Cục “máu đông” nợ xấu ngày một phình to, trong khi việc mua, bán nợ theo giá thị trường chưa thể tiến hành, đang là mối lo ngại không chỉ với ngành tài chính mà cho cả nền kinh tế trong năm 2017.

30.000 tỷ đồng nợ xấu ở VAMC

Theo số liệu mới công bố về kết quả kinh doanh năm 2016 của VAMC, tính đến hết tháng 11/2016, VAMC đã mua được 22.921 tỷ đồng nợ xấu trên sổ sách của 18 tổ chức tín dụng, bao gồm 601 khách hàng và 901 khoản nợ với tổng giá gốc 23.795 tỷ đồng.

Đến hết tháng 12/2016, VAMC dự kiến sẽ mua thêm 8.000-9.000 tỷ đồng nợ xấu từ 8 tổ chức tín dụng, nâng tổng số nợ mua cả năm nay lên hơn 30.000 tỷ đồng.

Báo cáo cũng cho biết, công tác thu hồi nợ và bán tài sản đảm bảo của các khoản nợ trong năm 2016 đạt trị giá hơn 20.697 tỷ đồng. Trong đó, bán được 469 tỷ đồng nợ xấu và 5.496 tỷ đồng thu hồi từ việc bán tài sản bảo đảm của các khoản nợ, đã ủy quyền cho các tổ chức tín dụng thu hồi nợ được 14.732 tỷ đồng.

Tính chung sau hơn ba năm từ khi hoạt động đến nay, VAMC đã mua nợ xấu từ 42 tổ chức tín dụng, với tổng số 15.656 khách hàng tương đương với 25.350 khoản nợ, tổng dư nợ gốc là 264.755 tỷ đồng. Tổng giá trị trái phiếu đặc biệt đã phát hành để mua nợ xấu là 230.319 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, thu hồi được 42.856 tỷ đồng trị giá nợ xấu trên sổ sách. Trong đó, bán nợ thu về 3.692 tỷ đồng “tiền thật”, bán tài sản bảo đảm thu về 11.359 tỷ đồng và ủy quyền cho tổ chức tín dụng thu hồi được 27.805 tỉ đồng.

Năm 2017: Phải rã được khối băng nợ xấu

Ts. Nguyễn Đức Kiên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban kinh tế của Quốc hội, nhận định nếu 2017 và 2018 không xử lý cơ bản nợ xấu, đặc biệt là nợ xấu nằm trong VAMC, nền kinh tế sẽ gặp khó khăn.

Theo phân tích của ông Kiên, năm 2016, lãi suất đã giảm từ 0,5% đến 1% tuỳ lĩnh vực. Tuy vậy, so với mặt bằng giá vốn giữa các nước trong khu vực, lãi suất ở Việt Nam vẫn rất cao. Nếu vẫn duy trì ở mức này sẽ khiến sức cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước bị mất đi.

Đặc biệt, ông Kiên lo ngại rằng năm 2017, nếu chính sách của Tổng thống Mỹ thay đổi, gây hiệu ứng hút vốn đầu tư về, dòng vốn FDI ở Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng.

“Khi dòng vốn này hạ thấp xuống, tất cả những kênh khác sẽ được nâng lên để bù đắp vốn. Đến lúc đó sẽ không còn tính cạnh tranh của giá vốn nữa. Mà khi như thế, bản thân lợi nhuận ngân hàng cũng sẽ giảm”, ông Kiên cho hay.

Lúng túng xử lý nợ xấu

Hiện nay, hàng tỷ USD vốn của ngân hàng đang “ngủ đông”, phủ kín bởi “lớp áo choàng” nợ xấu. Nhưng “cởi” bằng cách nào khi mà việc mua, bán nợ theo giá thị trường như chủ trương đặt ra cuối năm 2015 với VAMC đến nay vẫn chưa thực hiện được. Đây thực sự vẫn là câu hỏi khó cho ngành tài chính.

Rõ ràng, để xử lý dứt điểm nợ xấu, việc thu hồi và bán tài sản đảm bảo là giải pháp khả thi nhất, triệt để nhất. Tuy nhiên, hiện nay đang tồn tại nghịch lý là, theo quy định hiện hành, tổ chức tín dụng được quyền xử lý tài sản bảo đảm theo ý chí của mình với điều kiện không trái các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự.

Song quy định trong Bộ luật Dân sự 2015 lại gạt nội dung về tài sản đảm bảo ra ngoài, khiến các tổ chức tín dụng rất lúng túng và lo lắng khi xử lý nợ xấu.

Vì vậy, với những khách hàng chây ỳ, thậm chí chống đối bàn giao tài sản đảm bảo khi mất khả năng trả nợ, ngân hàng đành bó tay nếu không được chính quyền sở tại hỗ trợ.

Để xử lý dứt điểm nợ xấu, ông Kiên cho rằng thời gian tới, Quốc hội cần ban hành Nghị quyết về xử lý nợ xấu. Có như vậy, mới hy vọng giảm mức nợ xấu từ 220 nghìn tỷ xuống còn 70-80 nghìn tỷ sau hai năm tới.

“Chúng ta đã có hai năm 2015 và 2016 để trích lập dự phòng rủi ro, vậy nên, đến năm 2017, những hàng nào còn tốt thì nên đem bán trước, còn đâu đến năm 2018 bán tiếp”, ông Kiên nêu lộ trình.

Đồng quan điểm, một số chuyên gia ngân hàng cho rằng, Nghị quyết về xử lý nợ xấu phải bao gồm những quy định về xử lý tài sản bảo đảm phải thực sự đồng bộ, hoàn thiện.

Ngoài ra, phải có cơ chế bảo vệ quyền chủ nợ, quy định trách nhiệm của bên đi vay cũng như_ trách nhiệm tôn trọng, bảo vệ quyền xử lý tài sản bảo đảm của cơ quan tư pháp như Tòa án Nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, Tổng cục Thi hành án, Công an…

Theo các chuyên gia tài chính, dù với hướng đi nào, việc xử lý nợ xấu cũng phải được giải quyết từ những điểm nghẽn về chính sách. Có như vậy, khối lượng tài sản khổng lồ đang chôn vùi trong nợ xấu mới được khơi thông, dòng vốn sẽ tiếp tục quay vòng trong nền kinh tế.

Huyền Anh