Sáng 2/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về đánh giá giữa nhiệm kỳ thực hiện Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 – 2025; Kế hoạch tài chính quốc gia và vay, trả nợ công 5 năm giai đoạn 2021 – 2025…

Đáng chú ý, đại biểu Trần Văn Lâm (Đoàn Bắc Giang) bày tỏ một số băn khoăn, trăn trở về thu ngân sách, nhiều chính sách thu biểu hiện sự lạc hậu, bất cập nhưng chậm được xem xét, điều chỉnh như thuế giá trị gia tăng (VAT) mặc dù số thu lớn nhưng số hoàn cũng lớn, quy trình hành thu phức tạp, tốn kém, diễn ra ở nhiều khâu trung gian; thu rồi khấu trừ, thu lại phải hoàn; chi phí cho thu, chi phí cho hoàn và kết cục ngân sách chẳng được bao nhiêu...

Điển hình như thuế thu nhập cá nhân hiện hành, với các quy định về khởi điểm thu nhập chịu thuế, phân chia bậc luỹ tiến, mức chiết trừ gia cảnh không được cập nhật theo biến động của mức lương tối thiểu, giá cả lạm phát... có nội dung đã lạc hậu cả chục năm.

Thuế VAT được coi là sắc thuế tiên tiến, hiện đại, song cũng có không ít vấn đề.

Mặc dù số thu lớn, nhưng số hoàn cũng lớn. Năm 2022 thu 390 nghìn tỷ đồng, hoàn 150 nghìn tỷ đồng (38%); năm 2023 ước thu 365 nghìn tỷ, hoàn 160 nghìn tỷ (44%); năm 2024 dự toán thu 390 nghìn tỷ, hoàn 171 nghìn tỷ (43%).

Đại biểu Lâm chia sẻ: “Điều đáng nói, quy trình phức tạp, tốn kém, diễn ra ở rất nhiều khâu trung gian, thu rồi khấu trừ, thu rồi lại phải hoàn, chi phí cho thu, rồi lại chi phí cho hoàn nhưng kết cục ngân sách chẳng được bao nhiêu. Quá trình này còn làm tăng nguy cơ, rủi ro sai phạm, gian lận, thất thu ngân sách. Đây là vấn đề cần được xem xét, giải quyết căn cơ”.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Đoàn Quảng Ninh) bày tỏ đồng tình với ý kiến của đại biểu Trần Văn Lâm về vấn đề hoàn thuế VAT.

Từ kiến nghị của cử tri tỉnh Quảng Ninh, đại biểu cho biết, thời gian qua, nổi lên vấn đề về ách tắc, tồn đọng hoàn thuế VAT, khiến các doanh nghiệp và một số hiệp hội ngành hàng gửi đơn kiến nghị, kêu cứu. Ủy ban Tài chính - Ngân sách đã được giao thực hiện giám sát chuyên đề về vấn đề này.

Đồng tình cao với đánh giá và kiến nghị trong báo cáo của giám sát chuyên đề, đại biểu cho biết, báo cáo giám sát đã nêu rõ những ách tắc mang tính hệ thống trong khâu hoàn thuế đối với một số ngành hàng xuất khẩu xuất phát từ những văn bản hướng dẫn nghiệp vụ của Tổng cục Thuế có những điểm chưa phù hợp, thiếu cơ sở pháp lý vững chắc, thiếu tính khả thi, thiếu sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan.

Đại biểu lấy ví dụ, với nhóm mặt hàng ngành gỗ, Tổng cục Thuế hướng dẫn các cục thuế thực hiện rà soát xác minh qua các khâu mua hàng đến khâu thu mua là quá mức cần thiết, bởi theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng, thuế VAT chỉ phát sinh và phải nộp từ khâu chế biến có hóa đơn VAT. Việc yêu cầu xác minh ở nhiều khâu là không cần thiết, không có cơ sở, gây khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để giải quyết dứt điểm và hiệu quả tình trạng này, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm, chỉ đạo khẩn trương, rà soát, cải cách, tinh gọn các thủ tục hành chính; Bộ Tài chính cần chỉ đạo, rà soát, tháo gỡ vướng mắc từ các văn bản chuyên ngành, khẩn trương giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp, thực hiện hoàn trước, kiểm sau với các doanh nghiệp xuất khẩu có uy tín, có chất lượng, chấp nhận tính pháp lý của tờ khai hải quan; Bộ NN&PTNT cần phối hợp khẳng định có phải xác định nguồn gốc sản phẩm hay không, hồ sơ thủ tục hướng dẫn như thế nào để đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất.

Nguyễn Hạnh