Theo báo cáo công bố sáng 1/6, sức khỏe ngành sản xuất Việt Nam tháng 5/2026 tiếp tục cải thiện, đánh dấu tháng thứ 11 liên tiếp các điều kiện kinh doanh duy trì xu hướng tích cực.

Một trong những động lực chính giúp ngành sản xuất tăng trưởng là sự phục hồi của số lượng đơn đặt hàng mới. Sau khi giảm nhẹ trong tháng 4, đơn hàng mới đã tăng trở lại trong tháng 5 với mức tăng đáng kể và đạt tốc độ cao nhất trong ba tháng. Theo S&P Global, sự cải thiện này phản ánh việc tăng hàng tồn kho an toàn của các khách hàng và những quan ngại về ảnh hưởng của một cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông.

Đơn đặt hàng xuất khẩu mới cũng tăng trở lại, chấm dứt chuỗi giảm kéo dài hai tháng trước đó. Tuy nhiên, tốc độ tăng chỉ ở mức nhẹ do chi phí vận tải cao và các vấn đề trong khâu hậu cần tiếp tục hạn chế nhu cầu từ thị trường quốc tế.

Số lượng đơn hàng mới phục hồi đã hỗ trợ sản lượng sản xuất tiếp tục tăng trong tháng 5. Sản lượng ngành sản xuất Việt Nam đã tăng tháng thứ 13 liên tiếp, với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 2.

Cùng với đó, hoạt động mua hàng của các nhà sản xuất cũng tăng lần đầu tiên trong ba tháng, phản ánh nỗ lực tích trữ nguyên vật liệu trước những rủi ro gián đoạn nguồn cung.

Tuy nhiên, áp lực chi phí vẫn là thách thức lớn đối với các doanh nghiệp sản xuất. Tốc độ tăng chi phí đầu vào tiếp tục gia tăng trong tháng 5, đánh dấu tháng tăng thứ tư liên tiếp và đạt mức nhanh nhất kể từ tháng 4/2011. Các doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết nhiên liệu, dầu và chi phí vận tải là những yếu tố chính khiến giá đầu vào tăng mạnh.

Giá bán hàng cũng tiếp tục tăng và vẫn nằm trong nhóm những mức tăng mạnh nhất trong vòng 15 năm qua, dù tốc độ tăng đã chậm lại đôi chút so với tháng 4.

Chi phí nhiên liệu và vận chuyển cao, cộng thêm những khó khăn trong hậu cần, tiếp tục khiến thời gian giao hàng của nhà cung cấp bị kéo dài trong tháng 5. Dù vậy, mức độ suy giảm hiệu suất giao hàng đã nhẹ hơn so với kỳ khảo sát trước.

Việc thời gian giao hàng kéo dài khiến tồn kho hàng mua tiếp tục giảm, bất chấp hoạt động mua hàng đã tăng. Đáng chú ý, tốc độ giảm tồn kho trước sản xuất là nhanh nhất trong gần một năm. Tồn kho thành phẩm cũng tiếp tục giảm, nhưng mức giảm thấp hơn so với tháng 4.

Dù đơn đặt hàng mới phục hồi, nhu cầu yếu trong giai đoạn trước đó giúp các doanh nghiệp vẫn có đủ năng lực để xử lý đơn hàng mới cũng như lượng công việc tồn đọng. Vì vậy, lượng công việc chưa thực hiện giảm tháng thứ hai liên tiếp. Năng lực sản xuất dự phòng cũng là một trong những nguyên nhân khiến việc làm trong ngành sản xuất giảm tháng thứ ba liên tiếp, dù tốc độ giảm chỉ ở mức nhẹ.

Ở chiều tích cực, niềm tin kinh doanh về triển vọng sản lượng trong 12 tháng tới đã cải thiện lên mức cao nhất trong ba tháng. Các doanh nghiệp kỳ vọng số lượng đơn đặt hàng mới sẽ tiếp tục tăng, đồng thời lên kế hoạch mở rộng hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, tâm lý kinh doanh nhìn chung vẫn ở mức thấp do những lo ngại về tác động lâu dài của cuộc chiến tại Trung Đông.

Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, nhận định rằng kết quả PMI tháng 5 mang lại một số tín hiệu tích cực khi đơn đặt hàng mới tăng trở lại, kéo theo mức tăng đáng chú ý của sản lượng. Chỉ số PMI toàn phần đã đạt mức cao nhất kể từ thời điểm ngay trước khi xung đột tại Trung Đông nổ ra.

Tuy nhiên, ông Harker cũng cho rằng cần có cái nhìn thận trọng hơn, bởi một phần tăng trưởng đến từ nỗ lực tích trữ hàng hóa nhằm ứng phó với rủi ro gián đoạn do chiến tranh gây ra. Điều này đặt ra nghi vấn về tính bền vững của đà tăng trong thời gian tới.

“Các công ty tiếp tục đối mặt với áp lực tăng giá, khi tốc độ tăng chi phí đầu vào tiếp tục gia tăng sau khi đạt mức cao của 15 năm trong tháng 4. Việc các sự kiện ở những nơi khác trên thế giới sẽ diễn ra như thế nào tiếp tục là nhân tố chính quyết định kết quả hoạt động của ngành sản xuất trong những tháng tới”, ông Andrew Harker dự báo.

Đỗ Kiều