Thời kỳ dòng vốn giá rẻ hỗ trợ kích cầu tiêu dùng dường như đã chính thức khép lại. Những người từng ký hợp đồng tín dụng với mức lãi suất ưu đãi ban đầu 5-7%/năm  giờ đây bàng hoàng chứng kiến số tiền phải trả mỗi tháng đội lên gấp đôi, gấp ba.

"Cơn ác mộng" lãi suất thả nổi sau thời kỳ ưu đãi

Thị trường tài chính vừa chứng kiến bước chuyển biến mạnh khi các ngân hàng lớn đồng loạt điều chỉnh tăng đáng kể lãi suất cơ sở, kéo theo chi phí vay vốn leo thang. 

Điển hình, Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) áp dụng mức lãi suất cơ sở 9,5% kể từ ngày 1/10/2026. 

Cùng chiều hướng này, VPBank áp dụng biểu lãi suất cơ sở mới từ ngày 18/9/2026 dành cho các khoản vay cá nhân có tài sản bảo đảm. Những khách hàng giải ngân sau ngày 15/11/2024 vay vốn cho mục đích bất động sản, tiêu dùng, ô tô và sản xuất kinh doanh phải chịu mức lãi suất cơ sở lên tới 11 - 13,5%/năm tùy kỳ hạn, trong khi các khoản vay còn lại dao động từ 9,4 - 11,4%/năm.

Trước đó, Techcombank cũng điều chỉnh biểu lãi suất cơ sở giữa tháng 9/2026. Nhà băng này đưa lãi suất tham chiếu các khoản vay mua bất động sản, tiêu dùng thế chấp và mua ô tô lên 9%/năm. Riêng phân khúc vay tiêu dùng tín chấp, lãi suất cơ sở vọt lên tới 13%/năm. Với khách hàng là chủ hộ hoặc chủ cơ sở sản xuất kinh doanh vay vốn có bảo đảm, mức áp dụng là 8,8%/năm. Do lãi suất thả nổi được tính bằng lãi suất cơ sở cộng thêm biên độ thông thường từ 3 - 5%/năm, đợt điều chỉnh này ngay lập tức giáng đòn nặng nề lên những người sắp đến kỳ tính lãi mới.

Khảo sát của VnBusiness cho thấy thị trường đang ghi nhận mức lãi suất thả nổi chạm đỉnh mới khi nhiều khoản vay mua nhà, mua xe vọt lên 16 - 20%/năm. Giấc mơ sở hữu tài sản trả góp nhanh chóng biến thành áp lực đè nặng sau khi hết thời hạn ưu đãi.

Điển hình như trường hợp anh Hoàng Anh (Thanh Hoá) vay gần 500 triệu đồng tại VPBank để mua xe dịch vụ với thời hạn 8 năm. Dù dư nợ gốc hiện giảm còn khoảng 300 triệu đồng, lãi suất từ ngày 1/10 vẫn bị điều chỉnh vọt lên 16,8%/năm, tăng thêm 2 điểm % so với kỳ liền trước. Hiện, mỗi tháng, anh phải gồng gánh 9 triệu đồng tiền gốc và lãi trong bối cảnh doanh thu sụt giảm.

Cũng tại ngân hàng này, một khách vay mua ô tô khác nhận thông báo mức lãi suất sau ưu đãi nhảy vọt từ 16,4% lên 18,3%/năm, khiến số tiền phải trả hằng tháng vượt 13 triệu đồng cho khoản dư nợ 500 triệu đồng còn lại. Đáng chú ý, nếu khách hàng không mua kèm bảo hiểm thân vỏ qua ngân hàng, hợp đồng sẽ bị cộng thêm 3% biên độ, đẩy lãi suất thực tế xấp xỉ ngưỡng 20%/năm.

