Năm 2026 là điểm khởi phát cho mục tiêu tăng trưởng 2 chữ số trong 5 năm liên tiếp của kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong năm 2026 là một tham vọng lớn, đồng nghĩa với việc tổng cầu của nền kinh tế – bao gồm đầu tư và tiêu dùng – buộc phải tăng trưởng mạnh mẽ.

TS. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính), nhận định đây sẽ là nguyên nhân chính khiến mặt bằng giá cả nhích lên. Ông dự báo lạm phát trung bình cả năm sẽ xoay quanh mức 3,5%, với tốc độ tăng CPI hàng tháng khoảng 0,3%.

Đi kèm với mở rộng đầu tư và tiêu dùng là nhu cầu nhập khẩu gia tăng, gây sức ép lên tỷ giá. Trong khi đó, xuất khẩu năm 2026 dự báo gặp khó khăn do kinh tế thế giới tăng trưởng chậm. Diễn biến tỷ giá, cộng hưởng với tác động trễ từ năm 2025, sẽ tiếp tục là yếu tố tác động trực tiếp lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI).

Ngoài ra, dòng vốn tín dụng tăng trưởng cao trong năm 2025 (đạt 17,65%) dù phần lớn chảy vào thị trường tài sản, nhưng độ trễ của nó sẽ bắt đầu phản ánh rõ nét hơn vào giá cả hàng hóa dịch vụ trong năm 2026.

Dưới góc độ điều hành, bà Nguyễn Thùy Linh, Phó trưởng phòng Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước) ví von năm 2025, chính sách tiền tệ đã phải "đi trên sợi dây mỏng" và năm 2026 sẽ còn nhiều thách thức hơn. Dư địa hạ lãi suất gần như không còn, trong khi áp lực tỷ giá vẫn lớn. Xu hướng lãi suất huy động tăng nhẹ từ cuối năm 2025 dự báo sẽ tiếp diễn, góp phần kiềm chế lạm phát nhưng cũng tạo áp lực lên chi phí vốn.

Ngoài những yếu tố trên, theo bà Nguyễn Thu Oanh, Vụ trưởng Vụ Thống kê Giá (Cục Thống kê, Bộ Tài chính), còn có thêm các "ẩn số" khó lường khác: biến động giá năng lượng toàn cầu, chi phí logistics neo cao và rủi ro gián đoạn nguồn cung lương thực do thiên tai, xung đột địa chính trị. Ngoài ra, ông Suan Teck Kin (Ngân hàng UOB) cũng lưu ý chi phí y tế và giáo dục vẫn là những yếu tố duy trì mức lạm phát cao.

Ở chiều ngược lại, các chuyên gia dự báo lạm phát năm 2026 có những yếu tố "giảm xóc". Giá hàng hóa cơ bản thế giới khó tăng mạnh do triển vọng tăng trưởng toàn cầu thấp. Bên cạnh đó, xu hướng lãi suất tăng nhẹ (do cầu tín dụng cao hơn huy động) từ năm 2025 được dự báo tiếp diễn, góp phần kiềm chế lạm phát.

TS. Nguyễn Đức Độ khuyến nghị, chính sách tiền tệ cần ưu tiên ổn định vĩ mô (kiểm soát lạm phát, tỷ giá, an toàn hệ thống). Tốc độ cung tiền và tín dụng cần kiểm soát hợp lý, tránh để tỷ lệ tín dụng/GDP (đã ở mức rất cao 146%) tăng quá nóng, gây rủi ro nợ xấu và bong bóng tài sản.

Chính sách tài khóa nên đóng vai trò chủ công hỗ trợ tăng trưởng thông qua đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, tận dụng dư địa tài khóa còn lại.

"Trong dài hạn, tăng trưởng cao không thể dựa vào bơm tiền và tín dụng, mà phải đến từ tăng năng suất lao động trên nền tảng công nghệ," ông Độ nhấn mạnh.

Thay vào đó, động lực tăng trưởng năm 2026 cần dựa vào chính sách tài khóa thông qua đẩy mạnh giải ngân đầu tư công và tăng năng suất lao động dựa trên công nghệ.

PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng, sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tiền tệ, tài khóa và quản lý giá sẽ là chìa khóa để Việt Nam vừa đạt mục tiêu tăng trưởng cao, vừa giữ vững ổn định vĩ mô trong năm tới.

Nhìn chung, bức tranh kinh tế - giá cả năm 2026 vẫn được đánh giá tích cực. Với thông điệp chủ động, thận trọng và không lơ là, việc giữ lạm phát trong vùng kiểm soát (dưới 4-4,5%) để tạo đà cho tăng trưởng bền vững là mục tiêu hoàn toàn khả thi.

Thanh Hoa