Báo cáo Cập nhật và triển vọng kinh tế Việt Nam 2017 – 2018 của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cảnh báo: “Chính phủ phải giải quyết, cần xác định việc mua nợ xấu của VAMC phải ngừng lại ở mức nào và phải xử lý những khoản nợ đó, nếu không, các ngân hàng vẫn tạo ra nợ xấu, vì họ nghĩ VAMC sẽ tiếp tục mua vào”.

Sẽ mua thêm 40.000 tỷ đồng 

Kể từ khi Nghị quyết 42 về thí điểm xử lý nợ xấu được ban hành và có hiệu lực từ ngày 15/8, VAMC đã tăng cường mua – bán nợ xấu. Tính đến ngày 04/9, VAMC đã mua thêm 25.000 tỷ đồng nợ xấu, nâng tổng số nợ xấu VAMC đã mua từ các tổ chức tín dụng (TCTD) lên hơn 260.000 tỷ đồng. 

Việc mua – bán nợ xấu đang được VAMC áp dụng theo cơ chế thị trường. VAMC hiện có vốn điều lệ 2.000 tỷ đồng, dự kiến nâng lên 5.000 tỷ đồng trong năm 2018 và tăng lên 10.000 tỷ đồng trong năm 2020. Vốn điều lệ tăng sẽ giúp VAMC mua nợ xấu dễ dàng hơn. 

Thực tế, hiện nay có nhiều TCTD đăng ký bán nợ cho VAMC, công ty mua bán nợ cho biết, đang rà soát danh sách để tiếp tục thực hiện mua trong thời gian tới.

Ông Nguyễn Tiến Đông, Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC, cho hay, trong quý IV/2017, VAMC dự kiến sẽ mua thêm 35.000 – 40.000 tỷ đồng nợ xấu từ các TCTD. 

Mới đây, Sacombank đã bán thêm ba khoản nợ xấu theo giá thị trường với tổng dư nợ hơn 2.580 tỷ đồng cho VAMC. Các khoản nợ này đều có tài sản đảm bảo là các bất động sản, máy móc, thiết bị có giá trị tại Đà Nẵng và Tp.HCM. Như vậy, khoản nợ xấu đã bán cho VAMC của Sacombank tiếp tục tăng thêm nhiều nghìn tỷ đồng so với cuối quý II.

Riêng về vấn đề xử lý nợ xấu, ông Đông cho hay công ty sẽ trình đề án phát hành trái phiếu của VAMC lên Ngân hàng Nhà nước (NHNN), nhưng trái phiếu này sẽ được tái chiết khấu tại NHNN và trình Thủ tướng Chính phủ về việc công ty huy động nguồn lực này có thời hạn, có trả lãi suất khi mua nợ xấu của các TCTD, nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích của các TCTD và VAMC.

Ông Đông đánh giá phương án này nếu được duyệt, khả năng xử lý nợ xấu sẽ cao hơn, nhanh hơn so với năm 2016. Năm 2016, VAMC phối hợp với các TCTD xử lý được khoảng 28.000 tỷ đồng nợ xấu. 

Trước tình hình nợ xấu của VAMC ngày càng gia tăng, ADB đưa ra nhận định rằng khu vực ngân hàng của Việt Nam vẫn dễ bị tổn thương đối với các rủi ro tài chính vì tốc độ tái cơ cấu ngân hàng còn chậm. 

Hiện nay, những khoản nợ xấu VAMC mua lại của các TCTD đều có tài sản đảm bảo, trong đó, tài sản là bất động sản trị giá 268.872 tỷ đồng, chiếm 62%; tài sản trên đất trị giá 31.308 tỷ đồng, chiếm 7,2%; giấy tờ có giá trị là 12.902 tỷ đồng, chiếm 3%; máy móc, thiết bị trị giá 22.097 tỷ đồng, chiếm 5,1%; phương tiện vận tải trị giá 18.333 tỷ đồng, chiếm 4,2%; quyền đòi nợ trị giá 11.610 tỷ đồng, chiếm 2,7%; quyền phát sinh tài sản 34.805 tỷ đồng, chiếm 8%; các loại tài sản khác trị giá 34.051 tỷ đồng, chiếm 7,8%.

“Chính phủ cần xác định việc mua nợ xấu của VAMC phải ngừng lại ở mức nào và phải xử lý những khoản nợ đó, nếu không các ngân hàng vẫn tạo ra nợ xấu vì họ nghĩ VAMC sẽ tiếp tục mua vào”, theo ADB.

Áp trần mua bán nợ xấu cho VAMC

Tuy nhiên, phần lớn tài sản đảm bảo từ bất động sản hiện có giá trị lớn nên việc bán đấu giá không hề dễ dàng. 

Mới đây, VAMC thông báo bán đấu giá dự án cao ốc Sài Gòn One Tower, dự án bị VAMC tiến hành “siết nợ” của công ty Cổ phần Sài Gòn One Tower do nợ quá hạn gốc 7.000 tỷ đồng, nhưng cho đến nay vẫn chưa có nhà đầu tư nào đăng ký.

Hay trường hợp Agribank AMC bán đấu giá dự án V-Ikon, rộng hơn 1.100m2, một trong số ít cao ốc nằm ở khu trung tâm Tp.HCM có bãi đáp trực thăng, với mức khởi điểm thấp hơn 54 tỷ đồng so với lần chào bán trong tháng 5/2017, nhưng sau hai lần chào bán không có nhà đầu tư nào quan tâm nên phiên đấu giá không thể tổ chức.

Trong 6 tháng đầu năm 2017, VAMC mới chỉ xử lý được gần 10.000 tỷ đồng nợ xấu nên tổng nợ xấu của VAMC đang tăng lên rất nhanh. Vì vậy, ADB khuyến cáo: “Chính phủ phải giải quyết, cần xác định việc mua nợ xấu của VAMC phải ngừng lại ở mức nào và phải xử lý những khoản nợ đó, nếu không các ngân hàng vẫn tạo ra nợ xấu vì họ nghĩ VAMC sẽ tiếp tục mua vào”.

Tại cuộc điều tra mới nhất về xu hướng kinh doanh của TCTD do Vụ Dự báo thống kê (NHNN) vừa tiến hành, tới 90% TCTD lạc quan hơn khi nhận định tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ tín dụng của đơn vị mình trong quý III/2017 “không đổi”, hoặc “giảm nhẹ” so với quý II và tiếp tục kỳ vọng giảm trong quý IV. Tuy nhiên, theo các chuyên gia tài chính – ngân hàng, kỳ vọng giảm của các TCTD chủ yếu là do bán lại nợ xấu cho VAMC.

Huyền Anh