

Số liệu của WGC cũng cho thấy sức cầu vàng vật chất tại Việt Nam đang suy yếu. Theo dữ liệu quý II/2026 được WGC công bố, nhu cầu vàng miếng và vàng xu của Việt Nam giảm mạnh so với cùng kỳ. Đây là một trong những yếu tố khiến giá vàng trong nước không còn dễ dàng hình thành mức premium quá lớn.

Khi người mua thận trọng hơn, doanh nghiệp kinh doanh vàng cũng không có nhiều lý do để nâng giá mua vào nhằm tranh nguồn hàng.

Ở chiều ngược lại, nếu một bộ phận người đang nắm giữ vàng tranh thủ mức giá cao để bán ra, nguồn cung trên thị trường thứ cấp tăng lên sẽ càng tạo áp lực kéo premium xuống.

“Không chỉ cầu yếu đi mà nguồn cung từ phía người bán cũng có dấu hiệu cải thiện”, chuyên gia WGC nhận định.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa diễn biến ngắn hạn và xu hướng dài hạn. Chưa có đủ dữ liệu để kết luận đang xuất hiện một làn sóng người dân bán vàng trên diện rộng. Điều có thể nhìn thấy rõ hơn là cán cân cung – cầu đang bớt mất cân đối so với những thời điểm thị trường “sốt” vàng. Và khi sự khan hiếm không còn được đẩy lên cực đoan, premium cũng khó duy trì ở mức cao.

“Giá của sự khan hiếm” có thể không còn như trước

Premium vàng SJC từng là một trong những vấn đề lớn nhất của thị trường vàng Việt Nam. Có những thời điểm người mua trong nước phải trả thêm hàng chục triệu đồng mỗi lượng so với giá vàng thế giới quy đổi. Điều này tạo ra một rủi ro rất đặc thù: nhà đầu tư có thể mua vàng khi giá thế giới vẫn đang tăng nhưng vẫn thua lỗ nếu khoảng chênh lệch trong nước bị thu hẹp.

Chẳng hạn, nếu vàng SJC cao hơn thế giới 20 triệu đồng/lượng tại thời điểm mua, sau đó giá vàng quốc tế không đổi nhưng premium giảm xuống 2 triệu đồng, nhà đầu tư đã mất 18 triệu đồng/lượng chỉ vì mức chênh lệch biến mất.

Do đó, việc premium hiện nay chỉ còn quanh vài triệu đồng/lượng là một thay đổi đáng kể về rủi ro đối với người mua vàng. Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn nằm ở phía chính sách.

Nghị định 232/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 24/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng đã mở rộng phạm vi điều chỉnh sang hoạt động sản xuất vàng miếng. Theo quy định mới, vàng miếng có thể được sản xuất bởi doanh nghiệp và ngân hàng thương mại được Ngân hàng Nhà nước cấp phép, thay vì duy trì mô hình sản xuất hạn chế như trước. Đây là thay đổi mang ý nghĩa cấu trúc.

Nếu nguồn cung vàng miếng có thể được mở rộng theo nhu cầu thị trường, tình trạng thiếu hàng kéo dài sẽ giảm. Khi đó, mỗi khi nhu cầu tăng mạnh, thị trường có thêm khả năng phản ứng bằng nguồn cung thay vì chỉ phản ứng bằng giá.

Nói cách khác, premium có thể chuyển từ “giá của sự khan hiếm” thành một khoản chênh lệch thị trường thông thường, bao gồm chi phí kinh doanh, thương hiệu, thanh khoản và cung – cầu tại từng thời điểm.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng Nghị định 232 sẽ ngay lập tức khiến giá vàng trong nước về ngang bằng thế giới.

Việc sản xuất vàng miếng vẫn là hoạt động kinh doanh có điều kiện và phải được Ngân hàng Nhà nước cấp phép. Cơ chế phân bổ hạn mức cũng vẫn được quy định trong khuôn khổ quản lý mới. Vì vậy, mức độ cải thiện nguồn cung trên thực tế còn phụ thuộc vào quá trình cấp phép và triển khai chính sách. Đây cũng là lý do diễn biến premium trong những ngày gần đây cần được nhìn nhận thận trọng.

Chiều ngược lại, giá vàng thế giới đã vượt 4.600 USD/ounce, khi vẫn đang được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố. Do đó, giá vàng trong nước vẫn đứng trước khả năng tăng tiếp nếu giá thế giới duy trì xu hướng đi lên.

Vấn đề quan trọng hơn là tốc độ tăng của giá trong nước so với thế giới. Nếu giá vàng thế giới tăng 5% nhưng SJC chỉ tăng 3%, premium tiếp tục co lại. Ngược lại, nếu nhu cầu trong nước bất ngờ tăng mạnh trong khi nguồn cung chưa kịp phản ứng, khoảng cách có thể nới rộng trở lại. Đây là điểm mà người mua vàng cần đặc biệt lưu ý.

Premium thấp hiện nay giúp giảm đáng kể rủi ro mua phải vàng với mức chênh quá cao. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa giá vàng đã trở nên rẻ. Với mức 147-149 triệu đồng/lượng, chỉ một biến động vài phần trăm của giá vàng thế giới cũng có thể khiến giá trị khoản đầu tư thay đổi hàng triệu đồng mỗi lượng.

Người mua vàng miếng lỗ, vàng nhẫn lãi sau 1 tuần giao dịch

Ở góc độ dài hạn, nếu cơ chế mới thực sự giúp nguồn cung minh bạch và linh hoạt hơn, thị trường vàng Việt Nam có thể bước sang một trạng thái khác: giá trong nước bám sát hơn với diễn biến quốc tế, trong khi premium trở thành yếu tố thứ yếu thay vì một thành phần quá lớn trong giá vàng. Đây cũng là hướng đi có lợi hơn cho người tiêu dùng.

Bởi khi thị trường vận hành cạnh tranh hơn, người mua sẽ không còn phải trả một khoản quá lớn chỉ để sở hữu một loại vàng có tính thanh khoản cao trong nước. Doanh nghiệp kinh doanh vàng cũng phải cạnh tranh nhiều hơn về giá, nguồn hàng, dịch vụ và khả năng mua – bán.

Dù vậy, ông Huỳnh Trung Khánh cũng lưu ý mức premium thấp hiện nay khó có thể xem là một trạng thái cố định. Nếu giá vàng thế giới tiếp tục lập đỉnh và tâm lý trú ẩn quay trở lại mạnh, nhu cầu vàng trong nước có thể phục hồi. Khi đó, cung – cầu vẫn là biến số quyết định khoảng cách giữa hai thị trường.

Vì vậy, diễn biến đáng chú ý nhất của thị trường vàng hiện tại không đơn giản là “vàng SJC đang rẻ hơn”. Quan trọng hơn, thị trường đang cho thấy một tín hiệu mới: khi sức cầu không còn quá nóng và nguồn cung có triển vọng được mở rộng, lợi thế từ sự khan hiếm của vàng miếng đang suy giảm.

Nếu xu hướng này được duy trì, thời kỳ người mua trong nước phải trả premium hàng chục triệu đồng cho vàng SJC có thể ngày càng khó lặp lại.

Châu Giang