Tình cảnh tương tự được ghi nhận trên các hội nhóm tài chính. Chị Bùi Việt Hà chia sẻ khoản vay mua xe 84 tháng từ giữa năm 2025 với dư nợ khoảng 298 triệu đồng ban đầu chỉ chịu lãi 8,2%/năm, nhưng sau giai đoạn ưu đãi, biên độ bị đẩy vọt từ 3,6% lên 6,6%/năm kèm chu kỳ điều chỉnh rút ngắn còn 3 tháng, khiến lãi suất leo thẳng lên 18%/năm. 

Khảo sát thị trường cho thấy lãi suất thả nổi khoản vay ô tô tại TPBank và VIB đang phổ biến ở mức 14 -15%/năm, còn Shinhan Bank duy trì quanh mức 12%/năm. Đối với các gói giải ngân mới, mức ưu đãi cố định năm đầu tại TPBank là 9,2 - 10,5%/năm, VIB từ 9 - 9,5%/năm…

Người vay phải tính toán kỹ 

Số liệu tháng 8/2026 từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ghi nhận lãi suất cho vay bình quân của khối ngân hàng thương mại Nhà nước và cổ phần đạt 8,4 - 10,7%/năm, tăng khoảng 3 điểm % so với một năm trước. Riêng cho vay ngắn hạn lĩnh vực ưu tiên giữ ở mức 4%/năm. Cơn sốt lãi suất đầu ra bắt nguồn từ việc chi phí huy động vốn leo dốc không ngừng, khi có tới 1/3 số ngân hàng áp dụng lãi suất tiết kiệm từ 9%/năm trở lên.

Theo phân tích từ Công ty chứng khoán Vietcombank (VCBS), chênh lệch giữa tín dụng và huy động còn lớn buộc các ngân hàng phải chạy đua gom nguồn vốn trung hạn ổn định, đặc biệt ở các kỳ hạn 6 - 13 tháng. Bên cạnh đó, áp lực tỷ giá gia tăng khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nâng lãi suất USD, cộng hưởng cùng chỉ số lạm phát bám sát ngưỡng mục tiêu 4,5% và nhu cầu thanh toán tăng cao cuối năm, đã triệt tiêu dư địa hạ lãi suất điều hành.

Áp lực kép từ lãi suất cho vay leo thang

Trước bẫy lãi suất thả nổi, bà Đỗ Thu Hồng, Trưởng phòng Quản lý gia sản Công ty Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT, khuyến cáo người vay phải tính toán kỹ khoảng cách chênh lệch giữa lãi suất ưu đãi ban đầu với lãi suất thả nổi thực tế. 

Lãi suất thấp trong 6 - 12 tháng đầu hoàn toàn không phản ánh chi phí vốn của toàn bộ kỳ hạn dài 7 - 8 năm. Khách hàng cần rà soát lại điều khoản hợp đồng, cộng gộp toàn bộ chi phí bảo hiểm đi kèm hay phí phạt trả trước hạn, đồng thời chủ động làm việc với ngân hàng để tìm phương án tái tài trợ hoặc gom tiền trả bớt nợ gốc trước khi tính đến giải pháp bán tháo tài sản.

Về xu hướng sắp tới, bà Lý Thị Hiền, Trưởng phòng cấp cao phòng phân tích khách hàng cá nhân thuộc Chứng khoán Yuanta Việt Nam, nhận định mặt bằng lãi suất sẽ đi ngang ở vùng cao đến hết năm 2026. Lãi suất có thể nhích nhẹ vào đầu năm 2027 khi các ngân hàng nhận hạn mức tín dụng mới, sau đó mới xuất hiện dư địa hạ nhiệt rõ hơn trong quý II đến quý III năm 2027. 

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính – ngân hàng, kỳ vọng việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công cuối năm sẽ bơm thanh khoản trở lại thị trường, giúp tình trạng thiếu hụt hạn mức tín dụng bớt căng thẳng vào đầu năm 2027. Dù vậy, thị trường vẫn khó có thể đón nhận một chu kỳ giảm lãi suất sâu như giai đoạn trước.

Huyền Anh